Bu tez, Osmanlı polis teşkilatının Zabtiye Nezareti adı altında kurulmuş olduğu tarihten imparatorluğun nihayete erdiği zamana kadar geçen sürede (1876-1918) bu kurum mensupları olan polis memurlarının sosyal tarihine ışık tutmayı hedeflemektedir. Fransız düşünür Foucault'nun özne kurulumu ve modern iktidar kavramsallaştırmalarından yola çıkarak bu tezde son dönem Osmanlı polis kurumu, polis memurlarının zihniyet ve davranışlarını şekillendiren modern bir iktidar aygıtı olarak ele alınmaktadır. Bu bağlamda modern bir iktidar aygıtı olarak polis kurumu kurum içi eğitim ve disiplin faaliyetleri yoluyla polis memurlarının çeşitli beceri, bilgi birikimi, tavır ve niteliklere sahip birer özne olarak kurulmasını sağlamaktadır. Bu çalışmada Başbakanlık Osmanlı Arşivleri'nden elde edilmiş belgelerden, Osmanlı polis kurumu tarafından hizmet içi eğitim için 1911-1918 yılları arasında yayınlanmış olan Polis Mecmuası ve Polis gazetelerinden ve polis okulu ders kitaplarından yararlanılmıştır. Osmanlı polisi konusunda şimdiye kadar yapılmış olan çalışmalar çoğunlukla polisin kurumsal tarihini yani idari yapıdaki dönüşümü polis nizamnameleri ve kurumsal yapılanmayı irdeleyerek ele almaktadır. Böylelikle de polis kurumunun temel aktörleri olan polisleri, onların zihniyet ve davranış biçimlerini yani öznelliklerini değerlendirmeden kurum yapısını tartışmaktadır. Bu çalışma ise modern Osmanlı polis kurumunu, bu kurumun baş aktörleri olan polis memurlarını merkeze alarak değerlendirmekte ve böylece polis literatüründe kenarda bırakılmış olan polis memurlarının sosyal tarihine ışık tutmayı hedeflemektedir.

This thesis aims at providing a social history of the police force in the late Ottoman Empire from the beginning of the establishment of the modern police forces under the Ministry of Police till the end of the Ottoman Empire (1876-1918). Following Foucault's theory on subject formation and modern power, the late modern Ottoman police force is conceptualized as a modern institution of power which shapes the mentalities and behaviors of its policemen. The dissertation illustrates how the modes of thinking and behaviors of policemen were corrected and normalized with respect to certain norms by analyzing the function of surveillance and disciplinary mechanisms in police stations. The study is based on primary data gathered from the Ottoman archives of the Prime Ministry as well as printed materials such as the Ottoman police journals, "Polis" and "Polis Mecmuası" and the training manuals of police schools. Literature on the Ottoman police offers an institutional history of the force and mostly provides an examination of the administrative-legal development of the institution. However, these studies provide an understanding of the police institution without taking into account the significant actors of this institution or policemen, their mentalities and modes of behavior meaning the subjectivities of the police officers. This study explores the modern Ottoman police by bringing its main actors in focus and also illuminates the social history of Ottoman policemen which has been left at the margins of the literature on police.

Bu tez Türkiye'nin 1980'ler ve 1990'lar boyunca toplumsal üretim ilişkilerinde ve devlet biçiminde gerçekleşen dönüşüm ile uluslararası neoliberal hegemonyaya eklemlenmesi sürecini neo-Gramşiyan bir per-spektiften incelemektedir. Bu amaçla, Türkiye'nin yaşadığı neoliberal dönüşümde etkin rol oynayan dört uluslararası finansal, askeri ve siyasi örgüt (IMF, Dünya Bankası, AB, NATO) ile Türkiye'nin ilişkileri analiz edilmiştir. Araştırma, neo-Gramşiyan yaklaşımın bir hegemonik yapının inşası için gerekli gördüğü üç güç kategorisi olan materyal yeterlilikler, yasal ve kurumsal dönüşüm, ve ideolojik birlik alanlarında yoğun-laştırılmıştır. Bu dönemde yukarıda bahsedilen örgütlerle yapılan finansal ve askeri kaynak anlaşmaları, bu örgütlerle ilişkiler sonucunda gerçekleştirilen yasal ve kurumsal dönüşüm, ve bu örgütler ile Türkiye'nin yönetim ve kapitalist sınıflarının elitleri arasındaki ideolojik uyum, ve neoliberal toplumsal üretim ilişkilerine ve devlet biçimine yönelik toplumsal rıza oluşturma çabaları araştırma konusu edilmiştir.

This thesis examines the process of Turkey's articulation to neoliberal hegemony via the transformation of the social relations of production and the form of state in its country in the 1980s and 1990s, from a neo- Gramscian perspective. With this purpose, the relations between Turkey and four international financial, military, and political organizations (the IMF, WB, EU, NATO) which played active roles in the neoliberal transformation of Turkey are analyzed. The research concentrates on the areas of material capabilities, legal and institutional transformation, and ideological unity, which are the three categories of force that neo-Gramscians consider necessary for the establishment of hegemonic structure. The subjects of the research are financial and military resource agreements made with the aforementioned organizations, the legal and institutional transformation that emerged as a result of Turkey's relations with these organizations, the ideological unity between these organizations and the elites of the ruling and capitalist classes in Turkey, and the efforts to produce active social consent for neoliberal social relations of production and a neoliberal form of state in Turkey during this period.

Bu tez erken Cumhuriyet döneminden 2010’lara kadar İslami matbuat ve yayıncılığı incelemektedir. Cumhuriyet dönemi boyunca üretilen İslami kitapları yayınlanan kitap sayısı, konuları, türleri ve yayıncı yelpazesi bakımından ele almaktadır. Nicel ve nitel bir araştırma yürüterek Türkiye Cumhuriyeti’nin farklı dönemleri boyunca yayınlanan dini kitap çeşitleri ve sayılarına dair istatistiksel veri sunmanın yanı sıra matbu İslam’ın anlam ve ifade ettiklerini de detaylı bir şekilde tartışmaktadır. Türkiye’nin sosyo-politik tarihinin farklı fazlarında, geç Osmanlı’dan yirmi birinci yüzyıla kadar, İslami yayıncılığa dair geniş bir bakış açısı sunmaktadır. Böylece dini yayıncılığı, devlet ve toplumunun daha geniş sosyoekonomik, entelektüel ve siyasi özellikleri içerisinde bağlamsallaştırmakta ve dini kitapları toplumu analiz etmek için bir lens olarak kullanmaktadır. İslami yayıncılığın Türkiye’de dini söylem ve pratiklerin değişim, dönüşüm ve şekillenmesindeki rolünü de incelemektedir. Farklı yayın aktörleri ve faillerle beraber İslami kitap yayıncılığı sektörünün temel özelliklerini yakından inceleyerek, din, birey ve cemaatsel dini örgütler ve devlet kurumlarının dinamiklerine dair de önemli bir kavrayış sağlamaktadır. Konu ve türlerin çeşitlenmesini, dini öğretim, düşünüm ve faaliyetlerin yer aldığı mahallerin ilintililiğini göstererek bu çalışma, devam eden İslami ihya ve Türkiye’de siyasal İslam tartışmalarına da katkı sunmaktadır.

This dissertation examines Islamic print and publishing from the early Turkish republican period up until the 2010s. It examines Islamic books produced throughout the Republican period in terms of the number,subjects and genres of books published, as well the spectrum of publishers. It undertakes a qualitative and quantitative examination, puts forward statistical data about the number and type of religious books published in different periods of the Republic, and discusses closely the meanings and implications of print Islam. It offers a broad view of Islamic publishing in different phases of the sociopolitical history of Turkey, from the late Ottoman Empire into twenty-first century. In doing so, it contextualizes Islamic publishing within the broader socioeconomic, intellectual, and political features of the state and society, using Islamic books as a lens to analyze the latter. That is, it examines the role of Islamic publishing in changing, shaping, and transforming religious discourses and practices in Turkey. By closely examining the main features of the Islamic book publishing sector as well as various agents, and publishing actors, it provides insights into the dynamics of religion, individual and communal religious organizations, and state institutions. By showing the pluralization of subjects and genres, - the interrelatedness of the loci where religious learning, reflection, and activity take place-this study also contributes to ongoing discussions of Islamic revival and political Islam in Turkey.

Bu tez, 1. Dünya Savaşı sırasında yaşanan küçükbaş ve yük hayvanı ölümlerinin nedenlerini ve etkilerini araştırmakta olup bu ölümlere çevre tarihi perspektifinden bakma amacıyla kaleme alınmıştır. Doğu Osmanlı eyaletlerine odaklanan tez; devletin vergi politikaları, bölge coğrafyası, iklim, sınırlı veterinerlik hizmetleri ve bulaşıcı hayvan hastalıklarının geniş ölçüdeki hayvan ölümlerinin arkasındaki ana nedenler olduğunu göstermektedir. Çevre ile nüfus arasındaki bağlantıyı gözler önüne seren bu hayvan ölümleri, Osmanlı hükümetinin hayvanlara yönelik politikalarını etkilemiş ve yerel halkın hükümet politikalarına karşı çıkmalarına neden olmuştur.

This thesis investigates the reasons and effects of the small-cattle and draft animals' deaths during the Great War from an environmental history perspective. Focusing on the Eastern Ottoman region, it shows that the state's taxation policies, region's geography, climate, limited veterinary services, and contagious animal diseases were the main reasons behind the decimation of animals. These animal deaths affected the Ottoman government's policies toward animals and created local noncompliance with the government's decrees, showing the bilateral relationship between the environment and population.

This thesis analyzes Turkish Generation Z, which has been scrutinizing recently in terms of family, education, and socialization, and also in comparison between its Western counterparts. The research is based on the thought that political and social events affected and changed this generations' attitudes. In Turkey, Generation Z includes individuals born after 2000. To explain the historical background of the term generation, Karl Mannheim's generation theories were used. Twenty- five in-depth interviews were conducted with students from universities in Istanbul. Instead of collecting statistical data, the main aim was to understand Turkish Generation Z. Also the major generations from 20th and 21st century, namely, Silent, Baby Boomer, Generation X, Generation Y, and Generation Z in Europe, America, and Turkey were explained in terms of family, education, social life, and technology. The study consists of Generation Z members who are enrolled at a university in Istanbul, therefore, instead of general conclusions, personal expressions were provided.

Bu çalışmanın amacı Türkiye'de özellikle son yıllarda konuşulmaya başlayan Z kuşağının aile, eğitim ve sosyalleşme üzerine düşüncelerini, tutumlarını incelemek ve Batı'daki Z kuşağı ile karşılaştırmaktır. Toplumların içinde bulunduğu siyasi ve sosyal olayların gençlerin yani kuşakların tutumlarını etkilediği ve değiştirdiği göz önüne alınarak çalışmanın kaynağı oluşturmuştur. Z kuşağı yaş aralığı olarak 2000 sonrası doğanlar alınmıştır. Tarihsel olarak kuşak kavramını açıklamak amacıyla ise Karl Mannheim' ın kuşak teorilerinden yararlanılmıştır. Bu amaçla İstanbul'daki üniversitelerde okuyan 25 kişi ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Derinlemesine görüşme yapılmasının nedeni ise istatistiki bir veriden çok bu kuşağı anlamanın amaçlanmasıdır. 20. Ve 21. yüzyılda Avrupa, Amerika ve Türkiye'deki beş ana kuşak: Sessiz kuşak, Baby Boomer kuşağı, X kuşağı, Y kuşağı, ve Z kuşağı, eğitim, aile, sosyal hayat ve teknoloji gibi konular üzerinden açıklanmış; karşılaştırmalar yapılmıştır. Çalışma yalnızca İstanbul'da üniversite öğrencilerini kapsadığından genel çıkarımlardan çok kişisel ifadelere yer verilmesine imkân sağlanmıştır.

Bu tez, 2007 yılında Türkiye’de, kamuoyunda Ebu Hanzala olarak bilinen Halis Bayancuk tarafından İslami bir cemaat olarak kurulan Tevhid ve Sünnet Cemaati'nde, kültürün bireyleri mobilize ve motive etmedeki rolüne odaklanarak Selefi kimliğinin oluşumunu incelemektedir. Bu çalışma, Tevhid ve Sünnet Cemaati'ni toplumsal hareketler teorisi çerçevesinde incelemektedir. Araştırma, pratikler, metin ve materyalite olmak üzere üç odak noktayı vurgulamaktadır. Kolektif kimliğin hem bireyleri nasıl şekillendirdiğini hem de bireyler tarafında nasıl şekillendirildiğini bu üç odak alanı üzerinden ortaya çıkarmak için, cemaatin Bağcılar semtinde bulunan merkezinde bir saha araştırması yapılmıştır. Metinlerde yer alan dini öğretilerin, cemaat mensupları tarafından nasıl yorumlandığını ve günlük yaşamlarında nasıl uygulamaya konulduğunu anlamak için katılımcı gözlem ve informal görüşme metotları kullanılmıştır. Bu bağlamda, dış dünyayı biz ve onlar olarak ayıran el vela vel bera doktrini oldukça önem teşkil eden bir kavramdır. Gerçekliğin algılanmasına ilişkin olan bu öğreti, müminleri, sadece Müslümanlara dostluk gösterilmesi ve gayrimüslimlere ise düşmanlık gösterilmesi için teşvik etmektedir. Bu tez, aynı zamanda, cemaatin değişen koşullar karşısında çeşitli taktik ve stratejiler benimsediğini ve Selefi kimliğine bağlı olarak çerçeveler ve karşı çerçeveler üreterek mevcut ahlaki/kültürel değerleri, siyasi rejimleri hedef aldığını savunmaktadır.

This thesis examines the formation of Salafi identity in Tevhid ve Sünnet Cemaati, an Islamic group that was founded by Halis Bayancuk aka Ebu Hanzala in 2007 in Turkey, by focusing on the role of culture in mobilizing and motivating individuals. This study analyzes Tevhid ve Sünnet Cemaati within the framework of social movements theory. The research emphasizes three focal points that are practices, text and materiality. To reveal how collective identity shapes individuals and is shaped by them through these three focal areas, a field research was conducted in Bağcılar where the group’s main setting is located. Participant observation and informal interviewing were used to highlight how particular religious doctrines are interpreted by the group adherents and put into practice in their daily lives. In this regard, the doctrine of al-wala’ wa-lbara is a significant concept since it separates the outside world as us and them. The doctrine, concerning the perception of reality, encourages believers to show loyalty to Muslims only and disavowal to non-Muslims. This thesis also argues that the group adopts various tactics and strategies in changing circumstances, and targets existing moral/cultural values, political regimes by producing frames and counter-frames depending on its Salafi identity.

Bu tez, İstanbul'un kentsel raylı ulaşım altyapısının tarihsel güzergahını temel alarak, yeni Türkiye kapitalizminde devlet-iş dünyası ilişkileri ve kent siyasetinin dönüşümünü anlatmaktadır. Kentsel raylı ulaşım altyapısının gerçekleşmesi, geç Osmanlı ve Cumhuriyet tarihinin vazgeçilmez bir siyasi vaadi olmasına rağmen, ancak 1980 darbesinden sonra uygulunan neoliberal reformlar ve yeni bir yasal-kurumsal ortam sayesinde mümkün olacaktı; lakin raylı sisteme dönük bu ilgi Türkiye neoliberalizminin ilk yirmi yılında sınırlı bir şekilde gerçekleşecekti. Ancak AKP dönemindeki ve, özellikle, 2008-2009 krizini takip eden finansal ve politik fırsatlar ve yeniden düzenlemeler sonrasında yaygın bir altyapısal dönüşümden bahsetmek mümkün olacaktı. Bu tez, ağırlıklı olarak medya arşivleri, resmi dokümanlar, şehir planları, altyapı sözleşmeleri, pazar araştırma veritabanları ve mülakatlara dayanarak, Türkiye neoliberalizminin kırk yılı boyunca İstanbul'un raylı ulaşım altyapısına atfedilen politik amaçlarla ve anlamlarla ilgilenmektedir. Tez, farklı siyasi dönemler arasındaki süreklilik ve kopuşlara hassasiyet göstererek, kentsel raylı projelerin geç Türkiye siyasetindeki tarihsel ve güncel öneminin iki temel işlevde yattığını öne sürer. Bu projeler, her devirde tartışmalı bir şekilde patronaj ağlarına hizmet için kullanılmakta ve kentsel popülizm ile küresel kent hedefleri arasında gidip gelen kararsız bir kent vizyonuyla donatılmaktadır. Tez, kentsel ray altyapısının neoliberal dönüşümünün, tutarlılıktan ziyade, çelişkiler, yetersizlikler ve gerilimlerle bezeli olduğunu tespit ederek neoliberalizm ve ekonomik reform literatürlerine "revizyonist" bir katkıda bulunmaktadır.

This dissertation narrates the historical trajectory of Istanbul's urban rail infrastructure to trace the transformation of state-business relations and urban politics under late Turkish capitalism. Urban rail transit infrastructure, despite being an aspiring political vision throughout late Ottoman and Republican history, would only be realized after the introduction of neoliberal reforms and a novel legal-institutional environment following the 1980 coup d'état. However, this vision would be partially realized throughout the first two decades of Turkish neoliberalism. Only after the financial and political opportunities and reconfigurations during the AKP era and following the 2008-2009 crisis, a pervasive infrastructural transformation would take hold. This dissertation, building upon mainly media archives, legal documents, urban plans, infrastructure contracts, market research databases and interviews, is preoccupied with the political purposes and meanings that urban rail infrastructure was imbued with throughout the four decades of Turkish ne-oliberalism. The dissertation, with a sensitivity towards continuities and ruptures between each political era, posits that that the historical and contemporary significance of urban rail projects within late Turkish politics lies in its controversial utilization in the service of patronal ties and its endowment with an ambivalent urban vision, torn between urban populism and global city aspirations. The dissertation concludes that this neoliberal transfor-mation of urban rail infrastructure, rather than being decisively marked by coherence, turns out to be ridden with contradictions, shortcomings and political tensions, which helps one to posit a "revisionist" take on the academic threads of neoliberalism and economic reforms.

Bu çalışma, Mithat, Cevdet ve Mahmud Nedim Paşalar ile Ahmet Mithat Efendi’nin Osmanlı’da 1875-1876 döneminde yaşanan ekonomik, siyasi ve uluslararası krizlere dair anlatılarını II. Abdülhamid döneminin kurucu anlatıları olarak incelemeyi amaçlamaktadır. İmparatorluk içindeki ve uluslararası arenadaki siyasi statükonun çözüldüğü bu dönemde, Tanzimat döneminin ideolojik çatallanmalarının, bu anlatılarda, bir sonraki siyasi rejimi şekillendirme amacıyla yeniden inşa edildiğini öne sürmektedir. Çalışma; siyasi incelemelere, hatıralara ve kroniklere dayanarak, Ali Paşa’nın 1871’deki ölümünden sonra imparatorluğun iç siyasi mücadeleleri ile uluslararası alanda liberal bir İngiltere ile monarşist bir Rusya arasındaki rekabetin iç içe geçmiş doğasını tartışmaktadır. Dönemin siyasi figürlerinin, kriz dönemini kendi siyasi ideallerini öne çıkarmada bir fırsat olarak görerek yaşanan krizleri bu doğrultuda metinleri aracılığıyla yeniden inşa ettiklerini ortaya koymaktadır. Bu bakımdan çalışmanın temel amacı, 1875-1876 döneminin esas krizinin, Avrupa güç dengesinin sarsılmasına paralel olarak Tanzimat statükosunun çözülmesinden doğan bir rejim krizi olduğunu öne sürmektir.

