This thesis analyzes the relationship between planning, the state, and the rhetoric of progress in Turkey between 1960 and 1980. The establishment of the Devlet Planlama Teşkilatı following the 1960 military coup and the five-year development plans it drafted played a central role in Turkey’s economic and political life. The thesis aims to examine the state's vision of progress, its efforts to organize society within the framework of planning, and the future it envisioned, as opposed to viewing planning in Turkey as a technical and economic practice. Thesis focuses on the development plans covering the 1960-1980 period, the structure of the Devlet Planlama Teşkilatı, and themes such as underdevelopment, the industrial-centered development paradigm, social opposition and its practices, and rural-to-urban migration. From the transformative and futuristic planning paradigm that began in the 1960s to the crisis period of the 1970s, the narrative of development is examined. The study views planning texts as ideological documents that construct a specific narrative of progress. The institutional autonomy of the Devlet Planlama Teşkilatı, the development promises in the plans, the social context of the March 12 declaration, economic integration with Europe, and finally the process leading up to the January 24 Decisions and the regime’s collapse are discussed. In this way, the study historically explains how planning transformed ideologically, economically, politically, and institutionally in the context of the narrative of progress constructed by the state.

Bu tez, 1960 ile 1980 yılları arasında Türkiye’de planlama, devlet ve ilerleme anlatısı arasındaki ilişkiyi analiz etmektedir. 1960 askeri darbesinin ardından Devlet Planlama Teşkilatı’nın kurulması ve hazırlanan beş yıllık kalkınma planları, planlama anlayışının Türkiye’nin iktisadi ve siyasi hayatında merkezi bir rol oynamıştır. Tez, Türkiye’de planlamayı teknik ve iktisadi bir uygulama olarak görmek yerine devletin ilerleme tahayyülünü̈, toplumu plan çerçevesinde örgütleme girişimlerini ve kurguladığı gelecek zamanı ortaya koymayı amaçlamaktadır. Tez, 1960-1980 dönemini kapsayan kalkınma planlarına, Devlet Planlama Teşkilatı’nın yapısına ve dönemin azgelişmişlik, sanayi merkezli kalkınma anlayışı, toplumsal muhalefet ve onun pratikleri, kırdan kente göç temalarına odaklanmaktadır. 1960’lar ile başlayan dönüştürücü ve geleceğe dönük planlama anlayışından 1970’lerin kriz zamanına uzanan süreçte kalkınma anlatısı incelenmektedir. Bu çalışma, planlama metinlerini belirli bir ilerleme anlatısı kuran ideolojik metinler olarak değerlendirmektedir. Devlet Planlama Teşkilatı’nın kurumsal özerkliğini, planlardaki kalkınma vaatlerini, 12 Mart muhtırası ile çözülen toplumsal zamanı, Avrupa ile ekonomik entegrasyonu ve nihayet 24 Ocak Kararları’na giden süreç ile rejimin çözülüşü tartışılmaktadır. Böylece planlamanın devletin kurguladığı ilerleme anlatısı içinde ideolojik, ekonomik, siyasi ve kurumsal açıdan ne şekilde dönüştüğü tarihsel biçimde açıklanmaktadır.