This study aims to analyze the narratives of Mithat, Cevdet, Mahmud Nedim Pashas, and Ahmet Mithat Efendi regarding the economic, political, and international crises of the Ottoman 1875 and 1876 as founding narratives of the Hamidian Era. It suggests that in these narratives ideological bifurcations of the Tanzimat era were reconstructed to shape the following political regime, since, at the time, the current political status quo was shattered within the empire and the international arena. Based on political treatises, memoirs, and chronicles, it discusses the intertwined nature of the internal political struggles of the Empire after the death of Ali Pasha in 1871 and the rivalry between a liberal Britain and a monarchist Russia in the international arena. It shows that the political figures of the period who saw the crisis period as an opportunity for promoting their political ideals reconstructed these crises through their narratives. Thus, the main goal of this thesis is to show that the essential crisis of the period of 1875-1876 was a regime crisis that emerged from the shattering of the Tanzimat status quo within the empire parallel with the shattering of the European balance of power.

Din ile dış politika arasındaki ilişki karmaşık ve tartışmalı bir konudur. Bu karmaşık ilişki çeşitli akademik teoriler tarafından incelenmiştir, ancak dinin uluslararası ilişkilerdeki rolü konusunda yeterince çalışma yapılmamıştır. Bu çalışmanın amacı, özellikle Türkiye'nin Afrika politikasında Diyanet İşleri Başkanlığı'nın rolünü inceleyerek Türkiye''nin inanç temelli diplomasi uygulamalarını araştırmaktır. Çalışma, Türkiye'nin Afrika ile olan ilişkisinde dinin nasıl kullanıldığını, sivil toplum kuruluşlarının inanç temelli diplomasi uygulamalarına nasıl katıldığını ve Türk dış politikasında sivil toplum ile devlet kurumları arasındaki işbirliğini etkileyen dinamikleri inceleyecektir. Yumuşak güç, kamu diplomasisi, kültürel diplomasi ve inanç temelli diplomasi gibi kavramların yanı sıra Türkiye ve Afrika arasındaki ilişkinin tarihsel arka planının da ele alınacağı çalışmada, ayrıca Diyanet ve diğer kamu diplomasisi kuruluşlarının Afrika'daki faaliyetlerine ilişkin resmi raporlar da değerlendirilecektir. Bu çalışma, Diyanet'in faaliyetlerinin inanç temelli diplomasi örneği olarak görülebileceğini ve Türkiye'nin Afrika'daki sömürgecilik karşıtı tarihine dikkat çeken inanç temelli diplomasi sayesinde sahada daha aktif rol alabildiğini söylemektedir. Bu tezde, Türkiye'nin inanç temelli diplomasisinin geleneksel inanç temelli diplomasi ile farklılıklar gösterdiği iddia edilmektedir. Geleneksel inanç temelli diplomasi genellikle sivil toplum kuruluşlarının faaliyetleri ile şekillenirken, Türk dış politikasında inanç temelli diplomasi bağlamında kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşları arasındaki işbirliği Türkiye'yi diğer örneklerden farklı bir konuma koymaktadır.

The relationship between religion and foreign policy is a complex and controversial topic that has received attention from various academic theories. However, there are relatively few studies on the role of reli-gion in international relations. The purpose of this research is to exam-ine the implementation of faith-based diplomacy in Turkish foreign pol-icy, specifically focusing on the role of the Presidency of Religious Affairs (Diyanet) in Turkey's Africa policy. The research will analyze how reli-gion has been used by the Turkish state in its relations with Africa, how non-official channels are involved in faith-based diplomacy, and the dy-namics that influence the cooperation between NGOs and state institu-tions in Turkish foreign policy. To do this, the research will analyze lit-erature on concepts such as soft power, public diplomacy, cultural di-plomacy, and faith-based diplomacy, as well as the historical back-ground of the relationship between Turkey and Africa. The research will also evaluate the official annual and regional reports on the activi-ties of Diyanet. The research aims to show that the activities of Diyanet can be seen as an example of faith-based diplomacy, and that Turkish faith-based diplomacy has played a critical role in highlighting Turkey's anti-colonial history in Africa, which has helped to increase its attrac-tion to the foreign public. The main argument of this thesis is that Turkish faith-based diplomacy differs from traditional faith-based di-plomacy in some ways. While traditional faith-based diplomacy typical-ly involves the state not actively participating in the field, in the Turkish case there has been cooperation between non-official channels and state institutions.

Bu çalışmada, Türkiye’de çok partili demokratik hayatın geçmişteki en büyük gerilimlerinden biri olan 1957-1960 dönemindeki siyasi ve toplumsal gerilimlerden kaynaklanan kutuplaşmanın bir incelemesi yapılmaktadır. Cumhuriyetin kurulmasıyla beraber hedeflenen demokratik rejimin gerekliliği olan çok partili hayatın, 1946’ya kadar olan denemelerini ve o zamanki toplumsal dinamikleri de içine alan bir arka planını analiz eden bu çalışmada, daha sonra sırasıyla İkinci Dünya Savaşı sonrası oluşan yeni düzenle beraber, Türkiye’nin çok partili hayata geçmesi, Demokrat Parti’nin kuruluşu ve ilk dönemdeki yaşadığı zorluklar, 1946 erken seçimleri ve sonrasındaki siyasi gerilimlerle beraber 1950’de Demokrat Parti’nin iktidara gelmesini ele almaktadır. Daha sonrasında Demokrat Parti’nin ilk dönemi, CHP’nin 27 yılın ardından muhalefete geçmesi, 1954 seçimlerinde artan oylarıyla kazandığı zaferle başlayan ama daha sonra yaşanan ekonomik ve toplumsal bunalımlarla beraber alınan bir dizi sert önemlerle yaşanan toplumsal gerilimlerle tezin nihai konusu olan dönemine 1957 seçimleriyle giriş yapılacaktır. 1957’deki erken seçim sonrası başlayan yüksek gerilimi ve 1960’a kadar neredeyse hiç azalmayan etkisini, hem tarihi olaylarla, hem de bu gerilimden kaynaklanan kutuplaşmayı ve bunun siyasetteki, günlük gazetelerdeki ve toplumsal hayattaki yansımalarıyla birlikte irdelenecektir.

In this work, Turkey’s 1957 60 period, which is one of the most strained periods during the multi-party democratic regime, will be analyzed. The polarization, arising from social and political tension, is the res e arch subject of this thesis. From the foundation of the republican regime in Turkey, multi-party system was aimed and the attempts for democratization are covered. Followingly, after the World War II, Turkey’s multi-party system transition, the foundation of the Democrat Party and its early tough years, 1946 snap elections and its aftermath are covered. Then, the triumph of the Democrat Party in 1950, their first period and back to back electoral victory is analyzed. After 1954, emerging economic and social troubles and government’s rigid measures are analyzed to give background. After these background parts, together with 1957 snap elections, the events, which never eased the strained political atmosphere, are historically covered. Also, to understand the polarization, the reflection of the tense political atmosphere is covered with speeches, daily newspapers and social life examples.

Bu çalışma, 1860-1911 tarihleri arasında Meşrutiyet tartışmalarının nasıl yapıldığına odaklanarak, Osmanlı'da siyaset ve hukukun Meşrutiyet kavramı etrafında nasıl sekülerleştiğini incelemektedir. Bu inceleme Meşrutiyet kavramının tartışıldığı yazınsal metinleri Eleştirel Söylem Analizi metodunu kullanarak analiz ederek yapılmıştır. Bu nedenle Namık Kemal, Ali Suavi vb. Yeni Osmanlıların metinlerin başlayarak yaptığımız söylem analizi, II. Abdülhamid döneminde yazılan metinleri, 1908 ve sonrasında Kanun-u Esasi üzerine yapılan tartışmaları da içermektedir. Tüm bu metinlerde dikkat çeken şey, Meşrutiyet rejimini talep eden aktörlerin ağırlıklı olarak İslam'a referans vererek Meşrutiyet rejimini meşrulaştırma çabalarıdır. Siyaset, Siyaset-i Şer'iyye, Şura, Meşveret vb. geleneksel/klasik Osmanlı siyaset-hukuk kavramlarına atıf yapılarak meşrutiyet rejiminin aslında geleneksel Osmanlı siyaset-hukuk pratiğinden farklı bir şey olmadığı iddia edilmiştir. Oysa anayasal monarşi pratiğinin ortaya çıktığı tarihsel süreç ve kültürel aura ile geleneksel/klasik Osmanlı siyaset-hukuk pratiği birbirinden hem ontolojik hem de epistemik olarak farklıdır. Bu farklılık göz ardı edilmekte ve farklı kavramlar/pratikler arasında analoji kurularak onların aynı olduğu var sayılmaktadır. Ancak bu analojik yaklaşımlar, pratik siyaset-hukuk alanında geleneksel/klasik Osmanlı siyaset-hukuk düşüncesini dönüştürmekte ve sekülerleşmesine neden olmaktadır. Böylece geleneksel Osmanlı hukukunun üzerine bina edildiği millet-i hâkime-millet-i mahkûme ayrımı ortadan kaldırılmakta, hukukun temel meşruiyet zemini olarak şeriat dışlanmaktadır.

This study examines how politics and law became secularized around the concept of the Meşrutiyet in the Ottoman Empire, focusing on how the constitutional debates were held between 1860-1911. This work is made by analyzing the written texts in which the concept of the Meşruti-yet was discussed by using the Critical Discourse Analysis method. For this reason, our discourse analysis, starting from the texts of New Ottomans such as Namık Kemal and Ali Suavi, etc., includes the texts written during the reign of Abdülhamid II and the discussions on Kanun-u Esasi in 1908 and later. What draws attention in all these texts is the efforts of the actors demanding the Meşrutiyet regime to legitimize the Constitutional regime by predominantly referring it to Islam. By referring to traditional/classical Ottoman legal-political concepts such as Siyaset, Siyaset-i Şer'iyye, Şura, Meşveret, it has been claimed that the constitutional regime is actually nothing different from the traditional Ottoman politics-law practice. However, the historical process and cultural aura of the constitutional monarchy practice and the traditional/classical Ottoman legal-political practice are both ontologically and epistemically different from each other. This difference was ignored and analogies are made between different concepts/practices and it is assumed that they were the same. However, these analogical approaches transform the traditional/classical Ottoman legal and political thought in the field of practical politics-law and cause it to be secularized.

Bu tez, Türkiye'de neoliberalleşme süreçlerini ve neoliberal öznelliğin inşasını incelemektedir. Hem neoliberalizmi bir sınıf projesi olarak gören Marksist yaklaşımı hem de onu yönetimsellik olarak analiz eden Fukoyen yaklaşımı kullanan tez, bu iki teorik çerçeve bağlamında kariyer koçluğuna odaklanmaktadır. Kişisel gelişim endüstrisinin bir alt alanı olarak değerlendirilen koçluk mesleği, neoliberalizmin ideolojik varsayımlarının doğallaştırılmasında ve neoliberalizmin hegemonik statüsünün neoliberal öznelliklerin inşası yoluyla yeniden yapılandırılmasında etkili olmuş bir iktidar tekniğidir. Bu bağlamda, bu tez, koçluğun, özelde kariyer koçluğunun, girişimcilik ve uysallık ilkelerine dayalı bir çalışan öznelliği üreten ve bu şekilde bireyleri neoliberal emek rejimine uyumlamayı amaçlayan bir iktidar tekniği olduğunu iddia ediyor. Çalışma, kariyer koçluğu konusunda uzmanlaşmış koçlarla ve koçluk hizmeti almış kişilerle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeleri analiz ederek bu iddiayı kanıtlamaya çalışıyor.

This thesis examines the processes of neoliberalization and the construction of neoliberal subjectivity in Turkey. Using both the Marxist approach, which sees neoliberalism as a class project and the Foucaldian approach, which analyzes it as governmentality, the thesis focuses on career coaching in the context of these two frameworks. The coaching profession, which is considered as a sub-field of the self-help industry, is a technique of power that has been effective in the naturalization of ideological assumptions of neoliberalism and the restructuring of the hegemonic status of neoliberalism through the construction of neoliberal subjectivities. In this context, this thesis argues that coaching, career coaching in specific, is a technique of power that manufactures an employee subjectivity based on the principles of entrepreneurship and docility and, in this way, aims to adapt individuals to the neoliberal labor regime. It tries to prove this claim by analyzing semi-structured interviews conducted with coaches who specialized in career coaching and those who received coaching service.

Bu çalışma, en genel hatlarıyla, Sebilürreşad'ın Kurtuluş Savaşı'nda nasıl bir rol oynadığına odaklanıyor. Bu doğrultuda, çalışmada öncelikle Sebilürreşad'ın etrafındaki politik ve entelektüel çevre görünür kılınıyor ve ulusal direniş hareketine nasıl ve hangi kanallarla dahil olduklarına, Ankara Hükümeti ile aralarındaki işbirliğine ışık tutuluyor. Diğer yandan da bu çalışma, yazılara ve vaazlara yoğunlaşarak, derginin politik ve entelektüel çevresinin hilafeti hangi bağlamlar içinde ne şekilde yeniden kavramsallaştırdıklarını anlamaya çalışıyor. Bu çalışma, Sebilürreşad'ın Büyük Millet Meclisi etrafında kurulan geniş koalisyonun ayrılmaz bir parçası olduğunu ileri sürüyor ve derginin politik ve entelektüel çevresinin Milli Mücadele'deki faaliyetlerinin Ankara Hükümeti'nin "manevi egemenliği"nin sınırlarını genişlettiğini iddia ediyor. Bunun yanı sıra çalışmada, Birinci Dünya Savaşı sonrası vuku bulan küresel altüst oluşun etkisiyle, Sebilürreşad entelektüellerinin Bolşeviklerle ittifakı savunarak hilafeti Doğu'nun uyanışı teması bağlamında yeniden kavramsallaştırdıklarını gün yüzüne çıkarıyor. Böylelikle, bu çalışma bir yandan Birinci Dünya Savaşı sonrasındaki gelişmeleri daha nüanslı ve çok boyutlu olarak anlamaya davet ederken, diğer yandan da Milli Mücadele döneminin hilafet merkezli ittihad-ı İslam siyasetinin sınırlarına ışık tutuyor.

This study focuses on the role of Sebilürreşad in the War of Independ-ence, in general terms. Accordingly, this study unearths the politico-intellectual network around Sebilürreşad, and sheds light on how and through which connections they were involved in the national re-sistance movement and their cooperation with the Ankara Govern-ment. Moreover, this study concentrates on the articles and sermons, trying to understand how the politico-intellectual circle of the journal reconceptualized the caliphate in what contexts. This study argues that Sebilürreşad was an integral part of the broad coalition formed around the Grand National Assembly, and claims that the activities of the jour-nal's politico-intellectual circle in the War of Independence extended the boundaries of the "spiritual sovereignty" of the Ankara Govern-ment. In addition, this study reveals that, under the influence of the global upheaval that took place after the First World War, Sebilür-reşad's intellectuals defended the alliance with the Bolsheviks and re-conceptualized the caliphate in the context of the awakening of the East. Thus, this study both invites a more nuanced and multidimen-sional understanding of the developments after the First World War and it sheds light on the limits of the idea of caliphate-centered Pan-Islam in the War of Independence.

301 ölüme sebep olan Mayıs 2014 Soma maden kazası Türkiye ve dünya tarihinin 21. Yüzyılda 'ki en büyük maden kazası olmuştur. Yeraltı madenciliği sektörü en yüksek ikinci iş kazası oranına sahip olmasına ve kazaya rağmen, Soma bölgesindeki madencilik hala popüler olmaya devam etmiştir. Madenciler çalışma arkadaşlarını, oğullarını ve babalarını kaybetmelerine rağmen neden madende çalışmaya devam ediyorlar? Bu tez, Kütahya yakınlarındaki küçük bir köyden gelen iç Ege köylü-madenci topluluğunun incelenmesiyle bu soruya cevap aramaktadır. Bu çalışma, yapılan saha araştırmasıyla birlikte arşiv araştırmasına dayanmaktadır. Bu araştırma, Soma maden ocaklarında üç farklı tarihsel dönemde (1960-1980, 1980-2002 ve 2002-2020) çalışan üç kuşak erkek ve aileleriyle yapılan mülakatlara dayanarak, Türkiye'nin değişen sosyo-ekonomik bağlamına karşı değişen göç ve emek kalıplarını incelemektedir. Bu araştırma, madencilerin ve ailelerinin Türkiye'nin zaman için-de değişen genel sosyo-ekonomik koşulları ile ilgili deneyimlerinin mesleklerine bakış açılarını şekillendirdiğini savunuyor. Bu deneyimler; işsizlik oranlarının yükselmesi, işgücü fazlası, asgari ücretli sayısının yüksek olması ve kayıt dışılık; iç göç, tarımın dönüşümü; Türkiye'de sosyal politika ve emeklilik kalıplarının dönüşümü ile ilgilidir. Bu sosyo-ekonomik gerçekler ve bölgedeki coğrafi şartlar göz önüne alındığında, maden işçisi aileler, Türkiye'deki diğer vasıfsız işlere kıyasla madencilik sektöründe çalışmayı, gelir, sosyal güvenlik, emeklilik yaşı ve çalışma saatleri açısından nispeten daha iyi koşullara sahip olarak görmektedir. Bu çalışma, literatüre üç bakımdan katkıda bulunur; bir, daha çok araştırma alanı olan Zonguldak/Karadeniz bölgesi yerine farklı bir coğrafi bölgeye (Ege) odaklanarak Türkiye'deki madenci toplulukları ile ilgili literatüre katkıda bulunmaktadır. İkinci olarak madenciliği, maden işçileri ve aileleri perspektiften analiz haline getirir, sadece erkek madenci işçilere odaklanmak yerine tüm aileye odaklanıp, madenciliği aile stratejisi olarak ele alır, üçüncüsü daha geniş bir zamanı kapsayarak inceler ve üç nesil madencilere odaklanarak geniş bir bakış açısı sunar ve zamanla değişen dinamikleri vurgulayarak literatüre katkıda bulunur.

With 301 causalities, the May 2014 Soma mine accident constituted the biggest mining accident in Turkish history and the biggest worldwide in the 21st century. Although the underground mining sector has the second-highest workplace accident rate, mining is a popular job in the So-ma region even after the 2014 accident. Why do miners continue to work in the mines even though they lose their friends, sons and fathers working there? This thesis aims to answer this question by examining an inner Aegean peasant-miner community from a small village near Kütahya. It builds on field research with the community along with archival research. Based on interviews with three generations of men who worked in the Soma mine pits in three different historical periods (1960-1980, 1980-2002 and 2002-2020) and their families, the study traces changing patterns of migration and labor against Turkey's chang-ing socio-economic context. The thesis argues that the miners' and their families' experience with the general socio-economic conditions of Turkey have shaped their perspective towards their occupation. These experiences have to do with; the labor market defined by the rise of unemployment rates, labor surplus, the high number of minimum wage workers and informality; inner migration; the transformation of agriculture; and the transformation of social policies. Given these dynamics, mineworker families consider underground mining as a better job in terms of income, social security and retirement age compared to other unskilled jobs in Turkey. The study contributes to the literature on miner communities in Turkey firstly by focusing on a different geographic area (Aegean) rather than Zonguldak, which has mostly been the study site. Secondly, it brings in mineworkers' families and household strategies into the anal-ysis rather than just focusing on male workers. Thirdly, by covering a wider time span through its focus on the experience of three genera-tions, it offers a broad perspective of the miner community from its first formation and reveals the dynamics that have changed over time.

Bu tez, Alparslan Türkeş'in çok partili siyasete girdiği 1965 yılı ile partisinin kapatılmasına yol açan darbenin gerçekleştiği 1980 yılları arasında uç sağ Türk milliyetçiliği ile İslam arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Çalışma, “1965'te baskın olmasa bile kaydadeğer bir seküler milliyetçi grubu barındıran uç sağ Türk milliyetçiliği, 1980'den itibaren nasıl Türk-İslam sentezini savunan bir ideolojiye dönüşmüştür?” sorusunun etrafında şekillenmektedir. Milliyetçilik ve İslamcılık arasındaki ortaklıklar, ayrılıklar ve değişimler entelektüel tarih çerçevesi içinde sunulmaktadır. Milliyetçi siyasi dergiler, hatıralar, kitaplar ve seçim kampanyası materyalleri gibi çeşitli birincil kaynaklar kullanılmıştır. Bu materyalin analizi tezin bütününde işlenen üç argümanı ortaya çıkarmaktadır. İlk olarak, İslami temalar milliyetçi ideolojide giderek artmış; 1980'e gelindiğinde özellikle gençler arasında önemli ölçüde İslamlaşmış bir milliyetçilik uç sağda baskın kol olarak ortaya çıkmıştır. İkinci olarak, Türk-İslam sentezi, milliyetçilerin bu ikisini uzlaştırma girişimlerine rağmen gerilim arz eden bir yapıya sahip olmuş, bu da sürekli uyuşmazlıklar doğurmuştur. Üçüncü olarak, Türkeş'in dine yaklaşımının araçsal olduğu ve İslam'ın onun ideolojisindeki ana işlevinin, ulusal kalkınma için zorunlu bir unsur saydığı yüksek ahlaka kaynaklık etmek olduğu gözlenmiştir.

This thesis explores the relationship between the far-right Turkish nationalism and Islam between 1965, when Alparslan Türkeş entered multiparty politics, and 1980, when the coup d’état which subsequently led to the closing of his political party took place. The main question that drives this work is, how has the far–right Turkish nationalism, which included a significant, if not dominant presence of secular nationalists in 1965, turned into an ideology that championed the Turkish-Islamic synthesis as of 1980? The convergences, divergences and exchanges between nationalism and Islamism are presented within an intellectual history framework. A variety of primary sources, such as nationalist political magazines, memoires, books and election campaign materials were used. Three overarching arguments are reached by their analysis. First, Islamic themes have been increasingly abundant in nationalist ideology; a significantly Islamized nationalism, especially among the youth has come into existence as the dominant strand in far-right by 1980. Second, the Turkish-Islamic synthesis has had an uneasy nature despite nationalists’ attempts to reconcile the two, causing constant tension. Third, Türkeş’s approach to religion was an instrumentalist one; the main function of Islam in his ideology was as a source of high morality, which he considered necessary for national development.

Sınıfsal karşılaşmalar teması 2010'lu yıllar boyunca Türkiye'deki sanat film-lerinin önemli bir parçası haline geldi. Yeni Türkiye Sineması, 1990'ların ortalarında iki ayrık, ticari ve sanat, film pazarı ile neticelenen neoliberal dönüşümler içerisinde açığa çıkan filmleri ifade ediyor. Türkiye'deki sanat filmleri sınıfsal karşılaşmaları çeşitli bakımlardan içermekte. Tarihsel bir perspektiften düşünüldüğünde ise temsillerin karmaşıklığının ve anlatıdaki öneminin 1990'ların ortalarından beri, özellikle de 2010'larda arttığı gözlemlenebilir. Bu değişimler Gilles Deleuze'ün "modern politik sinema" kavramına dayanarak yorumlanmış ve değişimlerin etik bir tavrın gelişimi olarak düşünülebileceği önerilmiştir. "Karşılaşmalar etiği" karşılaşmaları toplumsal tarih bağlamında değerlendirerek buradaki etik sorumluluğun üstlenilmesine, kendini sorunsallaştırmaya ve dönüşüm potansiyelleri açmaya dayanır. Bu etik perspektifin sınıfsal karşılaşmaların temsilinde giderek içerildiği iddia edilmiştir. Bu süreç Türkiye'nin ekonomik, politik, toplumsal, ve kültürel dönüşümleriyle yorumlanabilir. Neoliberal dönüşüm-lerin etkileri güvencesizliği ve mülkiyet eşitsizliğini arttırdıkça ve politik iktidar rejimi sistematik olarak otoriterleştikçe sınıfsal karşılaşmaların temsi-line yönelik etik bir tavır da Yeni Türkiye Sinemasının sanat filmlerinin önemli bir parçası haline gelmiştir.

The theme of inter-class encounters became a significant part of art-house movies in Turkey during the 2010s. The New Cinema of Turkey refers to movies that emerged during the mid-1990s within neoliberal transfor-mations that resulted in two distinct commercial and art-house film mar-kets. The art-house movies of New Cinema involve the theme of inter-class encounters in various respects. Considered from a historical perspective, the complexity and significance of inter-class encounters increased since mid-1990s, especially after the 2010s. The changes are interpreted based on Gilles Deleuze's conceptualization of "modern political cinema," suggesting it can be considered the development of an ethical attitude. An "ethics of en-counters" contextualizes them in their social history, opening potentials for self-problematization and transformation by taking the ethical responsibility of one's position within the social context. It is argued that the art-house movies of New Cinema involved this ethical perspective gradually concern-ing the representation of inter-class encounters. This process can be inter-preted based on Turkey's economic, political, social, and cultural transfor-mations. As the effects of neoliberal transformations increased the precarity and wealth inequality and the political power regime became authoritarian systematically, an ethical attitude towards the representation of inter-class encounters also became a significant part of the art-house movies in the New Cinema of Turkey.

Bu çalışma Osmanlı İmparatorluğu'ndan Anadolu'ya kalan ulaştırma mirasını gözönünde bulundurarak Milli Mücadele yıllarındaki karayolu ve demiryolu ulaştırması üzerine bir anlatı sunmaktadır. 19. Yüzyıl ulaştırma alanında büyük teknolojik devrimlere şahitlik ederken, Osmanlı İmparatorluğu'nda da Tanzimat ile beraber devletin bu alana direkt katılımı yönünde gelişmeler yaşandı. Yine bu yüzyılda, savaşların ülke içinde daha fazla kaynağı hareket ettirmesini gerekli kılacak şekilde dönüşmesi savaş gücü bağlamında ulaştırma faktörünün önemi artırdı. İmparatorluğun son dönemindeki finansal ve askeri sıkıntılar ülke içinde gelişmiş bir ulaştırma ağı oluşmasını engelledi. Milli Mücadele sırasında Batı Cephesine yapılan silah ve cephane sevkiyatları zor şartlarda ve olağanüstü önlemler altında gerçekleşti.

This study presents a narrative on road and railway transportation in the years of the National Struggle regarding the transportation legacy from the Ottoman Empire to Anatolia. In addition to great technological revolutions in the field of transportation in the 19th century, the state directly participated in road construction works during the Tanzimat period. Moreover, in this century, the transformation of the nature of war that necessitated the movement of more resources within the country increased the importance of the transportation factor in the context of the war power. Financial and military difficulties in the last period of the Empire prevented the formation of a developed transportation network within the country. Weapons and ammunition freight to the Western Front during the National Struggle took place under challenging conditions and extraordinary measures.

Bu tez, Osmanlı taşra idaresi altında Mora yarımadası ve Rumeli'de gelişen bölgesel siyasi himaye ve şiddet ilişkilerinin nasıl 1821 sonrası siyasi iklime adapte olup Osmanlı'dan bağımsızlığını kazanan Yunanistan'daki siyasi alana egemen olduğunu ortaya koymayı amaçlıyor. Bunun yanı sıra, Yunan bağımsızlık savaşı sırasında ortaya çıkan bölgesel hiziplerin 1821 yılı öncesinden kalma şahsi ilişkiler üzerine kurulduğuna dikkat çekilirken; bu tezde aynı zamanda bu hiziplerin her birinin ayrı birer Avrupalı güçle yakın ilişkilere girerek dönemin Viyana Kongresi sonrası Avrupa siyasi düzeninin dolaylı özneleri olmaları sürecinin de ortaya konması amaçlanıyor. Bu doğrultuda, bağımsızlık savaşının başlamasını takip eden süreç içerisinde iki Rumelili İoannis Kolettis ve İoannis Velentzas'ın siyasi ve askeri himaye etrafında şekillenen ilişkisi özel olarak izleniyor. Buradaki amaç bu iki adamın nasıl Yunan bağımsızlık savaşının oluşturduğu uzun şiddet ortamı sayesinde siyasi bir ittifak oluşturabildiğini ve Kolettis'in Rumeli hizibinin nasıl süreç sonunda "Fransız Partisi" ismiyle anılmaya başlandığını göstermek. Nihayetinde de Velentzas'ın 1840 yılında Osmanlı topraklarına yönelik organize ettiği başarısız bir irredentist saldırıyı kendisinin Fransız partisi lideri Kolettis ile olan ilişkisi üzerinden okuyarak, bunun Yunanistan'ı dönemin doğu sorunu olarak adlandırılan doğu Akdeniz üzerindeki bölgesel siyasi hesaplara dahil etme tasarısı olduğunu ortaya koymak.

The purpose of this thesis is to investigate how regional networks of political patronage and violence within the Ottoman provincial ad-ministration in the Peloponnese and Rumeli have adapted to the new political environment after 1821, and continued to dominate the politi-cal domain in Greece after its independence from the Ottoman Empire. Additionally, while aiming to show how the factions that have emerged during the Greek war of independence have been built on personal rela-tionships prior to 1821, this thesis also attempts to show how each of these factions in Greece became entangled with a specific European power, and thus, was indirectly influenced by the broader political de-velopments in post-Vienna Congress Europe. This study follows the particular patron-client relationship of the two Rumeliot men, Ioannis Velentzas and Ioannis Kolettis throughout the years following the out-break of the war of independence. The purpose is to explore how the two men have formed their alliance thanks to the violent circumstances provided by the war, the process that made Kolettis's Rumeliot faction labelled as the French party, and ultimately to see how through his rela-tionship with Kolettis, Velentzas' irredentist foray in 1840 to Ottoman territories could be seen as a scheme designed to involve Greece into the politics of the Eastern Question.

Bu tez, neoliberal küreselleşme bağlamında Türkiye şeker piyasasının yeniden inşasını incelemektedir. Çalışma, neoliberalizmi sosyal ve politik olarak inşa edilmiş bir süreç olarak ele alarak piyasanın yeniden yapılanma sürecini ve sonucunda ortaya çıkan piyasa dinamiklerini hem ulusal hem de yerel düzeylerde analiz eder. İlk olarak, şeker üretiminin tarihsel gelişimini inceleyerek, şekerin devlet tekelinden çıkıp piyasa reformlarıyla metalaşması sürecinin izini sürer. Şeker üretiminin tarihsel işlevleri ve kullanımlarının yanı sıra, pancarın yıllar boyunca çiftçilere güvenilir bir gelir kaynağı sağlayan bir ürün olması pazarın yeniden yapılanmasını çelişkili dinamikler, mücadeleler ve aktörler barındıran bir süreç haline getirmiştir. Çalışma, ikinci olarak, Konya'da gerçekleştirilen saha araştırması aracılığıyla, piyasanın yeniden yapılandırılmasının pancar tarımı üzerindeki sonuçlarını yerel bağlamda analiz ederek, tarımsal Türkiye'nin dönüşümüne ışık tutar. Tarımda artan finansallaşmayla birlikte pancar, sağladığı ağlar ve fırsatlar nedeniyle çiftçilerin dezavantajlı pazar konumlarına rağmen geçimlerini sürdürmelerine katkıda bulunur. Ancak, bu süreçte pancar birincil gelir getiren bir üründen, getireceği kar için değil ikincil faydaları için üretilen bir ürüne dönüşür. Genel olarak bu araştırma, neoliberal küreselleşmenin karmaşık dinamiklerine ve şeker pancarının, çiftçilerin geçim stratejilerindeki rolüne dair içgörüler sunarak Türkiye şeker piyasasının yeniden inşasına ışık tutar.

This dissertation investigates the reconstruction of the Turkish sugar market within the context of neoliberal globalization. It adopts a socially and politically constructed view of neoliberalization and analyzes the reconstruction process and emerging market dynamics at both national and local levels. First, the study examines the trajectory of sugar production, tracing its shift from a state monopoly to market liberalization after the 1980s. The historical functions and uses of sugar production, and also beet production providing farmers with a reliable source of income made the market reconstruction a process harboring conflicting logics, interests, and actors. Second, through field research conducted in Konya, the study analyzes the consequences of market reconstruction on beet farming in the local context, highlighting the transformation of agrarian Turkey. Production quotas, adopted as the main tools for reorganizing production had tremendous effects in the local context. Within a context of increasing financialization of agriculture, beet becomes essential due to the networks and opportunities it provides, allowing farmers to sustain their livelihoods despite their disadvantaged market position. However, during its trajectory, beet also transformed from a primary income-generating crop to a commodity produced not for its profit but for secondary benefits. Overall, this research sheds light on the reconstruction of the Turkish sugar market, offering insights into the complex dynamics of neoliberal globalization and the role of sugar beet in farmers' livelihood strategies.

Bu tez, Bulgaristan Jön Türklerinden olan Filibeli Ali Fehmi'nin biyografisini ve Muvazene gazetesinin birinci yıl nüshalarını incelemektedir. Ali Fehmi'nin Jön Türk bağlantıları olduğu yönünde şüpheler doğunca Osmanlı hükümeti, Ali Fehmi'nin resmi görevine son vererek memleketi Filibe'ye dönmesine neden oldu ve Ali Fehmi burada 1897'de Muvazene'yi yayınlamaya başladı. 1877-1878 Rus-Osmanlı Savaşı'ndan sonra, Osmanlı İmparatorluğu'nun eski tebaası olan Bulgaristan'daki Müslümanlar, yeni kurulan Bulgaristan Prensliği'nin vatandaşı olmuştu. Balkan Müslümanları toplumlarının geleceğini yeniden tanımlamaya çalışırken özellikle de Müslüman entelektüeller kültür ve siyaset yoluyla durumlarının daha iyiye gideceğine inanıyordu. Ali Fehmi, bu hedeflere ulaşılmasına katkıda bulunan entelektüellerdendir. Bu tez, Ali Fehmi'nin yayınladığı Muvazene gazetesinin, Bulgaristan'daki Müslümanların ortak sorunları ve yolsuzluk meselelerini ele alarak okurlarıyla nasıl ilişki kurduğunu göstermektedir. Çalışma, aynı zamanda Ali Fehmi ve Muvazene gazetesinin Bulgaristan'da Jön Türk ideolojisinin yerleşmesinde oynadığı önemli rolü de göstermektedir. Ali Fehmi'ye tekil bir kimlik atfetmekten kaçınan bu tez, onun Jön Türkler, Bulgar hükümeti ve Osmanlı hükümeti tarafından nasıl farklı algılandığını ve böylece bu bağlamda nasıl çoğul ve belirsiz bir kimlik kazandığını incelemektedir. Ali Fehmi, Bulgaristan'daki özgürlükten yararlanarak gazetesini özgürce yayınlamış ve bu da Osmanlı hükümeti tarafından hafiyeler ve Bulgar Komiseri aracılığıyla gözetlenmesine yol açmıştır. Ali Fehmi ile Osmanlı hükümeti arasında artan gerginliğe ek olarak, 1905'te Bulgar hükümeti tarafından da sınır dışı edilmiştir. Daha sonra Paris, Cenevre, Mısır ve Afganistan'da bulunmuştur. Bu tez, Ali Fehmi'nin kendisini önce yerel, sonra küresel olarak Müslümanların ve Türklerin gelişip ilerlemelerine adadığının da altını çizmektedir. Bu araştırmada kullanılan başlıca kaynakların çoğu Osmanlı arşiv belgeleri ve Muvazene'nin birinci yıl nüshalarıdır. Bu tez, genel olarak Bulgaristan'daki Müslümanlar ve özellikle de Jön Türkler hakkındaki mevcut literatüre katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

This thesis provides the biography of Filibeli Ali Fehmi, a Young Turk from Bulgaria, and examines the first-year issues of his Muvazene newspaper. When suspicions arose about Ali Fehmi's connections to the Young Turks, the Ottoman government terminated his official duties, forcing him to return to his hometown of Filibe, where he began publishing Muvazene in 1897. After the Russo-Ottoman War (1877-1878), Muslims in Bulgaria, who were former subjects of the Ottoman Empire, had become citizens of the newly emerged Principality of Bulgaria. The Balkan Muslims sought to redefine the future of their community, and the Muslim intellectuals in particular believed that they could achieve a rejuvenation through culture and politics. Ali Fehmi was an active participant who contributed to achieving these goals. This thesis demonstrates how Ali Fehmi's Muvazene newspaper engaged with its readers by addressing common problems and publicizing issues of corruption. This study also shows the pivotal role played by Ali Fehmi and his Muvazene newspaper in the establishment of the Young Turk ideology in Bulgaria. Without attributing a single identity to Ali Fehmi, this thesis examines how Ali Fehmi was perceived differently by the Young Turks, the Bulgarian government, and the Ottoman government, thereby acquiring a plural and indefinite identity in this context. Ali Fehmi, taking advantage of the relative freedom in Bulgaria, published his newspaper, which led to his surveillance by the Ottoman government via spies and its commissioner in Bulgaria. As a result of the escalating tension between Ali Fehmi and the Ottoman government, he was deported by the Bulgarian government in 1905. Afterward, he resided in Paris, Geneva, Egypt, and Afghanistan. The work also emphasizes that Ali Fehmi dedicated himself to the advancement and progress of Muslims and Turks, first locally and then globally. Most of the primary sources used in this work are the Ottoman Archives and the first-year issues of Muvazene. This thesis aims to contribute to the existing literature on the Muslims in Bulgaria in general and the Young Turks in particular.

Bu tez, 2011 yılı sonrasında Türkiye ve Suriye'deki kültürel üretim alanını incelemektedir. Pierre Bourdieu'nun kültürel üretim alanı teorisini kullanarak, bu araştırma, bölgedeki kültürel üretimi etkileyen temel aktörleri, kurumları ve faktörlerin yanı sıra alanın karşılaştığı zorlukları ve dönüşümleri ele almaktadır. Toplumsal krizlerin istikrarsız ortamlardaki kültürel üretim alanının ortaya çıkışını ve özerkliğini nasıl etkilediğini analiz eden bu çalışma, alan teorisinin bölgenin ayırt edici özelliklerini ve zorluklarını yeterince ele almak için nasıl uyarlanabileceğini ve bağlamsallaştırılabileceğini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu çalışma aynı zamanda aktörlerin habitusunu, konumlarını, rollerini ve stratejilerini irdeleyerek kültürel üretim alanı ile iktidar alanı arasındaki etkileşimi kavramayı amaçlamaktadır. Son olarak, bu tez, kültürel üretim alanının doğası gereği özerkliğe doğru evrildiği fikrinin belirli sosyal ve kültürel koşullardan nasıl etkilene-bileceğini ele almaktadır. Bu tez bölgenin kültürel üretim alanında faali-yet gösteren aktörlerle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelere dayanmaktadır.

This thesis examines the field of cultural production in Turkey and Syria in the 2010s. Employing Pierre Bourdieu's theory of the field of cultural production, this research delves into the primary actors, institutions, and factors that influence cultural production in Turkey and Syria, as well as the challenges and transformations faced by the field. Analyzing how social crises influence the emergence and autonomy of the cultural production field in politically unstable settings, this study aims to consider how the field theory can be adapted and contextualized to address the region's distinctive features and challenges adequately. This study also seeks to comprehend the interplay between the cultural production field and the field of power by scrutinizing actors' habitus, along with their respective positions, roles, and strategies. Lastly, this thesis considers how the notion that the cultural production field inherently evolves towards autonomy might be affected by specific social and cultural conditions. This thesis is based on semi-structured interviews conducted with actors engaged in cultural production field.

Yeni tarihselci bu çalışma, Y kuşağı Türkçe romanlarında aile ve toplumsal cinsiyet temalarının işlenişi ile bu romanların yazıldığı döneme hâkim olan aile ve toplumsal cinsiyet politikalarının karşılıklı etkileşimini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda, çalışmada Y kuşağı yazarların 26 Türkçe romanı analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. Bulgular, siyasi iktidarlar tarafından Y kuşağı romanların yazıldıkları döneme hâkim kılınmaya çalışılan geleneksel, patriarkal ve muhafazakâr aile normlarının romanlarda tümden reddedildiğini göstermektedir. Y kuşağı romanlar bütünüyle aile karşıtı romanlardır. Öte yandan, toplumsal cinsiyet bağlamında benzer bir karşı çıkış gözlenmemiştir. Bir diğer deyişle, Y kuşağı romanları yazıldıkları döneme hâkim olan cinsiyetçi, kadın düşmanı, kadın katili ve erkekliği yücelten tavırla kol kola metinlerdir. Çalışma bulguları ışığında ifade edilebilir ki bunun temel sebebi Y kuşağı romanların adalet savaşçıları yaratarak ülkeyi ve toplumu düzeltmeye ya da kökten dönüştürmeye kalkışan romanlar olmasıdır. Adalet savaşçıları için aile bir ayak bağıdır. Lakin adalet savaşçısı ana karakterler, kalkıştıkları olağanüstü hatta imkânsız girişimde ihtiyaç duydukları gücü ataerkillik, erkeklik ve toksik erkeklikte bulacaklarına inanmaktadırlar. Bu da, döneme hâkim olan cinsiyetçi politikaların metinlerde yeniden üretildiği anlamına gelmektedir.

This new historicist analysis aims to analyze the mutual interactions be-tween family and gender-related themes of Turkish millennials' novels and the family and gender politics of the 2000s and 2010s, in which millennials' novels were written. In this context, 26 millennials' novels were analyzed and interpreted through a critical reading. Findings suggested that millennials' novels contradict the traditional, patriarchal, and conservative family norms that have been supported and encouraged by the governments in Turkey in the last two decades. Millennials' novels are card-carrying anti-family novels. However, they do not show a similar pattern in terms of gender. In other words, millennials' novels are in concert with the sexist, misogynist, and anti-woman discourse that dominated the epoch in which millennials' novels were written. The main reason for this situation is that millennials' novels are fictional texts that want to put right or radically change Turkish society and Turkey by creating vigilantes. A family and its responsibilities are obstacles for a vigilante character. On the other hand, vigilantes believe they could find the power they need to achieve their almost impossible goals in patriarchy, masculinity, and toxic masculinity. Therefore, millennials' novels have reproduced the sexist politics that dominated the epoch in which they were written.

Bu araştırma, çeşitli sivil muhafazakar-İslamcı organizasyonların, 1980-2012 yılları arasında Türkiye'de eğitim politikalarının muhafazakar dönüşümünde oynadığı rolleri incelemektedir. Çalışmada, muhafazakar-İslamcı organizasyonların eğitim politikaları üzerinde oluşturduğu güç bloğunun tarihsel ve ilişkisel olarak nasıl kurulduğu ve şekillendiği araştırılır. Araştırma, bu yapıları bir araya getiren motivasyonları ve yöntemleri, bu grupların hegemonya projelerinin ve güç biriktirme stratejilerinin nasıl şekillendiğini, ve muhafazakar İslamcı grupları, eğitim politikalarına yön vermek noktasında güçlendiren ilişkisel ve tarihsel dinamikleri analiz eder. Araştırmada, 1980 ve 2012 arasındaki dört eğitim politikası dönemine odaklanılır: 1980'lerde eğitim sistemini ideolojik olarak şekillendiren Türk-İslam Sentezi, 1990'lardaki sekiz yıllık zorunlu eğitim reformu süreci, 2000'li yıllarda eğitim politikalarında neoliberal-popülist rejimin kurulması, 2012 yılında 4+4+4 zorunlu eğitim modelinin uygulanması. Yarı yapılandırılmış mülakat ve metin analizi, niteliksel araştırma metodu olarak kullanılmıştır. Araştırma, eğitim politikasında muhafazakar dönüşümünün, muhafazakar İslamcı aktörlerin sürekli artan etki ve gücüyle şekillenen yekpare ve lineer bir süreç olmadığını tartışır. Bu süreç, farklı aktörlerin yer aldığı itti-fakların değişen yöntem ve dinamiklerinin şekillendirdiği bir süreçtir ve bu ittifaklar içerisinde bugünün güçlü muhafazakar İslamcı grupları farklı güç biriktirme stratejileri izlemişlerdir. Çalışma, bu grupların temel güç kaynağının, organizasyonlar arası kurulan bağıntılar ve sivil ve politik alan boyunca genişleyen sosyal sermayeleri olduğunu iddia eder. Öte yandan, din eğitimi savunuculuğu için proaktif eylemsellik, bu aktörleri muhafazakar-İslamcı bir güç bloğu olarak bir araya getirmek işlevi görmüştür.

This research explores the role of several civil conservative-Islamist organizations and their relational networks in the conservative transformation of educational policy in Turkey between 1980 and 2012. It examines how the pow-er bloc of the conservative Islamist organizations over the educational policy has been historically and relationally constituted and shaped. It analyzes the modalities and motivations that bring these constellations together, the shaping of their hegemony projects and their power building strategies, and the relational and historical dynamics that empower them to orient educational policy field. The research focuses on four major periods of educational policy between the years 1980 and 2012: The ideological designation of the education system with the Turkish-Islamic Synthesis in the 1980s, the process of the eight years of compulsory education reform during the 1990s, the neoliberal-populist regime of educational policies during the 2000s, the implementation of the 4+4+4 compulsory education model in 2012. Semi-structured inter-views and textual analysis are utilized as qualitative research methods. The research argues that conservative transformation of educational policy is not a monolithic and linear process defined with the steadily rising influence and power of the conservative-Islamist actors. Conservatism in edu-cation has rather been a product of the changing modalities and dynamics of alliance building among diverse agents, within which the currently powerful conservative-Islamist groups develop different power building strategies. The research claims that the main power resource of these groups is their interorganizational networks and expanding social capital across civil and political platforms. The proactivity for the advocacy for religious education, on the other hand, functions to forge a common ground that unities them as a conservative-Islamist power bloc.

Bu tez, farklı bağlamlarda sıklıkla kullanılan "Jön Türk kuşağı" tabirini merkeze almakta ve esas olarak hatıratlar vasıtasıyla Jön Türklerin kuşak bilinçlerini incelemektedir. Bu çalışmada, Jön Türklerin kuşak mensubiyeti üzerine olan söylemi güçlendirdiği ve sonraki nesillerin benimsemesi için temel bir kuşak sözlüğü oluşturduğu savunulmaktadır. Ayrıca, eğitimin bu kuşağı şekillendirmede belirleyici bir rol oynadığı, genişleyen eğitim ortamının kuşak bilincini güçlendirdiği ve kuşak mefhumunun çift eksenli bir anlayışının yaygınlaşmasına imkan tanıdığı ileriye sürülmektedir. Tezde bu kuşağın üyelerinin gençliğe verdiği değerin yüksek fakat pragmatik olduğu savunulmuştur ve Jön Türk kuşağının tanımlayıcı özelliklerini ve sınırlarını müzakere için hatıratlardaki olgunluk ve kıdem anlatıları incelenmiştir.

The thesis focuses on the "Young Turk generation," a term frequently employed in various contexts, and it examines the Young Turks' generational consciousness primarily through analyzing their memoirs. This study argues that the Young Turks fortified the discourse on generational identity and established a foundational generational lexicon for subsequent generations to adopt. It is contended that educational growth has played a critical role in this generation's formation, reinforcing generational awareness and making a two-axis understanding of the concept of "generation" more prevalent. The thesis also explores the pragmatic yet high value that members of this generation placed on youth, and it examines maturity and seniority narratives within their memoirs to discuss the defining characteristics and boundaries of the Young Turk generation.

Merkezi sınav sistemleri, okulların özelleştirilmesi ve piyasalaşması, Türk-İslam doktrini üzerindeki vurgusunu devam ettiren ulus devlet yönetmelikleri ve küresel iş piyasalarına eklemlenme çabalarının sonucu olarak öğrenciler arasında artan rekabet dinamiklerinin kıskacında, Ermeni okulları kültürel devamlılığı sağlayabilecek koşulları beslemek için mücadelesini sürdürüyor. Bu araştırmanın temel amacı, Türkiye'deki eğitim sisteminden kaynaklanan dış etkenlere ve Ermeni toplumunun bugün deneyimlemek zorunda olduğu siyasal hedef gösterilmeye rağmen Ermeni okullarının kültürel güçlenmeyi sağlayabilecek alanları ne derece sürdürebildiğini tartışmak. Her ne kadar Ermeni okulları ulus devletin taleplerinin neredeyse her zaman galip geldiği kültürel baskı alanları olsa da, bu durum eğitimdeki serbestlik alanının ulus devletin hükümleri tarafından tamamen kuşatıldığı anlamına gelmiyor. Siyasi olarak hedef gösterilmelerine ve ötekileştirilmelerine rağmen okulların kültürel farkındalık alanları olarak işlemesi mümkün. Bu çalışma, Ermeni okullarını çerçeveleyen eğitim alanını geniş ölçekte çözümleyerek ve okulların bürokratik işleyişini, gündelik açmazlarını, etraflarında ördükleri ilişkiler ağını ya da genel durumlarını resmeden örüntüleri özetleyen kapsamlı bir resim çizerek okullarda anlam şemalarının nasıl şekillendiğini anlama gayesi taşıyor.

In the grip of central examination systems, the marketization and pri-vatization of schooling, regulations of a nation state which maintains its emphasis on its Turko-Islamic tenets, and the escalation of competition among students as an outcome of an endeavor to be incorporated into global job markets, the Armenian schools struggle to breed a nurturing soil for Armenian cultural sustainability. The main objective of this re-search is to analyze to what extent the Armenian schools serve as plac-es of cultural empowerment in spite of the external constraints that the educational system in Turkey breeds and the political targeting Armenian community experiences today. Although the schools are places of acculturation in which the wishes of the nation state almost always prevail, this does not mean that latitude in education is fully en-compassed by precepts of national education. There is a possibility for the schools to function as spaces for cultural self-realization as opposed to the political targeting and marginalization they are subjected to. The aim of this study is to unpack the broader educational field encapsulat-ing the Armenian schools, and to paint a comprehensive picture which summarizes bureaucratic functioning, quotidian practices, daily predic-aments, the network of relationships interwoven around the schools or any pattern that delineate their overall milieu, so that it could be possi-ble to understand how self-meaning is produced in the schools.

This thesis studies the role of intangible capital in the development of Tur-key during the last century. Intangible capital is the accumulation of human and institutional capi-tal. It is a new terminology in economics introduced by the World Bank for the research on sustainability to understand country-specific structural problems. The thesis argues that economic output is highly correlated with the historical accumulation of intangible factors. Moreover, stock of tangi-ble physical capital develops with the mutual interaction of intangible capi-tal, thus intangible capital is the root cause of development. The introduc-tion of the concept of "brand value of a country" corresponding to the intangible capital uses the analogy in microeconomics and opens a new understanding for the wealth of a nation. The empirical historical research in this respect highlights that with the enthusiasm of the founding fathers the brand value of Turkey grew fastest after 1930s until mid-century. Moreover, the accumulated intangible capi-tal supported the transition from rural to urban society. However, the study features that the growth of intangible capital suffered several severe set-backs every decade since 1960 and Turkey did not establish a sustainable institutional environment, nor a consistent human capital development pro-gram since mid of last century. The analysis based on the latest trend of all intangible factors, including the trend of human development and rule of law indicators, consequently the intangible capital concludes that the cur-rent development level of Turkey cannot be sustained unless the existing structure is reformed radically.

Bu tez çalışması, maddi olmayan sermayenin Türkiye'nin son yüzyıldaki gelişmesi içindeki yerini incelemektedir. Maddi olmayan sermaye, beşeri ve kurumsal sermaye bileşkesinin birikimidir. Ülkelere özgü yapısal sorunları anlamak ve sürdürülebilirlik araştırmaları için Dünya Bankası tarafından ortaya atılan yeni bir terminolojidir. Tez, ekonomik çıktıların maddi olmayan faktörlerin tarihsel birikimi ile yüksek oranda ilişkili olduğunu savunuyor. Ayrıca, maddi olmayan sermayenin karşılıklı etkileşimi ile fiziki sermaye birikimi gelişmektedir. Dolayısıyla tezin iddiası maddi olmayan sermaye birikimi gelişmenin temel faktörüdür. Maddi olmayan sermayeye karşılık olarak ifade edilen "ülke marka değeri" kavramı bir ulusun zenginliğini anlamak için yeni bir anlayış getiriyor. Bu tezdeki ampirik tarihsel araştırma, Türkiye'nin marka değerinin kurucu elitlerin coşkusuyla 1930'lardan sonra yüzyılın ortalarına kadar en hızlı şekilde büyüdüğünü vurgulamaktadır. Dahası, biriken maddi olmayan sermaye, kırsal toplumdan kentsel topluma geçişi destekledi. Ancak çalışma, maddi olmayan sermaye büyümesinin 1960'tan bu yana her on yılda bir ciddi gerileme yaşadığını ve Türkiye'nin geçen yüzyılın ortalarından bu yana sürdürülebilir bir kurumsal ortam ve tutarlı bir beşeri sermaye geliştirme programı oluşturamadığını gösteriyor. İnsani gelişme trendi ve hukukun üstünlüğü göstergeleri dahil olmak üzere tüm maddi olmayan faktörlerin son 10 yıllık trendine dayanan analiz, Türkiye'nin mevcut yapısının köklü bir şekilde reforme edilmediği takdirde ekonomik gelişmesini sürdüremeyeceği sonucuna varmaktadır.

Bu tez, 1860 yılından 1931 yılına kadar Kıbrıslı Ortodoks Hristiyan Rumlar ile Kıbrıslı Müslüman Türkler arasındaki toplumlar arası ilişkileri incelemektedir. Bu tezin temel amacı, kapsayıcı bir iki toplumlu anlatı sunmak ve birlikte yaşayan iki toplumun ulusal kimlik inşa süreçlerine ilişkin yeni sorular sormaktır. Tezin kronolojik zaman çizelgesi 1860 yılında Osmanlıların adada yaptığı teftiş ile başlamış ve 1931 yılındaki isyan ile tamamlanmıştır. Bu çalışma 1860 yılında, yani Kıbrıs İngiliz yönetimine geçmeden önceki Osmanlı döneminden başlayıp 1931 isyanı ile bitmektedir. 1931 yılında bitmesinin sebebi ise yeni Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunun ve sonrasının Kıbrıs üzerindeki etkilerini görebilmektir. Ayrıca, bu tez Kıbrıslıların günlük yaşamlarını ve toplumlar arası ilişkilerini inceleyerek ortak bir tarihsel anlatı inşa ederken "müphemlik" kavramını kullanarak Kıbrıslıların kimlik oluşturma süreçlerini incelemektedir. Osmanlı ve İngiliz kaynaklarına dayanan bu çalışma, geç Osmanlı döneminde ve İngiliz sömürge yönetimi altındaki Kıbrıslı Ortodoks Hıristiyan Rumlar ve Kıbrıslı Müslüman Türklerin sosyo-politik yaşamlarına ışık tutmayı hedeflemektedir.

This dissertation examines the inter-communal relationships between Orthodox Christian Greek Cypriots and Muslim Turkish Cypriots from 1860 to 1931. The study aims to shed light on a history of coexistence on the island of Cyprus. The main goal of this dissertation is to present an inclusive bi-communal narrative and to ask new questions about the national identity construction processes of the two communities living together. The chronological timeline of the thesis is started with the Ottoman inspection on the island in 1860 and is completed with the rebellion in 1931. The study intends to start from 1860, in other words, before the administration of the island was passed to the British, and end with the 1931 rebellion because it was necessary to take a date after 1923 in order to see the effects of the establishment of the new Turkish Republic of Turkey and its aftermath on Cyprus. Further, it examines the identity formation processes of Cypriots using "ambivalence" while con-structing a common historical narrative by examining the daily lives of Cypriots and their inter-communal relationships. Based on Ottoman and British sources, this study explores the socio-political life of Orthodox Christian Greek Cypriots and Muslim Turkish Cypriots during the late Ottoman period and under British colonial rule.

This dissertation analyzes the transition of Third World countries' population policies from pronatalism to antinatalism in the 1950s and 1960s, with a spe-cial focus on the Turkish case. The emergence of the idea of population con-trol as part of global hegemonic interest, its dissemination and adaptation by the national government, and its internalization by women and the family are explored through three spheres: global, national, and individual. The aim of this dissertation, therefore, is to explore the key motivations, articulations, and reinforcements of the global, national, and individual forces that inter-vene in antinatalist politics, and to highlight the contradictions, resistances, and negotiations in between. The claim of this dissertation, based on a de-tailed analysis of primary and secondary sources, is that population control was not a unilateral hegemonic project, but an implicit and fragile intersec-tion of these three spheres, whose only interest was to improve their "quali-ty" by maximizing their own capabilities and functionings. In this sense, this dissertation is the story of the ideology of population control that became an instrument for improving the quality of life in the 1950s and 1960s. Cette thése analyse la transition des politiques démographiques dans les pays du tiers-monde, du pronatalisme à l'anti-natalisme dans les années 1950 et 1960, avec une attention particulière pour le cas de la Turquie. L'émergence de l'idée du contrôle de la population en tant qu'élément de l'intérêt hégémonique mondial, sa diffusion et son adaptation par le gouvernement national, et son internalisation par les femmes et la famille sont explorées à travers trois sphères : mondiale, nationale et individuelle. L'objectif de cette thèse est donc d'explorer les motivations clés, les articulations et les renforcements des forces mondiales, nationales et individuelles impliquées dans la politique anti-nataliste, et de mettre en évidence les contradictions, les résistances et les négociations entre elles. La thèse de ce travail, basée sur une analyse détaillée des sources primaires et secondaires, est que le contrôle de la population n'était pas un projet hégémonique unilatéral, mais une intersection implicite et fragile de ces trois sphères, dont le seul intérêt était d'améliorer leur "qualité" en maximisant leurs propres capacités et fonctionnement. En ce sens, cette thèse est l'histoire de la façon dont l'idéologie du contrôle de la population est devenue un instrument d'amélioration de la qualité de vie dans les années 1950 et 1960.

Bu tez, Üçüncü Dünya ülkelerinin nüfus politikalarının 1950 ve 1960'lı yıllar-daki pronatalizmden antinatalizme geçiş sürecini Türkiye örneği üzerinden inceler. Nüfus kontrolü fikrinin global hegemonik çıkarların bir parçası ola-rak ortaya çıkışı, yerel hükümetlere yayılışı ve benimsenmesi ve kadın ile aile tarafından içselleştirilmesi, global, yerel ve bireysel olarak üç katmanda ele alınacaktır. Buna göre, bu tez global, yerel ve bireysel güçlerin antinatalist politikalara geçiş sürecindeki temel motivasyonlarını, eklemlenmelerini, pekiştirmelerini araştırarak, ilgili katmanlar arasındaki aykırılıkları, gerilim-leri, pazarlıkları vurgulamaktadır. Birincil ve ikincil kaynakların detaylı ana-lizi ışığında bu tezin iddiası, nüfus kontrolünün tek yönlü bir hegemonik proje olmayıp, sözü edilen üç katmanın, "kalitelerini" arttırmak üzere kendi kapa-site ve fonksiyonlarını maksimize etmesi şeklinde özetlenebilecek özgün çı-karlarının kesiştiği üstü kapalı ve kırılgan bir koalisyonun eseri olduğudur. Bu anlamda ilgili tez, nüfus kontrolünün 1950 ve 1960'lı yıllarda yaşam kali-tesini arttırıcı bir araca dönüşümünün hikayesidir.

Bu çalışma, 1930lardan 1960lara Türkiye'de iktisat disiplininin tarihsel gelişimini, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi ve Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi yayınları üzerinden incelemektedir. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi'nin kuruluşundan, neoklasik sentezin iktisat eğitiminde anaakım haline gelmesine kadar geçen bu süreç, iktisat disiplininin yerel ve uluslararası düzeyde çeşitli sosyal ve politik faktörlerin etkisiyle şekillendiği flu bir dönemi yansıtmaktadır. Bu çalışma, iktisat eğitimi ve üniversite düzeyinde iktisadi düşüncenin formasyonunda, mevcut iktisadi teorilerin ve düşünce okullarının öğretilerinin yerele aktarılış sürecinde başlıca aktörler olan akademik iktisatçıların rolüne odaklanmaktadır. Bu aktarımın, zamanın ruhu ve yerelin özgül koşulları bağlamında ne ölçüde ve ne şekilde gerçekleştiği, akademik iktisatçılar tarafından bilginin nasıl kavramsallaştırılıp içselleştirildiği, iktisat disiplinin içeriği ve bileşenlerinin nasıl tahayyül edildiği, üniversite yayınlarının detaylı bir analizi üzerinden incelemektedir. Bu tezde, iktisat öğretimini biçimlendiren bu alımlama sürecinin, gelişmiş ülke deneyimlerinin yerelde mutlak bir örneğini tesis etme çabasından öte, teorilerin yerelleştirilmesi sürecinde akademik iktisatçılar tarafından sağlanan önemli bir katma değerin varlığını yansıttığı vurgulanmaktadır.

This dissertation analyzes the historical evolution of the economics discipline through the publications of Istanbul University Faculty of Economics and Ankara University Faculty of Political Sciences in between the 1930s and the 1960s. This period, from the foundation of the Faculty of Economics till the new mainstream was established by the neoclassical synthesis, represents a blurred era during when the discipline of economics was shaped by various social and political factors both locally and internationally. In formation of the teaching of economics and economic thought at the university level, this study concentrates on the roles of academic economists who appeared as the main actors in the translation process of the current economic theories and the precepts of various schools of thought into local. Based on a detailed textual analysis on the university publications, this study examines in what ways and to what degree this translation was materialized in the local context, as well as how the economic knowledge, the scope and the components of the discipline of economics were conceptualized by academic economists in the zeitgeist. This dissertation argues that this reception/translation process that shaped the evolution of economics at the educational field went beyond an effort of imitating the experience of developed countries, but shaped by the utilization of eclectic methods within the context of local peculiarities, which reflects the influence of the value-added by academic economists.

Bu çalışma, Balkan Savaşlarından (1913) bugüne Yunanistan'daki Batı Trakya Müslüman Türk azınlığının varoluş mücadelesini incelemektedir. Tarih boyunca inişli çıkışlı bir seyir izleyen Türk-Yunan ilişkilerinin arasında sıkışan bu azınlığın nasıl ayakta kalabildiği bu çalışmanın odak noktasıdır. Farklı coğrafi yapıdaki köylüleri (dağ, yaka ve ova) göz önüne alarak, köylülerin belirli tarihi kırılmalarda hayatta kalma stratejilerini nasıl oluşturduğu, geçmişi nasıl hatırladıkları ve geçmiş yaşanmışlıklarının hayatta kalma staretejilerine olan etkileri kendi anlatılarına dayanarak açıklanmıştır. Köylü toplumunun kendi içindeki sosyal hiyerarşiler, yerel Ortodoks Yunan halk ile etkileşimleri, azınlık kurumları ve elitleri ile olan ilişkileri, Türkiye ile olan tarihi bağları, hayatta kalma stratejilerine ve toplumsal süreklilik ve değişime olan etkisi çerçevesinde incelenmektedir.

This study explores the survival strategies of the Turkish Mus-lim minority rurals in Greece from the Balkan Wars (1913) until today. It scrutinizes how the minority has survived squeezed in between Greece and Turkey in the historical course of the chequered bilateral relations. Focusing on the rural community in different geographies (highland, middle-line and lowland villages) of Greek Thrace, it elucidates how the rurals devised their strategies of survival in certain histori-cal ruptures by focusing on their narrations about how they remember the past and how their past experiences influenced their survival strategies. Social hierarchies within the rural community, intercommunal relations with the local Greek Or-thodox, interactions between the minority institutions and the elite, and their historical bonds with Turkey are explored to find out their impact on the rurals' survival strategies and the social changes and continuities within the rural community.

Bu tez, erken cumhuriyet döneminde Kürt nüfusun yoğun olarak yaşadığı Doğu illerinde devlet oluşumunun karmaşık tarihsel boyutlarını, 1932-1951 yılları arasında Halkevleri'nin kurumsallaşmasına odaklanarak incelemektedir. Literatürde, devletin nüfuz etmeye çalıştığı Doğu yerellerinde ne kadar başarılı ya da başarısız olduğuna dair farklı yorumlar olsa da, Halkevleri bağımsız olarak var olan merkezi ve özerk bir devletin ampirik bir kanıtı olarak öne sürülmüştür. Bu çalışma, istisnai devlet rejimiyle yönetilen Doğu vilayetlerindeki Halkevlerinin, başarı/başarısızlık, devletin güçlü/zayıf olması ya da halkın salt itaati ve sessizliği veya direnişi gibi ikili karşıtlıkların ötesinde, karşılaşma alanlarında nasıl işlediğini ve var olduğunu incelemektedir. Bu tez, ilk olarak, Doğu'daki Halkevleri'nin söylemsel, siyasi ve idari örgütlenmesini devlet ve yerel halkın mücadele ve müzakere sınırları içinde analiz etmektedir. İkinci olarak, Halkevleri'nin fiziksel mekânındaki dinamik ve tartışmalı ilişki ve olguların analitik bir resmini çizmektedir. Üçüncü olarak, Halkevleri mekânını üreten çeşitli aktörlerin taktik ve stratejilerinin daha belirgin olduğu gündelik kamusallık ve toplumsallaşmayı analiz etmektedir. Son olarak, Halkevleri ve devletin şiddetli dilsel asimilasyon uygulamalarını, devletin "içerme ve dışlama" sınırları ve öznelerin çoklu başa çıkma yolları bağlamında incelemektdir. Bu tez, Halkevleri ve Doğu'nun karşılaşma alanlarındaki çoklu etkileşimler ve güç ilişkileri tarafından şekillendiğini ve üretildiğini göstermektedir.

This dissertation examines the complex historical dimensions of state formation in the Republican era in massively Kurdish populated Eastern provinces focusing on the institutionalization of the People's Houses (Halkevleri), between 1932 and 1951. In the literature even though there are varying interpretations as to how successful or failed the state in Eastern localities it tries to penetrate, People's Houses have been put forward empirical evidences of an independently existing central and autonomous state. This study examines how the People's Houses in the Eastern provinces ruled by the exceptional state regime functioned and existed in encountering spaces, beyond binary oppositions such as success/failure, strong/weak of the state or mere obedience and silence or resistance of the people. This thesis first analyzes the discursive, political and administrative organization of the People's Houses in the East within the limits of the struggle and negotiation of state and local residents. Secondly, it draws an analytical picture of the dynamic and contested relations and phenomena in the physical space of Halkevleri. Third, it analyzes everyday forms of publicness and socialization in which the tactics and strategies of actors producing People's Houses' space are more salient. Finally, it examines the People's Houses and the state's violent practices of linguistic assimilation in the context of the state's boundaries of "inclusion and exclusion" and the subjects' multiple ways of coping. This dissertation demonstrates that People's Houses and the East are shaped and produced by multiple interactions and power relations in spaces of encounter.

Bu çalışma on dokuzuncu yüzyıl ikinci yarısında Osmanlı taşrasında aile içerisinde işlenen cinayetleri ele almaktadır. Osmanlı arşiv belgelerine dayanarak herhangi bir bölgesel kısıtlama olmadan hem çekirdek hem de geniş aile içerisinde çeşitli aile üyelerinin birbirleriyle olan çekişmelerine, aile içerisindeki çeşitli hesaplara ve hesaplaşmalara sosyo-legal bir bakış açısıyla odaklanmaktadır. Çalışma, aileyi bir arada tutan bağların son derece hassas ve kırılgan olduğu ve ailenin sahip olduğu çeşitli paradokslarla, içerisinde hem şefkat hem de çeşitli vahşilikler barındırdığı iddiasındadır. Osmanlı taşra ailesine dair detaylı bilgi elde edebilmemiz ve aile bireylerinin kendi ağızlarından kelimesi kelimesine duyduğumuz ifadeleri on dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında gerçekleşen adli reformların bir sonucuydu. Nizamiye mahkemesi kayıtları üzerinden Osmanlı taşra ailesine dair çok katmanlı bir portre sunan bu çalışma, aileye dair çeşitli anomaliler ve dava tutanakları üzerine şekillendiği için; sunulan bu portre tam ölçekli bir aile portresi iddiasından uzaktır. Bu çalışma aynı zamanda sıradan insanların hem hane içi hem de kamusal alandaki rollerine dair düşünce yapılarını anlama ve anlamlandırma çabasındadır. Sıradan insanların olayları zihinlerinde kişiselleştirme biçimleri ve geliştirdikleri yargı altı çözümler bu çalışmanın ana eksenini oluşturmaktadır. Son olarak bu çalışma yeni adli düzende hem şeri hem de nizamiye mahkemelerin ortak alanına düşen cinayet davalarında bu iki mahkemenin nasıl işlediğini ortaya koymaktadır.

This study deals with the murders committed within the family in the Ottoman provinces in the second half of the nineteenth century. Based on Ottoman archive documents, it focuses on the conflicts of various family members with each other and various reckonings both within the nuclear and extended family, from a socio-legal point of view and without any regional restrictions. The study claims that the ties that held the family together were extremely sensitive and fragile and that the family had both compassion and brutality in itself, with various paradoxes. The fact that we were able to obtain detailed information about the Ottoman provincial family and the word-for-word statements of family members from their mouths was a result of the judicial reforms that took place in the second half of the nineteenth century. Since this study, which presents a multi-layered portrait of the Ottoman provincial family through the nizamiye court records, is shaped on various family anomalies, the portrait presented is far from the claim of a full-scale family portrait. This study also tries to understand and make sense of ordinary people's mentality regarding their roles in both the domestic and public spheres. The way ordinary people customize the events in their minds, and the sub-judicial solutions they develop constitute the main axis of this study. Finally, this study reveals how the two courts operate in murder cases that fall into the common domain of both sharia and nizamiye courts in the new judicial order.

Bu tez, erken Cumhuriyet döneminde (1923-1950) Türkiye'nin ekonomik ve çevresel tarihini incelemekte olup, özellikle 1929-1935 yıllarına, yani devletçi politikaların uygulandığı ve Birinci Beş Yıllık Sanayileşme Planı'nın (BBYSP) hayata geçirildiği döneme odaklanmaktadır. BBYSP, Türkiye'nin ekonomi politikasında önemli bir dönüşümü temsil ederek, dönemin zorluklarına yönelik devlet öncülüğünde sanayileşmeye odaklanmıştır. Tez, devletçilik tartışmalarını en yüksek politik elitlerden Bünyan kasabasına kadar geniş bir yelpazede ele almakta ve devlet fabrikalarının yerel kaynaklar ve sosyal dinamikler üzerindeki etkilerini vurgulamaktadır. Sümerbank Kayseri Tekstil Fabrikası örneği, devlet fabrikalarının bölgesel kalkınma üzerindeki olumlu etkilerini, ancak aynı zamanda Bünyan'da görüldüğü üzere yerel doğal kaynakların kullanımı ve paylaşımındaki karmaşıklıkları da göstermektedir. Tez, devletçilik tartışmaları ve Kayseri Sümerbank Tekstil Fabrikası ile ilgili sosyal aktörleri hiyerarşik bir yapıda incelemektedir.

This thesis examines the economic and environmental history of Turkey during the early Republican period (1923-1950), with a focus on the years 1929-1935, marked by the implementation of statist policies and the First Five-Year Industrial Plan (FFYIP). The FFYIP represented a significant shift in Turkey's economic policy, focusing on state-led industrialization to address the challenges of the period. The thesis explores the debates on statism from the highest political elite to the small town of Bünyan, highlighting the impact of state factories on local resources and social dynamics. The case of the Sümerbank Kayseri Textile Factory illustrates the positive effects of state factories on regional development, but also the complexities in the use and sharing of local natural resources, as seen in Bünyan. The thesis studies social actors relevant to the statism debates and Kayseri Sümerbank Textile Factory in a hierarchical structure.

Bu tez, afet diplomasisi çerçevesinde, 2023 depremleri gibi doğal afetlerin ve su sorunları gibi jeopolitik zorlukların Türkiye'nin Suriye ile dış politikasını nasıl etkilediğini inceliyor. Çalışma, 2021 sonrası döneme odaklanarak, iki ülke arasındaki ilişkilerde yapıcı değişiklikleri destekleme çabalarını ele alıyor. Tez, doğal afetlerin ve sınırları aşan su kaynakları sorunlarının diyalog ve iş birliğini teşvik eden birer araç olabileceğini araştırıyor. Son 30 yılda, Türkiye ile Suriye arasındaki ilişkiler, çözülemeyen tarihi anlaşmazlıklar ve birçok yakınlaşma girişimi ile şekillenen oldukça politize bir yapıya sahip olmuştur. Ancak, doğal afetler ve jeopolitik zorlukların daha sık yaşandığı günümüz dünyasında, ortak afetlerin ve kaynakların bu iki komşu ülke arasındaki rolü henüz yeterince incelenmemiştir. Bu tez, 2023'teki ikiz depremleri, siyasi engelleri aşma ve iyi niyet geliştirme potansiyeli taşıyan bir afet olarak ele alırken, su sorunlarını hem çatışma hem de iş birliğI aracı olarak inceliyor. Afet diplomasisi çerçevesi kullanılarak gazetelerden, politika analizlerinden ve tarihsel kaynaklardan toplanan verilerle yapılan bu çalışma, afetlerin ve ortak su kaynakları sorunlarının diplomatik ilişkilere güçlü bir katkı sunabileceğini savunuyor. Ancak, bu etkinin daha geniş jeopolitik gerilimler, tarihsel anlaşmazlıklar ve mevcut siyasi bağlam tarafından şekillendiğI vurgulanıyor.

This thesis examines how disasters, such as the 2023 earthquakes, and geopolitical challenges, like water disputes, influence Türkiye's foreign policy with Syria through the framework ofdisaster diplomacy. Focusing on the post-2021 period, when efforts were made to facilitate constructive changes in bilateral relations, the study investigates how natural disasters and transboundary resource issues can serve as catalysts for dialogue and cooperation. Over the past three decades, the relationship between these two neighboring states has been marked by a highly politicized environment, shaped by unresolved historical disputes and various attempts at rapprochement. In a world increasingly exposed to both natural catastrophes and geopolitical challenges, the role of shared disasters and resources in Türkiye-Syria relations remains underexplored. This thesis analyzes the 2023 twin earthquakes as a disaster with the potential to transcend political barriers and foster goodwill, while examining water disputes as a dualistic factor of conflict and cooperation. Employing a disaster diplomacy framework and drawing on the data collected in the newspapers, policy analyses and historical accounts, this thesis argues that disasters and shared resource challenges can serve as powerful catalysts for diplomatic engagement. However, their impact is contingent upon broader geopolitical tensions, historical grievances, and the prevailing political context.

Bu çalışma, iki dünya savaşı arası dönemde İtalyan ve Türk aktörlerin Kemalizm ve faşizmi algılama biçimlerini incelemektedir. Bir düşünce tarihi olarak, el yazmaları, ilgili dönemde basılmış kitap ve gazete makaleleri, kişisel evraklar ve Türk ve İtalyan devlet arşivleri dahil olmak üzere çağdaş kaynaklara odaklanmaktadır. Tez, literatürde ilk kez, İtalyanların Kemalizm'i nasıl algıladıklarının ayrıntılı ve bağlamsal bir analizini sunmaktadır. Türkiye'deki İtalyan faşizmi algısı üzerine yapılan araştırmalar, genellikle araştırma konusu olan ideoloji ve hareketlerin başlı başına birer özneymiş gibi irdelenmesi ve belirli araştırma programlarının getirdiği sınırlılıklar gibi sorunlardan muzdarip olmuştur. Kendi başlarına birer aktör olarak değerlendirilegelen bu ideolojileri soyut bir biçimde karşılaştırmaktansa ilgili dönemdeki aktörlerin algılarına odaklanan bu çalışma, faşizm ve Kemalizm algılarını çeşitli fraksiyonların varlığını tespit etmek için bir fener olarak kullanmaktadır. Çalışmada, faşizm ve Kemalizm algılarının, ilgili düşünürlerin Avrupa, Batı ve demokrasi hakkındaki inançlarıyla yakından ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Türkiye'de Batılılaşmanın demokratikleşmeyi gerektirdiği fikrindeki düşünürler faşizmi "gayrıtabii" bir "irtica" olarak algılama eğiliminde olmuştur. İtalya'da Kemalistlerin otoriterliği, yurtdışında faşizmin "evrensel" geçerliliğini kanıtlayan örnekler arayan evrenselci faşist fraksiyonun dikkatini çekmiştir. Buna karşılık, bu tezde "radikal Kemalistler" olarak adlandırılan bir grup, faşizmi Batı medeniyetinin en yeni versiyonu olarak görmüş ve bir örnek olarak değerlendirmiştir. İtalyan anti-faşistler, özellikle de sosyalistler, bunun aksine Kemalizm'in laikleşme ve kadınların özgürleşmesi gibi hedeflerine odaklanarak hareketi olumlu karşılamışlardır. Bu çalışma, tarihçilerin aktörler arasındaki temas ve etki olgusunu nasıl açıklayabileceğini araştırmak için belirli düşünürlerin tarihlerine özel olarak odaklanmaktadır. Tez, bugüne kadar aktörlerin arka planlarının öneminin azımsandığını ve dönüştürücü bir faktör olarak temas ve etkileşim olgularına fazlaca odaklanıldığını savunmaktadır.

This study investigates the various ways in which Italian and Turkish actors perceived Kemalism and fascism in the interwar era. As an intellectual history, it focuses on contemporary sources, including manuscripts, published books and articles, private papers, and Turkish and Italian state archives. For the first time in the literature, it offers a detailed, contextual analysis of Italian perceptions of Kemalism. Studies on Turkish perceptions of fascism have often suffered from reification and limitations of certain research programmes. Focusing on contemporary perceptions rather than abstract comparisons between ideologies construed as agents on their own, the study uses perceptions of fascism and Kemalism as leverage to uncover various contemporary factions. Perceptions of fascism and Kemalism were closely related to individuals' beliefs about Europe, the West, and democracy. In Turkey, figures who saw Westernisation as entailing democratisation tended to perceive fascism as an 'unnatural' anachronism. In Italy, Kemalist authoritarianism attracted the attention of the universalist fascists who sought examples abroad that proved fascism's 'universal' applicability. In contrast, a faction this thesis has dubbed 'the radical Kemalists' saw fascism as the newest iteration of the Western civilization and drew from it. Italian anti-fascists, especially the socialists, instead embraced the goals of Kemalism, such as secularisation and female emancipation. The study focuses on specific cases to investigate how historians can understand contact and influence between agents. It argues that historians have tended to underestimate the importance of the background of the agents and excessively focused on contact itself as a transformative factor.

Bu tez, bulaşıcı bir göz hastalığı olan trahomun anlatısının, yirminci yüzyılın başlarında tıp söylemindeki gelişmelerle birlikte nasıl bir regülasyon konusu haline geldiğini göstermeyi amaçlamaktadır. İlk bölüm, yirminci yüzyılın başlarında oftalmologların görme yetisini anlamaya yönelik değişen paradigmaları nasıl araçsallaştırdıklarına odaklanmaktadır. İkinci bölüm, tıp ve oftalmoloji üzerine uluslararası kongreleri analiz ederek bu araçsallaştırmanın ulusal sınırların ötesinde eşzamanlı olarak nasıl gerçekleştiğini incelemektedir. Üçüncü bölüm, görme duyusunda standartlar oluşturarak yeni yönetim tekniklerinin uygulama biçimlerini ortaya koymaktadır. Bu amaçla, Osmanlı İmparatorluğu'ndan Amerika Birleşik Devletleri'ne göç edenlerin, göz hastalıkları konusunda bu tıbbi ve yönetim tekniklerin uygulandığı en büyük merkezlerden biri olan Ellis Adası'nda tıbbi muayeneden geçerken trahom ile ilgili yaşadıkları deneyimler ele alınacaktır.

This thesis aims to demonstrate how the narrative of trachoma, an infectious eye disease, has become a subject of regulation with the developments in the medical discourse of the early twentieth century. To achieve this, the thesis comprises around five chapters, including an introduction and conclusion. The first chapter focuses on the early twentieth-century debates in which ophthalmologists instrumentalized changes in understanding vision. The second chapter examines how this instrumentalization occurred simultaneously across national borders by analyzing international congresses on medicine and ophthalmology. The third chapter aims to reveal how the new governmental techniques are applied by establishing standards in the sense of sight. This chapter focuses on the experiences of immigrants from the Ottoman Empire to the United States as they underwent medical examinations at Ellis Island, one of the largest centers for implementing these medical and governmental techniques on eye diseases.

In the beginning of the 1920s Ford Motor Company opted for the Tophane pier in Istanbul as a nodal point of the internationalization strategy of its production facilities. The first Free Zone Law of the Republican period, promulgated in 1927, was actually a prerequisite that Ford posed in the negotiations with the Turkish authorities to establish this node as an assembly plant. Trieste, Alexandria, Piraeus, Constanta and Gorkygrad were alternative production locations to Istanbul within the territorial strategy of FMC. Finally, Ford received exclusive free zone rights for its projected assembly plant of automotives in Istanbul by way of a special legislation, called the Ford Law. Ford transformed the entrepots at the pier of Tophane, a section of which was a former Ottoman imperial small arms factory, into a plant equipped with an assembly line capable of assembling cars, trucks, tractors and even airplanes. There it assembled between 1930 and 1933 around ten thousand vehicles. In April 1933 the assembly activities were stopped by Ford to evade further losses. The plant was shut down in 1944 after a long and consuming customs smuggling case for Ford during the second half of the 1930s. This thesis consults new archival sources and nourishes mainly from the Ford Company Archives in Dearborn/Detroit besides the archival material on the Early Republican period from the Turkish State and American Consular Archives. It tries to trace the historical logic, territory, rescaling process and the subsequent exit of this enterprise. Ford-Fiat relations in Italy, the Ford-Soviet technical agreement, Ford's Alexandria enterprise, and contacts with Rumanian authorities for a plant in Constanta are also analyzed in order to understand the making and unmaking of the Tophane plant, including the reasons behind the failed Ford investment. On the empirical level this thesis constitutes a business monograph which is sensible to global spatial entanglements. It furthermore tries to de-center the state as the main agency of the majority of historical narratives on the Early Republican Turkey. Curious enough the monograph of the first automotive plant, first moving assembly line for motor vehicles and the very first free zone experience of the Republic had not been written so far. On the theoretical level the story of Tophane Ford assembly plant aims to integrate the formation process of the economic territoriality, i.e., a perspective of contingent space formation and the agency of capital into the Turkish Early Republican History on the scale of this exemplary case study. This thesis constitutes a proposition to include in historiography spatial case studies of 'failed projects' rather than only success stories as a way of avoiding teleological narratives of modernity. Thus, the possible reasons for this lack in the Turkish economic history will also be dealt with as 'a meaningful omission' to understand the functionings of Early Modern Turkish Historiography.

1920'lerde dünyanın en büyük motorlu taşıt üreticisi olan Ford Motor Company, bu dönemde Tophane Rıhtımı'nın bir kısmında bir otomotiv montaj fabrikası açmaya karar verdi. Ford'un bu "üretken sermayesini uluslararasılaştırma" stratejisi içerisinde İskenderiye, Trieste, Pire, Köstence veya Gorkygrad gibi rakipleri arasında İstanbul lehine tercihte bulunması için genç Türkiye Cumhuriyeti'nin siyasi elitlerine öne sürdüğü en önemli koşul, 1927'de şirketin etkisi altında çıkartılan Serbest Mıntıka Kanunu'nun zeminini oluşturduğu ayrıcalıkların kendine sağlanması idi. 1929'de Ford adına çıkartılan özel bir kanun ile serbest bölge ve bunun içerisinde önemli imtiyazlar edinen Şirket, bir kısmı Osmanlı döneminde Tüfenkhane-i Amire olarak inşa edilen, akabinde Seyr-i Sefain antrepoları olarak işlevlendirilen binaları, seri üretim bandı teknolojisi ile otomobil, kamyon, traktör hatta uçak monte edebilecek bir fabrikaya dönüştürdü. Burada 1930 ila 1933 yılları arasında onbini aşkın motorlu taşıt monte etti, fakat bu yatırımdan umduğunu bulamayarak, 1933 Nisan'ında üretimi durdurdu. İş makineleri İskenderiye ve Bükreş'teki Ford fabrikalarına aktarıldı. Uzunca süren bir gümrük kaçakçılığı davasının sanığı olarak geçirdiği 1930'ların ikinci yarısından sonra Ford, 1944'te fabrikayı resmen kapattı. Cumhuriyet ve ABD Diplomatik Arşivleri yanında, aslen Ford Motor Company'nin Dearborn/Detroit'de bulunan şirket arşivlerinden faydalanılarak kaleme alınan bu tezde, bu yatırımın hem cesameti ve sevkiyat sahası hem de varlık nedenleri olan Sovyet Rusya pazarlarının akıbeti, İtalya'da Ford-Fiat rekabeti, Ford'un İskenderiye'deki yatırımı ve Romanya hükümeti ile Köstence'de bir montaj fabrikası açmak için yapılan sonuçsuz pazarlıklar da analiz ediliyor. Ford Tophane'nin nihayetinde yaşadığı hezimetin nedenleri irdelenmeye çalışılıyor. Bunu yaparken Türkiye Cumhuriyeti sınırlarında kurulmuş olan ilk otomotiv fabrikası, motorlu araç üretiminde ilk elektrikli seri üretim bandının kullanıldığı işletme ve ilk serbest bölge deneyimini teşkil eden bu oluşumun niye şimdiye kadar tarihyazımının ilgisini çekmemiş olduğu epistemolojik açıdan sorgulanıyor. Bu şekilde devlet-merkezli ve çizgisel "başarı hikâyelerine" odaklanan cumhuriyet dönemi iktisat tarihi yaklaşımlarının eleştirel bir okuması ışığında, farklı ölçeklerdeki mekânsal bağlama hassas bir işletme tarihi örneği verilmeye çalışılıyor. Kuramsal düzlemde çokuluslu bir şirkete ait fabrika ölçeğindeki bu çalışma, Erken Dönem Cumhuriyet tarihine en azından bu vaka çalışması özelinde sadece siyasi sınırlar tarafından kapsanmayan bir ekonomik coğrafya tartışmasını ve sermayenin faillik ve perspektifini dâhil etmeye çalışıyor.

Bu tez, 19. Yüzyıl Osmanlı Devleti'nde İntihar davranışı üzerine çeşitli otoriteler tarafından oluşturulan söylem nedir, sorusunun etrafında şekillenmektedir. Hukuk, adli bilimler, adli tahkikat, istatistik, kamuoyunun bir parçası olan gazeteler ve psiko bilimler söz konusu otoriteler arasında sayılabilir. Çalışmanın iddialarından biri, söz konusu otoritelerin 19. Yüzyıl boyunca sergiledikleri değişimin izinin intihar sahası üzerin-den sürülebileceğidir. Bu çalışma iki kısımdan oluşmakta ve ilk bölümünde 19. Yüzyıl hukuki belgeleri üzerinden adli bir olay olarak intiharın nasıl ele alındığını, istatistiki bilgi toplama mekanizmalarında intiharın nasıl temsil edildiğini ve kamuoyunun bir parçası olan Osmanlı gazetelerinde intihara ilişkin haberlerin dili, temsili ve içeriğini incelemektedir. Çalışmanın İkinci kısmı ise, intihar olayını bir saha olarak kurgulamakta ve son dönem Osmanlı Devleti'nde bilimsel bir otorite olarak psiko bilimlerin yükselişini araştırmaktadır. Sultan Abdülaziz, Beşir Fuad, Sadullah Paşa ve Yusuf İzzeddin'in intihar davalarının soruşturma kapsamında ve kendilerinin vefatlarının ardından üretilen söylem etrafında psiko bilimlerin kullanım alanı ve temsili incelenmiştir.

This thesis revolves around the question: "What is the discourse created by various authorities regarding suicide as a case in the 19th century Ottoman Empire?" The authorities considered include legal administrations, forensic sciences, judicial investigations, statistics, newspapers as part of public opinion, and psy-sciences. One of the claims of this study is that the changes exhibited by these authorities throughout the 19th century can be traced through the domain of suicide. The study is divided into two parts. The first part examines how suicide is addressed as a judicial case through 19th century legal documents, how suicide is represented in statistical data collection mechanisms, and the language, representation, and content of suicide related news in Ottoman newspapers as part of public opinion. The second part of the study conceptualizes suicide as a field and investigates the rise of psy-sciences as a scientific authority in the late Ottoman Empire. The investigation and discourse surrounding the suicides of Sultan Abdülaziz, Beşir Fuad, Sadullah Paşa, and Yusuf İzzeddin, as well as the use and representation of psy-sciences in these cases, are examined.

Bu tez, 2020'ler Türkiye'sinde işyerindeki kötü çalışma koşullarına, düşük ücretlere ve aşağılayıcı muamelelere karşı sendikalaşmaya karar veren kadınların mücadele deneyimlerine odaklanmaktadır. Bu tez, 2021 ve 2023 yıllarında gerçekleşen, İstanbul, Kocaeli ve Bursa'da bulunan iki tekstil ve iki metal fabrikasındaki mobilizasyon süreçlerini incelemektedir. Kadınların sendikalaşma motivasyonlarını, sendikalarla kurdukları ilişkileri, işten atılma sonrasındaki direniş sürecinde işçi arkadaşlarıyla, sendikacılarla ve aileleri kurdukları ilişkileri ve kadınların öznel dönüşümünü inceleyen bu tez, kadınların sendikalaşma ve direniş süreçlerinin toplumsal cinsiyete dayalı bir analizini sunmaktadır. Feminist bir metodolojiyi benimseyerek yapılan saha çalışması, Ekim 2022-Ekim 2023 arasında gerçekleştirilen, 16 kadın işçi ve 2 kadın sendika görevlisi ile yapılan derinlemesine görüşmelere ve katılımcı gözleme dayanmaktadır. Bu tezde, mobilizasyon literatüründen, Küresel Güney'deki ve Türkiye'deki kadın işçi direnişlerine odaklanan empirik çalışmalardan ve toplumsal hareketlerin sonuçlarına odaklanan çalışmalardan faydalanılmıştır. Bu tez, işyerinde erkeklerden farklı olarak cinsiyet temelli ücret eşitsizliğine, patriyarkal baskılara maruz kalan kadınların mobilizasyonunda haysiyet talebinin çok etkili olduğunu iddia etmektedir. Ayrıca, çalışma kadınların sendikalaşma ve kolektif eylem süreçlerinde güçlendiğini fakat bu güçlenme süreçlerinin sendikaların bürokratik ve patriyarkal yapısı tarafından sınırlandığını iddia etmektedir. Bu tez, kadınların işçi hareketindeki özneliğini ve onların aile, işyeri ve sendika üçgeninde patriyarka ve kapitalizme karşı yürüttükleri, iç içe geçen mücadelelerini incelemesi ile kadın işçi mücadelesi literatürüne katkıda bulunmaktadır.

This thesis investigates the experiences of women workers attempting to unionize against poor working conditions, low wages and humiliating treatment at the workplace in 2020s Turkey. It focuses on women's mobilization processes in two textile and two metal factories in Istanbul, Kocaeli and Bursa between 2021 and 2023. Examining women's motivations for unionization, the challenges they face, their subjective transformations, and their relationships with co-workers, union officers and families during their main form of resistance, which is picketing in front of factories, this study provides a gendered analysis of women's mobilization and resistance. Employing feminist methodology, the analysis builds on fieldwork which included in-depth interviews and participant observation with 16 women workers and 2 women union officers. This study engages with the literature on mobilization, empirical studies on women's labor activism in the Global South and Turkey, and studies on the impact of social movements. The thesis firstly argues that the demand for dignity is crucial in the mobilization of women subjected to gender pay gap and patriarchal pressures. Secondly, the thesis demonstrates that women experience empowerment through the unionization and collective action, but this empowerment is limited by the bureaucratic and patriarchal structure of the unions. Hence, by exploring women's agency in the labor movement and their intertwined struggles against patriarchy and capitalism in the triangle of family, workplace and union, this thesis contributes to the literature on women's labor activism.

Bu tez, Türkiye-Lübnan ilişkilerini yeni bölgeselcilik ve Şamgen Projesi (2009-2011) bağlamında siyasi ve ekonomik ilişkilere odaklanmaktadır. Soğuk Savaş'ın sona ermesi ve neoliberal politikaların genelde yaygınlaşması çerçevesinde değişen Türkiye Dış Politikasının bir parçası olarak, Türkiye, Lübnan, Suriye ve Ürdün arasında ticaret, kültürel değişim ve siyasi işbirliğini teşvik etmeyi amaçlayan önemli bir girişim olarak ortaya çıkan Şamgen Projesi'nin kuruluşuna ve sonrasını analiz etmektedir. Bu projenin başarıları sınırlı kalmış ancak süreç Orta Doğu'daki yeni bölgeselcilik dinamikleri hakkında değerli içgörüler sunmuştur. Tez, Şamgen Projesi süresince ve sonrasında Türkiye ile Lübnan arasındaki iş ve kültürel bağları, Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) dönemi politik motivasyonları ve bölgeselleşmenin kuruluş süreçlerini bağlamında incelemektedir. Tezin amacı, yeni bölgeselcilik çalışmalarında siyasi olayların, iş dünyası ve kültürel bağların etkileşiminin bölgesel işbirliği ve ekonomik ilişkiler üzerindeki etkisini ortaya koymaktır.

This thesis examines the political and economic relations between Turkey and Lebanon through the lens of new regionalism and the Shamgen Project (2009-2011). It scrutinizes the establishment and subsequent developments of the Shamgen Project, which emerged as a pivotal initiative aimed at fostering trade, cultural exchange, and political cooperation among Turkey, Lebanon, Syria, and Jordan. This initiative was conceived within the context of the evolving Turkish foreign policy framework that followed the end of the Cold War and the widespread adoption of neoliberal policies. Despite the limited successes of the Shamgen Project, the initiative provided significant insights into the dynamics of new regionalism in the Middle East. This study explores the business and cultural ties between Turkey and Lebanon during and after the Shamgen Project, situating this analysis within the political motivations of the Justice and Development Party (AKP) era and the processes of regionalism. The ob jective of this thesis is to reveal the impact of the interplay between political events, business, and cultural ties on regional cooperation and economic relations, thereby contributing to the scholarly discourse on new regionalism.

Bu tez, 1980'lerde Van-Erciş'ten Büyükada'ya göç eden ve zamanla ken-di işlerini kuran göçmenlerin anlatılarına odaklanmaktadır; kendi işini kurmanın işgücü piyasasındaki ayrımcılığı aşmak noktasında, bir strate-ji olarak nasıl rol oynadığını incelenmektedir. Ayrıca, tezde aile dinamik-lerinin girişimcilik faaliyetleri üzerindeki etkisi de değerlendirilmekte-dir. Tez, göçmen serbest meslek literatüründen, özellikle de 'zorunluluk girişimciliği' ve 'gömülü piyasa yaklaşımı' kavramlarından yararlanarak, Van-Ercişli göçmenlerinin girişimcilik süreçlerini anlamaya çalışmakta-dır. Bu çalışmada dört ana literatürden faydalanılmıştır: Adalar üzerine yapılan çalışmalar, 1980'lerden bu yana kırdan kente göç üzerine yapı-lan çalışmalar, Kürt işgücü üzerine yapılan çalışmalar ve göçmenlerin kendi işlerini kurmaları üzerine yapılan çalışmalar. Tezin saha çalışması, Nisan 2022 ile Ocak 2023 tarihleri arasında Büyükada'da gerçekleştiri-len 21 derinlemesine görüşmeye dayanmaktadır. Amaç, Türkiye'de işçi sınıfı girişimciliğinin etnik bağlamını Büyükada özelinde araştırarak, kayıt dışı işçilikten girişimciliğe geçişe odaklanarak bu alandaki yazını çeşitlendirmektir.

Focusing on the narratives of  a migrant community from Van-Erciş in Büyükada who migrated to the island in the 1980s and  since then suc-cessfully transitioned to self-employment, this thesis emphasizes the role of self-employment as a strategy to overcome labor market dis-crimination within migrant communities.  It also assesses the influence of family dynamics on entrepreneurial activities. Drawing upon migrant self-employment literature, notably the concepts of 'necessity entre-preneurship' and 'embedded market approach', the thesis seeks to comprehend the entrepreneurial processes of Van-Erciş migrants. Four main areas of literature are utilized in this study: research on the Princes' Islands, studies on rural to urban migration since 1980, re-search on Kurdish labor, and studies on migrant self-employment. The fieldwork for this thesis included 21 in-depth, face-to-face interviews and participant observation conducted in Büyükada between April 2022 and January 2023. The objective is to enrich the literature by in-vestigating the ethnic context of working-class entrepreneurship in Turkey, particularly focusing on the transition from informal labor to entrepreneurship.

Bu tez, Türkiye'deki Kürtçe ve Türkçe çift dilli üniversite öğrencilerinin günlük etkileşimlerinde karşılaştıkları dil ideolojilerini ve onların dil ve iktidar dinamikleri çerçevesinde incelenmesini amaçlamaktadır. Dillerle ilgili varsayımlar, düşünceler ve kabuller dil bilimsel gerçeklere atfedilse de, aslında tarihsel ve politik süreçlerin şekillendirdiği ideolojik temellere dayanırlar. Bu çalışmada, yüksek öğrenime devam etmek amacıyla Türkçe' nin hakim olarak konuşulduğu şehirlerde yaşamaya başlayan öğrencilerin deneyimleri üzerinden aksan ve diğer dilsel özelliklerin ya da dilin kendisinin Türkçe konuşan muhatapları tarafından nasıl algılandığı incelenmektedir. Bu deneyimlerin Kürt öğrencilerin günlük hayatlarına etkileri ve dilin kimlik inşasındaki rolü de dil ideolojileri, dil ve iktidar ilişkileri açısından ele alınmaktadır. Yarı yapılandırılmış görüşmelerde elde edilen bulgular, dil üzerinden algılanan ayrımcılık ve yetersizlik duygularının dillerle ilgili tutumlara ve kimlik müzakeresi süreçlerine etki ettiğini ortaya koymaktadır.

This thesis aims to examine the language ideologies encountered by Kurdish and Turkish bilingual university students in Turkey in their daily interactions within the framework of language and power dynamics. Although assumptions, thoughts, and beliefs about languages are attributed to linguistic realities, they are actually based on ideological foundations shaped by historical and political processes. This study investigates how accents and other linguistic features or the language itself are perceived by Turkish-speaking interlocutors through the experiences of students who started living in cities where Turkish is predominantly spoken to pursue higher education. The impacts of these experiences on the daily lives of Kurdish students and the role of language in identity construction are also discussed in relation to language ideologies and language and power relations. Findings from semi-structured interviews reveal that perceived discrimination and feelings of inadequacy related to language influence attitudes towards languages and identity negotiation processes.

Bu tez, Alparslan Türkeş'in CKMP'nin başına geçtiği 1965 yılından 12 Eylül 1980 askeri darbesine kadar ülkücü harekete Doğu ve Güneydoğu Anadolu'dan gerçekleşen katılımlara ve hareketin 1977 yerel seçimlerinde Doğu Anadolu'da elde ettiği başarıya odaklanarak hareketin bu on beş yıl boyunca Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'ya ilişkin faaliyetlerini ve güç kazanmasını incelemiştir. Araştırma, 1960'lı yılların sonlarından itibaren ülkücü hareketin Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da yapmış olduğu teşkilatlanma faaliyetlerinin izini sürmüş ve bu faaliyetler sonucunda partinin bu iki bölgede hangi oranda karşılık bulabildiği ve bu karşılığın hangi sebeplerle ortaya çıktığı sorularına odaklanmıştır. Bu iki soruya ek olarak Doğu ve Güneydoğu Anadolu'dan bu dönemde harekete katılmış olan kişilerin Erken Cumhuriyet Dönemi'nde bu iki bölgede çıkan ayaklanmalara bakış açıları ve etnisite algılarının nasıl olduğunun da incelenmesi hedeflenmiştir. Çeşitli hatıratlar, dönemin yerel gazeteleri, Hergün gazetesi ve harekete yakın yayınevlerinin çıkarmış olduğu kitaplar gibi birincil kaynakların yanı sıra Doğu ve Güneydoğu Anadolu'dan harekete katılan kişiler ile yapılan yarı yapılandırılmış mülakatlar da kaynak olarak kullanılmıştır. Bu çalışma neticesinde üç temel sonuca ulaşılmıştır. Birinci olarak, MHP ve bir bütün olarak ülkücü hareketin 1965'ten 1977'ye kadarki seçimlerde, özellikle de 1977 yerel seçimlerinde, bu iki bölgede yer yer ulusal averajının üzerinde sonuçlar elde etmesinde hareketin bu yıllar boyunca benimsemiş olduğu "etnik ayrımcılık hissettirmeyen bir Türklük anlayışı"nın ve komünizmin halk arasında din karşıtlığı olarak gözüktüğü bir dönemde komünizme karşı en etkili siyasi akımın ülkücü hareket olarak algılanmasının etkili olduğu ortaya çıkmıştır. İkinci olarak, bu on beş sene boyunca bu iki bölgeden harekete katılımlarda milliyetçi siyasi düşüncelere sahip olan öğretmenlerin ve bu öğretmenlerin sonraki yıllarda Ülkü-Bir altında teşkilatlanmasının önemli bir etkisinin olduğu gözlemlenmiştir. Son olarak da 1977 yerel seçimlerine gelindiğinde hareketin, Doğu Anadolu bölgesinde önemli bir gelişme göstermişken, Güneydoğu Anadolu'da önceki yıllarda gösterdiği performansının gerisine düştüğü görülmüştür.

This thesis examines the activities of the idealist movement regarding Eastern and Southeastern Anatolia and its strengthening in these two regions between 1965, when Alparslan Türkeş became the head of CKMP, and 1980 by focusing on the participation in the idealist movement from these two regions and the movement's success in the 1977 local elections in Eastern Anatolia. The research traces the organizational efforts of the movement in Eastern and Southeastern Anatolia since the late 1960s and focuses on the questions of to what extent the party was able to find a response in these two regions as a result of these efforts and for which reasons this response emerged. In addition to these two questions, it was also aimed to examine the perspectives of the people from Eastern and Southeastern Anatolia who participated in the movement during this period on the uprisings that broke out in these two regions during the Early Republican Period and their perceptions of ethnicity. In addition to primary sources such as various memoirs, Hergün newspaper, local newspapers of the period, and books published by publishing houses close to the movement, semi-structured interviews with people from Eastern and Southeastern Anatolia who participated in the movement were also used as sources. As a result of this study, three main conclusions were reached. First, the MHP and the idealist movement as a whole generally achieved results above their national average in these two regions in the elections from 1965 to 1977, especially in the 1977 local elections, due to the "understanding of Turkishness without ethnic discrimination" adopted by the movement during these years and the perception of the idealist movement as the most influential political movement against communism at a time when communism was perceived as anti-religious by the public. Secondly, it was observed that teachers with nationalist political views and the organization of these teachers under Ülkü-Bir in the following years significantly impacted the participation in the movement from these two regions during these fifteen years. Finally, when it came to the 1977 local elections, it was observed that while the movement had made significant progress in Eastern Anatolia, in Southeastern Anatolia, it had fallen behind its performance in previous years.

Neoliberal kentleşme politikalarının kıskacında İstanbul'un maruz kaldığı "yaratıcı yıkım" neredeyse 40 yıldır gündemde. Gelinen noktada, bu çalışmanın başlığına ilham veren "İstanbul, Küreselle Yerel Arasında" (1999) derlemesindeki yazarların gözlemlediği ve tartıştığının aksine, İstanbul'un dönüşümü, küresel kent modelinin beklentilerinin hiç de gerisinde kalmayıp hayal gücünün de ötesine geçmiş durumda. Nitekim, Kuzey ormanlarının kalbinde açılan 3. Köprü ve 3. Havalimanı projelerinden sonra Başkan Tayyip Erdoğan'ın kendi deyimiyle en büyük "çılgın projesi" Kanal İstanbul Projesi (KİP) bu hayal gücünün sınırsızlığına işaret ediyor. Bu kapsamda bir dönüşüm, kentin eski çeperlerini de benzeri görülmemiş bir hızla metalaşma ve piyasalaşmaya açıyor. 

KİP'in son açıklanan güzergahının hemen batısında kalan Şahintepe mahallesi içinse, bölgede öngörülen dönüşüm projesi, yerinden edilme, borçlandırılma ve mülksüzleştirme tehlikelerini beraberinde getiriyor. Tapulu tarım arazilerinde izinsiz inşa edilmiş bu yarı-düzensiz mahallenin hemen hepsi kendi yerinde ikamet eden sakinleri, 2o2o yılından beri sürekli değişen imar planlarının ve çelişen resmi açıklamaların karşısında ve neoliberal kentleşme politikaların getirdiği değişimlerin farkında, barınma ve kent hakkı mücadelesi veriyorlar. Bu çalışma, mahalle sakinlerinin, birikmiş duygusal ve kolektif emekleriyle destekledikleri mülkiyet iddialarına ve süreçte deneyimledikleri belirsizliklerin etkilerine bilhassa dikkat etmektedir. Kapsamlı bir saha çalışması ve ilgili plan ve mahkeme dokümanlarının incelemesine dayanan bu tez, değişen konut ve kentleşme politikalarını Şahintepe Mahallesi için öngörülen dönüşüm rejimi ve bu bağlamda devam eden itiraz süreciyle birlikte incelemektedir.

The "creative destruction" to which Istanbul has been subjected in the grip of neoliberal urbanization policies has been on the agenda for almost 40 years. At present, contrary to what the authors of the edited volume "Istanbul: Between the Global and the Local" (1999), which inspired the title of this study, had observed and discussed at the turn of the century, far from falling short of the global city expectations, Istanbul's urban trans-formation has surpassed the millennial imagination. Indeed, after the 3rd Bridge and 3rd Airport projects opened in the heart of the northern forests, President Tayyip Erdoğan's "crazy project", as he calls it, the Istanbul Canal Project (ICP), evidences the unlimited scope of this imagination. In this scope, former peripheries of the city have been the targets of this transformation frenzy and opened for excessive commodification and marketization at an unprecedented momentum. 

For the neighborhood of Şahintepe, situated just west of the last announced route for the ICP, the transformation plan projected in the area holds the danger of displacement, in-debtedness, and dispossession. Aware of the changes brought about by neoliberal urbani-zation policies, the inhabitants of this quasi-irregular neighborhood, almost all of whom are owner-occupiers, have been struggling for their right to housing and to the city in the face of constantly changing zoning plans and contradictory official statements since 2o2o.  This thesis pays specific attention to the residents' claims to property based on their affective and collective labor accumulated in the neighborhood and the effects of the uncertainties experienced in the process. Drawing on extensive fieldwork and perus-ing relevant plans and court decisions, this thesis examines the changing housing and ur-banization policies alongside the proposed transformation regime and the ongoing con-testation against it in Şahintepe.

Bu tez, Türkiye'deki çevre hareketlerinin hukuk bilincinin kaynaklarını üç yerel tabanlı kırsal harekete (Akbelen, Avdan, Deştin) odaklanarak araştırmaktadır. Hem devlet hukukuna hem de devlet dışı hukuka atıfta bulunan hukuk bilinci, kısaca kişinin hukuk, haklar ve adalet hakkındaki görüşü ve anlayışı olarak tanımlanmaktadır. Kırsal alanlardaki çevre hareketlerinin hukuk bilincinin, çevre korumaya yönelik idari hukuktan ziyade, yerel topluluklar için "tarihsel/teritoryal haklar" ve "üretim ilişkilerinden", çevre örgütleri/savunucuları için ise "müşterekler" anlayışından kaynaklandığını öne sürüyorum. Yerel topluluklar için mücadelenin motivasyon kaynağı, çevresel saldırı altındaki alanlarda nesiller boyunca yaşamış ve tarımla geçimlerini sağlamış olmaları nedeniyle sahip olduklarına inandıkları haklardır. Hem yerel topluluklar hem de çevreciler bu alanları "müşterek" olarak görmektedir. Bu nedenle de mücadelelerinde haklı olduklarını savunmaktadırlar. Bu argüman, saha ziyaretleri, görüşmeler ve (sosyal) medya taramasına dayanarak mekânın, hukuk ve yasallığın ve kurumlar ve kurumsallaşmanın rolleri üzerinden tartışılmaktadır. Mekânla kurulan bağlar mücadele motivasyonlarında tetikleyici bir rol oynamakta; hukuk ve yasallık alanında çevre hareketleri karşı-hegemonik bir mücadele yürütmekte; hukuk ve kurumlarla (çevreciler, devlet, uzmanlar ve medya) kurdukları ilişki ise (tersi de geçerli olmak üzere) kurumsallaşmalarını kolaylaştırmakta ve hukuk bilincinin dönüşümü ve paylaşımı için mecralar yaratmaktadır.

This dissertation explores sources of legal consciousness of environmental movements in Turkey by focusing on three local-based rural movements (Akbelen, Avdan, Deştin). Legal consciousness, which refers to both state and non-state law, is briefly defined as one's view and understanding of law, rights, and justice. I suggest that the legal consciousness of environmental movements in rural areas derives from "historical/territorial rights" and "relations of production" for local communities, and the understanding of "commons" for the environmental organizations/defenders, rather than the administrative law for environmental protection. The motivational ground of the struggle for local communities is the rights that they believe they have since they have lived for generations and made their livelihoods by agriculture in spaces under environmental assault. Both local communities and environmentalists see those spaces as "commons". That is why they defend that they are right in their struggle. This argument is discussed through the roles of space, law and legality, and institutions and institutionalization, based on field visits, interviews, and (social) media research. The ties with space play a triggering role in the motivations of a struggle; in the field of law and legality environmental movements run a counter-hegemonic struggle; and their engagement with law and the institutions (environmentalists, state, experts, and media) facilitates their institutionalization (and vice versa) and create venues for transformation and sharing of legal consciousness.

Bu tez 1870'lerden 1910'lara kadar olan dönemde Halep'te valiler, taşra bürokrasisi ve eşrafının ittifaklar kurdukları ve ayrıldıkları momentleri dönemin politik durumu ve mülkiyet meselesini dikkate alarak inceler. Cemil Paşa, Hüseyin Kazım, Cabirizade Nafi, Bereketzade Rifat'ın biyografilerini inceleyerek idari ve hukuki pratiklerin zenginliğin dağılımıyla olan ilişkisi üzerinde durur. Bu biyografiler üzerinden valilerin sıkıyönetim ilanı yoluyla mülkiyetlendirme ve mülksüzleştirme girişimlerini değerlendirerek bu konuda cebrin oynadığı role dikkat çeker. İdari elitlerin, eşrafın, kurumların, ahalinin mümkün kıldığı idari ve hukuki pratiklerin mülkiyet ilişkilerini inşa etme biçimlerini ele alır. Abdülhamid döneminde ve II. Meşrutiyet döneminde valiler ve eşraf arasında değişen-dönüşen ilişkileri özellikle Halep'in doğusundaki mülkiyet meselesine odaklanarak inceler.

This dissertation examines the making of property relations in the east of Aleppo at the time of Abdülhamid II and post 1908s period. It discusses the (dis)possession of land of Aleppine notables and peasants in relation to the negotioations, agreements and conflicts among the notables and the provincial bureaucracy in Ottoman-Aleppo from 1880s to 1910s. It examines the biographies of Cemil Pasha, Jabirizade Nafi, Hüseyin Kazım, Mürselzade Şevki and Bereketzade Rifat, a group of local notables in Aleppo in order to scrutinize the administrative practices and the wealth distribution. Focusing on the debate of exceptional rule, it discusses the role of violence in the practice of accumulation and dispossession of land. Each chapter attempts to discuss the land disputes in the east of Aleppo with regards to the administrative and legal practices of the state officers, local elites, institutions, and the local inhabitants. 

Bu tezde Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucu hareketi olan Kemalizm’in söylemlerinde geniş bulan pozitivist düşünceyle ilişkisi sorgulanır. Burada Kemalizm ile ifade edilen kurucusu Atatürk’ün zihin dünyası ve bunun yansımasıdır. Bu çalışmadaki değerlendirme de alanda yapılmış pek çok çalışmanın aksine eylemleri merkeze alıp söylemleri tamamlayıcı unsur olarak konumlandırarak yapılır. Bu anlamda, seçilen örnek ise Kemalizm’in kendi ideallerini görece en özgürce gerçekleştirebildiği dönem olan 1930’larda hükümet tarafından ciddi şekilde değer verilen ve hayatın pek çok alanına teması bulunan Eskişehir Şeker Fabrikasının çevresindeki eylemlerdir. Değerlendirmenin ana sınama konusu da Kemalizm’in pozitivizmle ilişkisinin yapısını organik veya pragmatik bağ kurma ekseninde değerlendirmektir. Böylece, iktidara gelmeyi başarmış bir siyasi hareket olan Kemalizm olması gerektiği gibi eylemleri merkeze alınarak sorgulanmış olur. Söylemler de dışlanmaz, tamamlayıcı unsur olarak değerlendirmede yerini alır. Böylece, söylemlerin eylemler üzerinden sağlaması yapılmış olur. Ayrıca, coğrafi ve iklimsel faktörler de sağlanan detaylı veriler üzerinden araştırmaya katkı sağlar. Bunlara ek olarak, CHP yönetimdeki iç güç çekişmelerinin hükümetin iş yapma tarzına etkileri de irdelenen unsurlar arasındadır. Sonucunda, Kemalist yönetimin iktidara geldiği dönemden itibaren zaman kaybetmeden Osmanlı İmparatorluğu’ndan aldığı mirası geliştirmek için bilimsel gelişimi hedefleyen yöntemleri uygulamaya başladığı görülür. Bu anlamda, uygulanan ana yöntem yabancı uzmanların ülkeye getirilmesiyle yeni kurumların oluşturulduğu, başarılı öğrencilerin yurtdışına gönderildiği, yurtdışında eğitim görenlerin Türkiye’ye dönerek bilimsel kurumları yaşattığı ve iyileştirmelere ihtiyaç duyulduğunda yabancı uzmanlardan yeniden yararlanıldığı bir sistemdir. Tüm bu yöntemi de oldukça gerçekçi, sistematik, disiplinli bir şekilde uygulanmıştır. Bunun sonucunda, eylemler söylemlerle tutarlı şekilde ilerlemiştir. Öte yandan, Kemalist yönetimin pozitivist anlayışla olan bağını görmek için içteki güç çekişmelerinde tüm tarafların kendi tezlerini oldukça rasyonel yöntemlerle savunması da diğer bir önemli göstergedir. Dahası, Kemalist yönetim en güçlü olduğu dönemde de bundan hiç ayrılmamıştır. Dolayısıyla, burada ulaşılan sonuç Kemalizm’in pozitivist düşünceyle bağının oldukça organik olduğu ve bu bağın pragmatik amaçlarla ve görülen faydalarla pekiştirildiğidir.

In this thesis, the relationship between Kemalism, the founding movement of the Republic of Turkey, and the positivist thought that is prevalent in its discourses is questioned. What is expressed here with Kemalism is the mental world of its founder Atatürk and its reflection. The evaluation in this study, unlike many studies in the field, is made by focusing on actions and positioning discourses as complementary elements. In this sense, the example chosen is the actions around the Eskişehir Sugar Factory, which was seriously valued by the government and had contact with many areas of life in the 1930s, the period when Kemalism could realize its ideals relatively most freely. The main test of the evaluation is to evaluate the structure of Kemalism's relationship with positivism on the axis of establishing an organic or pragmatic bond. Thus, Kemalism, a political movement that managed to come to power, is questioned by focusing on its actions, as it should be. Discourses are not excluded but take their place in the evaluation as a complementary element. Thus, discourses are verified through actions. In addition, geographical and climatic factors also contribute to the research through the detailed data provided. In addition, the effects of internal power struggles within the CHP administration on the government's business style are among the factors examined. As a result, it can be seen that the Kemalist administration, from the moment it came to power, immediately began to implement methods aimed at scientific development in order to improve the legacy it received from the Ottoman Empire. In this sense, the main method applied is a system in which new institutions are created by bringing foreign experts to the country, successful students are sent abroad, those who studied abroad return to Turkey and keep the scientific institutions alive, and foreign experts are used again when improvements are needed. This entire method has been applied in a very realistic, systematic and disciplined manner. As a result, actions proceeded in a manner consistent with the discourses. On the other hand, another important indicator to see the Kemalist administration's connection with the positivist approach is that all parties defend their theses with very rational methods in the internal power struggles. Moreover, the Kemalist administration never deviated from this when it was at its strongest and most free. Therefore, the conclusion reached here is that Kemalism's bond with positivist thought is quite organic and this bond is reinforced for pragmatic purposes and by the benefits seen.

Bu çalışma, Türkiye’deki erken çocukluk eğitimi ve bakımı (EÇEB) alanının yapısını, İstanbul’da yürütülen nitel bir vaka çalışması aracılığıyla incelemektedir. Araştırma, veliler, öğretmenler ve okul yöneticilerinden oluşan 50 kadın katılımcıyla yapılan yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakatlara ve sahadaki katılımlı gözlemlere dayanmaktadır. Orta gelirli, yüksek eğitimli ve dindar annelerin, sınırlı ekonomik kaynaklarını yönetirken çocuklarının eğitimiyle ilgili beklentilerinin yanı sıra kendi kültürel beğenilerini de gözeterek, bu karmaşık ve tabakalaşmış EÇEB alanında nasıl yol aldıkları araştırılmaktadır. Çalışma, Bourdieu’nün alan teorisinden yararlanarak, EÇEB alanını yapılandıran siyasal ve ekonomik dinamikleri analiz etmekte ve ekonomik, kültürel ve sosyal sermayenin ebeveyn tercihlerini kurumsal yapılarla etkileşim içinde nasıl şekillendirdiğini incelemektedir. Araştırma, sosyal sınıf ve dini habitus olmak üzere iki temel temaya odaklanmış, eğitim düzeyi ve kültürel alana katılım yoluyla biçimlenen kültürel sermayenin bu temalarla etkileşiminin farklı sonuçlar doğurduğunu göstermektedir. Kültürel sermaye, bir yandan, sınırlı kamu hizmeti ve artan özelleştirmeyle şekillenen eşitsiz EÇEB yapısı içinde, orta sınıf annelik pratikleri aracılığıyla toplumsal eşitsizliklerin yeniden üretimine katkıda bulunmaktadır. Öte yandan, dini habitusun yekpare olmayan yapısı içinde pedagojik yönelimleri etkilemekte, eğitimsel pratiklerde ve beklentilerde dönüşüme olanak tanımaktadır.

This study examines the structure of the early childhood education and care (ECEC) field in Türkiye through a qualitative case study conducted in Istanbul. It is based on semi-structured in-depth interviews with 50 women, including parents, teachers, and school managers, combined with participant observation in the field. It explores how middle-income, highly educated, and religious mothers navigate the complex and stratified ECEC landscape, negotiating limited economic resources while pursuing aspirations related to both their children’s education and their own cultural tastes. Drawing on Bourdieu’s field theory, this study critically analyzes the political and economic dynamics that structure the ECEC field and examines how economic, cultural, and social capital shape parental choices in interaction with institutional structures. Focusing on two key themes, social class and religious habitus, it shows that cultural capital, shaped by education and participation in the cultural field, produces divergent effects when intersecting with these themes. On the one hand, cultural capital contributes to the reproduction of social inequalities through middle-class maternal practices within the uneven ECEC structure, shaped by limited public provision and growing privatization. On the other hand, it reshapes pedagogical orientations within the diverse structure of religious habitus, facilitating transformation in educational practices and expectations.

Bu çalışma, İstanbul’un kent yaşamından ve hafızasından neredeyse tamamen silinmiş bulunan kentsel tarım sistemini ve bu sistemin dönüşümünü toplumsal, ekonomik ve çevresel açılardan ele almaktadır. İlk adımda, özellikle pazara yönelik üretim yapan sebze bahçelerine odaklanan çalışma, bu tarımsal birimlerin, ulaşım imkânlarının sınırlı olduğu bir dönemde, kentin iaşesindeki işlevini ve kent metabolizması içindeki yerini incelemektedir. Tezde, kentin süregelen tarım sistemi çok boyutlu olarak tasvir edildikten sonra, bu sistemin dönüşümü açısından kritik öneme sahip iki döneme, geç Osmanlı ve erken Cumhuriyet dönemlerine, odaklanılmaktadır. Farklı koşullara sahip bu dönemleri ilişkilendiren ve tez boyunca tartışılan iki temel sorunsal, “kent–kır ilişkisi” ve “kentsel sınır” kavramlarında ifadesini bulmaktadır. Çalışma, geç Osmanlı döneminde nüfus artışı ve kentsel büyümenin mekânsal etkilerine odaklanmakta ve bağ, bahçe ve bostanların arsa geliştirmede oynadıkları etkin ve edilgin rolleri analiz etmektedir. Bu dönemde kentin fiziksel olarak genişlemesinin yarattığı sorunlar, ona modern yönetim anlayışı bağlamında bir sınır koyma çabasını da beraberinde getirmiştir. Çalışma boyunca kentin sınırları meselesi, farklı problemler (gıda ve konut fiyatları, vergiler vb.) ve çeşitli aktörler (belediye, bahçıvanlar, diğer gıda üreticileri, vb.) ile ilişkisi içerisinde ele alınmıştır. Araştırmanın odağı, erken Cumhuriyet dönemiyle birlikte, taze gıda üretimi, dağıtımı ve tüketiminde benimsenmeye başlayan yeni yöntem, imkân ve politikalara yönelmektedir. Bu yıllarda, geç Osmanlı döneminden miras alınan kente sınır çizme sorunsalı devam etmekle birlikte, döneme rengini veren, İstanbul’un bir tarım kenti olup olamayacağı hakkında yürütülen resmî ve kamusal tartışmalardır. Kent, bu dönemde hem sanayi hem de tarımsal anlamda gelişme potansiyeline sahiptir. Ancak, 1934 sonrası yaşanan gelişmeler, İstanbul’da kent içi tarımın kentsel mekândan ve gündelik yaşamdan silinmesine giden yolu açmıştır. Çalışma; hijyen ve estetik standartları dayatan modern yönetim projelerinin benimsenmesi, artan ulaşım kapasitesi ve uygulanan politikalar neticesinde sebze üretim ve tedarik ölçeğinin genişlemesi ve bahçıvanların giderek güçleşen bu koşullarla rekabet edememesi gibi olguların bu dönüşüme etkilerini çözümlemektedir. Bu tez, gelişmekte olan ve birbiriyle ilişkili üç literatüre; kritik kent teorisi, kentsel ekoloji ve kentsel çevre tarihine yaslanmaktadır. Birbiriyle iç içe geçen kentsel dönüşüm ve kent–kır ilişkisi dinamiklerini, İstanbul tarihi açısından inceleyerek adı geçen araştırma alanlarına katkı sunmayı hedeflemektedir.

This study examines Istanbul's urban agricultural system, which has been almost completely erased from the city's life and memory, and its transformation from a social, economic, and environmental perspective. As a first step, the study focuses on market gardens and examines the role of these agricultural units in supplying the city and their place in the urban metabolism at a time when transportation facilities were limited. After presenting a multidimensional picture of the city's ongoing agricultural system, the dissertation focuses on two periods that were crucial to its transformation: the late Ottoman and early Republican periods. The two main themes that link these periods are discussed throughout the dissertation and are expressed through the concepts of the “urban–rural relationship” and the “urban boundary.” The study focuses on the spatial impact of population growth and urban expansion in the late Ottoman period and analyses the active and passive roles played by market gardens, vineyards and orchards in land development. The problems caused by the physical expansion of the city during this period also led to efforts to draw a boundary around the city within the framework of modern administrative thinking. Throughout the study, the issue of urban boundaries is examined in relation to various factors such as food and housing prices, taxes, and a range of actors including the municipality, gardeners, and other food producers. With the early Republican period, the focus of research shifts to the new methods, opportunities and policies that began to be adopted in the production, distribution and consumption of fresh food. Although the question of defining the city's boundaries, a problem inherited from the late Ottoman period, persisted during these years, the era was defined by official and public debates over whether Istanbul could be considered an agricultural city. In the early 1930s, the city had the potential to develop both industrially and agriculturally. However, developments after 1934 paved the way for the elimination of agriculture from urban space and daily life in Istanbul. The study examines the impact on this transformation of factors such as the introduction of modern management projects imposing hygiene and aesthetic standards, increased transport capacity and the expansion of scale of vegetable production and supply as a result of policy implementation, and the inability of growers to compete in these increasingly difficult conditions. This dissertation draws on three evolving and interrelated literatures: critical urban theory, urban ecology and urban environmental history. It aims to contribute to the above-mentioned areas of research by examining the intertwined dynamics of urban transformation and urban–rural relations from the perspective of Istanbul's history.

Bu tez, Düyun-ı Umumiyye İdaresi’ne odaklanarak, Osmanlı İmparatorluğu’nun on dokuzuncu yüzyılın sonlarındaki en çalkantılı ve sonuçta yıkıcı finansal süreçlerde nasıl yol aldığına dair orijinal ve kapsamlı bir çalışma sunmaktadır. Öncelikle, Düyun-ı Umumiyye öncesi bağlama odaklanarak, bu kurumun tahvil senedi sahipleri, yabancı devletler, Osmanlı bürokrasisi gibi aktörlerce nasıl kurulduğunu anlatarak kurumun çok katmanlı yapısını gözler önüne sermektedir. Tez, Düyun-ı Umumiyye İdaresi’nin bu yapısını iki kısım üzerinden anlatmaktadır. Öncelikle, Muharrem Kararnamesi öncesi döneme odaklanarak kurumun kuruluşuna giden yol anlatılmaktadır. Tezin ilk iki bölümünü oluşturan bu kısımda, Düyun-ı Umumiyye İdaresi’nin kuruluşunun dış güçlerin ya da finansal elitlerin tek yönlü bir dayatması şeklinde ya da tarihsel bir kaçınılmazlık sonucu değil çetin müzakereler ve iktidar mücadeleleri sonucunda olduğudur. Tez, daha sonra bu kurumun yapısına ve işleyişine odaklanarak, başlı başına uluslararası tahvil senedi sahiplerince idare edilen bir kurum olmaktan ziyade Osmanlı hükümet sistemi içine nasıl entegre edildiğini göstermektedir. Son olarak idarenin tuz tekeline odaklanarak, yine Düyun-ı Umumiyye İdaresi’nin yönetim imkânları ve bunun sınırları tartışılmaktadır.

By focusing on the Ottoman Public Debt Administration (OPDA) this dissertation provides an original and comprehensive account of the Ottoman Empire and how it navigated one of its most turbulent and eventually destructive financial periods in the late 19th century. Starting from the pre-OPDA context and navigating the institution’s fifty-year-old existence, the dissertation shows the complex and contingent nature of this institution co-constituted by various key actors such as international bondholders, foreign governments, and Ottoman bureaucracy. The dissertation shows this complex and context-bound structure of OPDA in two main ways. First it focuses on the pre-Muharrem context and the developments that lead to the establishment of OPDA. Constituting the first two chapters, this section argues how OPDA was neither a unilinear imposition of foreign powers or financial elites nor a historical inevitability. The dissertation then goes on to detail the semi-autonomous structure and functioning of the institution to show how it was integrated into the Ottoman governmental structure as opposed to being an external institution with complete control by international bondholders. Lastly, the salt monopoly is examined as a key revenue generating institution as part of OPDA’s key mission; it is also examined as a flawed and limited institution with implications for the empire and its financial dependency and sovereignty.

Bu tez, 1878–1918 yılları arasında Osmanlı İmparatorluğu'ndan Avusturya-Macaristan işgali altındaki Bosna-Hersek'e yapılan Bosnalı Müslüman geri dönüş göçüne odaklanmaktadır. Göçmenler Osmanlı İmparatorluğu'na göç ettikten sonra Bosna'ya geri dönmüşlerdir. İlk göç, Avusturya-Macaristan'ın zorunlu askerlik, toprak reformu ve İslami kurumların ve gündelik hayatın marjinalleştirilmesi gibi politika ve uygulamalarına bir tepkiydi. Göçmenler Osmanlı topraklarında elverişsiz ekonomik koşullar ve siyasi istikrarsızlıkla karşılaşmışlardır. Yapısal bir süreç olarak geri dönüş kararı, Osmanlı İmparatorluğu ve Bosna'daki siyasi ve ekonomik ortamı şekillendirdi. Geri dönenlerin yeniden entegrasyonu ve karmaşık Avusturya-Macaristan bürokratik yönetimini ve gündelik hayatın zorluklarını nasıl aştıkları bu tezin özünü oluşturmaktadır. Döndükleri bağlam, yasal çerçevesi ve mülkiyet rejimi değişmiş, tamamen dönüşmüş bir bağlamdı. Geri dönenler yeni bağlama uyum sağlamaya çalışmış ve Bosnalı Müslüman kimliğinin yeniden inşasında kilit bir rol oynamışlardır. Bu tez, geri dönüş göçünün rastlantısal bir olay değil, 19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başlarındaki emperyal bağlamlarda göç süreçlerinin kurucu bir unsuru olduğunu savunmaktadır. Sınır bölgelerindeki Müslümanlar, imparatorluk politikaları, dini kimlik ve modernitenin baskıları arasında gezinmek için stratejiler oluşturdular. Geri dönenler dönüştürücü aktörlerdi ve kendi toplumları üzerindeki etkileri büyüktü. Bu çalışmada, yedi farklı ülkenin arşiv kaynakları ile dilekçeler ve konsolosluk raporları gibi birincil kaynaklardan yararlanılmıştır.

This dissertation focuses on the Bosnian Muslim return migration from the Ottoman Empire to the Austro-Hungarian occupied Bosnia-Herzegovina between 1878 and 1918. The emigrants returned to Bosnia following their migration to Ottoman Empire. Initial emigration was a response to Austro-Hungarian policies and practices as conscription, land reform, and the marginalization of Islamic institutions and everyday life. In Ottoman territories, emigrants encountered unfavorable economic conditions and political instability. As a structural process, the decision of return shaped the political and economic milieu in the Ottoman Empire and Bosnia. The reintegration of returnees and how they navigated the complex Austro-Hungarian bureaucratic governance and the hardships of everyday life constitute the core of this dissertation. The context they returned to was a thoroughly transformed one with altered legal framework and property regime. Returnees sought to adapt to new context and played a key role in the reconstruction of Bosnian Muslim identity. This dissertation argues that return migration is not an occasional incident, but a constitutive element of migratory processes in the imperial contexts of the late 19th and early 20th centuries. Muslims in borderland regions established strategies to navigate imperial politics, religious identity, and the pressures of modernity. Returnees were transformative agents, and their impact in their communities were substantial. The study employs a wide range of primary sources which include archival records of seven different countries, as well as petitions and consular reports.

Bu tez, İstanbul Sefarad Yahudi Cemaati’nde yaşam döngüsü ritüellerinin—Brit Milah, Bar/Bat Mitsva ve Yahudi düğünlerinin—1960’lardan 2020’ye kadar geçen süreçte anlam, biçim ve işlev açısından nasıl dönüştüğünü incelemektedir. Bu ritüeller, Pierre Bourdieu’nün “alan” (field) kavramı çerçevesinde ele alınmakta ve etno-dinsel kültürel ve topluluk kimliğinin nasıl üç temel aktörün etkileşimi yoluyla ortaklaşa üretildiği araştırılmaktadır: dini otoriteler, Yahudi ortaklı şirketler ve cemaat üyeleri. Kırkın üzerinde görüşme, arşiv araştırmaları ve katılımcı gözleme dayanan bu çalışma, söz konusu ritüellerin ekonomik, kültürel ve sembolik sermaye türlerinin rekabetiyle nasıl şekillendiğini ve farklı aktörlerin bu kaynakları “uygun/doğru” ve “ideal” Yahudiliğin tanımını etkilemek için nasıl stratejik biçimde kullandığını ortaya koymaktadır. Dini otoriteler süreklilik ve tevazu (Kayadez) vurgusu yaparken, organizasyon şirketleri küresel trendleri ve piyasa hassasiyetlerini ritüellere taşımakta; cemaat üyeleri ise görünürlük, aidiyet, habitus ve toplumsal statü arayışlarını değişen sosyo-politik bağlam içinde müzakere etmektedir. Ritüellerin, antisemitizm, toplumsal cinsiyet beklentileri ve sınıf dinamikleri gibi daha geniş yapısal etkenlerle—özellikle topluluk altyapısının dönüşümüyle bağlantılı olarak—nasıl ilişkili olduğu da çalışmada özel bir dikkatle ele alınmaktadır. Yaşam döngüsü ritüelleri, yalnızca dini gelenekler değil; aynı zamanda iktidarın, kimliğin ve temsiliyetin sürekli olarak müzakere edildiği dinamik alanlar olarak ortaya çıkmaktadır.

This dissertation examines how life cycle rituals—namely Brit Milah, Bar/Bat Mitzvah, and Jewish weddings—have transformed in meaning, form, and function within Istanbul’s Sephardi Jewish community between the 1960s and 2020. Framing these events as a “field” in the Bourdieusian sense, the study investigates how ethno-religious cultural and communal identity is coproduced through the interaction of three key agents: religious authorities, Jewish-owned event companies, and community members themselves. Drawing on over forty interviews, archival research, and participant observation, the study reveals how these rituals are shaped by competing forms of capital (economic, cultural, symbolic), and how different actors strategically deploy these resources to influence the definition of “proper” and "ideal" Jewishness. While religious authorities emphasize continuity and modesty (Kayadez), companies introduce global trends and market sensibilities, and community members negotiate visibility, belonging, habitus, and status within a shifting socio-political landscape. Special attention is given to how rituals reflect broader dynamics, such as antisemitism, gendered expectations, and class dynamics, in connection with the transformation of communal infrastructure. Life cycle events emerge not merely as religious traditions but as dynamic arenas where power, identity, and representation are continuously negotiated.

Bu çalışma Türkiye’de idam cezası öngören yasal düzenlemenin ve mahkemelerce kesinleşmiş idam cezalarının infazına karar verilmesi pratiğinin Parlamento özelinde nasıl işlediğini ele almaktadır. İdam cezasının kanunlaşmasından, af yetkisine uzanan geniş sorumluluklarla donatılmış yasama organı, ilgili kanunlarının yürürlükte olduğu dönem boyunca idam pratiğinin merkezinde konumlanır. Parlamanter süreçler incelendiğinde, idam cezasının cezai ve hukuki sınırları aşan bir dikkat dağıtıcı işlevi gördüğü ortaya çıkar. Suçu doğuran normatif düzeni şekillendiren, tolere eden, ya da görmezden gelen veya suça mani olamayan yasal atalette bir ölçüde payı olan aktörler, sorumluluklarını gizleme yahut devretme maksadıyla dikkatleri idam cezasının vahşiyane tartışma zeminine çeker. Parlamentoda üç pratik göze çarpar. İlki, idam cezası kanunu yorumlarının ölümü hak eden canavarlar miti yaratarak, suçu bireyselleştirmesi ve sorumluluğu tümüyle öteki aktörlere yüklemesidir. İkincisi, yasamanın süreci sessizlikle yürüterek kendini yetkin karar organı değil, çarkın içinde bir dişli olarak lanse etmesidir. Bireysel idam dosyalarının %80,6’sı hiç konuşulmadan görüşülmüş, hatta toplam otuz beşe sene boyunca hiçbir dosya meclis gündemine alınmamıştır. İnfazları ne onaylayıp ne reddeden siyasi elitler, her tartışmayı kendi ahlaki düzlemine çekme kudretine sahip idam cezasını stratejik olarak muhafaza etmiştir. Son olarak; idam cezası, suçun mağdurunu muğlak birer devlet ve millet olarak resmederek bireysel sorumluları gizleyebilmiştir. Böylece, sosyo-politik düzenin karşısında veya saçaklarında konumlananları öteki ilan ederek, nasıl ve niçin burada konumlan(dırıl)dıkları sorusunu görünmez kılmıştır.

This dissertation examines how the death penalty’s legal framework and the practice of deciding on executions operated within Turkey’s parliamentary era. The legislature, vested with broad power ranging from enacting capital laws to granting amnesty, played a central role in the operation of the death penalty while these laws were in effect. Analysis of parliamentary processes reveals that the death penalty functions as a distraction beyond the criminal and legal boundaries. Actors partly responsible for shaping, tolerating, or ignoring the normative order enabling crime, or for the legal inertia that fails to prevent it, deflect attention by emphasizing brutal death penalty debates, thus concealing or shifting their responsibility. Three notable parliamentary practices emerged. First, interpretations of death penalty legislation created a myth of monsters deserving death, which over-individualizes crime and deflects responsibility onto others. Second, the legislature acted in silence, presenting itself not as a decisive authority but as a mere cog in a machine. Indeed, 80.6% of individual death sentences were processed without parliamentary debate, and for thirty-five years, none were placed on the agenda. Political elites, neither accepting nor rejecting executions, strategically preserve the death penalty laws by leveraging its capacity to absorb every debate into its moral sphere. Third, the death penalty’s legal existence hid individual responsibility by portraying victim as abstract entity – the state or nation. It obscured how and why those positioned at the fringes or in opposition to the socio-political order were placed there in the first place, by designating them as the other.

Bu tez, Türkiye’de 1968 ve 1971 yılları arasında gerçekleşen öğrenci hareketini ve eylem repertuvarının dönüşümünü inceliyor. 1968 yılında Avrupa ve Amerika’da başlayan öğrenci protestoları Türkiye’ye de yansımıştır. Tez, Türkiye ‘68 hareketinin Batı ‘68 hareketinden farkını, özgün öğrenci örgütlenmelerinin ortaya çıkışını ve ‘71 kopuşuna kadarki süreç içerisinde öğrenci hareketinin eylem repertuvarının çok boyutlu dönüşümünü ortaya koymayı amaçlamaktadır. Ülkenin önde gelen üniversiteleri Orta Doğu Teknik Üniversitesi, İstanbul Teknik Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi’ne merceğini koyan tez, başlıca öğrencilerin kurduğu öz örgütlenmeler olan Fikir Kulüpleri Federasyonu, Dev-Genç, Sosyalist Fikir Kulübü, Devrimci Öğrenci Birliği’ni inceliyor. Bu örgütlerin başını çeken öğrenci liderlerinin ideolojik ve pratik anlamda hareketi nasıl dönüştürdüğünü açıklıyor.

This thesis analyses the student movement in Turkey between 1968 and 1971 and the transformation of the protest repertoire. In 1968, the student protests that began in Europe and the United States were also reflected in Turkey. The thesis aims to reveal the difference of the Turkey’s ‘68 movement from the Western ‘68 movement, the emergence of unique student organizations and the multidimensional transformation of the student movement's repertoire of actions until the ‘71 rupture. Focusing on the leading universities of the country, Middle East Technical University, Istanbul Technical University, and Istanbul University, the thesis examines the Federation of Idea Clubs, Dev-Genç, Socialist Idea Club, and Revolutionary Student Union, which were the main student organizations. It explains how the student leaders of these organizations transformed the movement in ideological and practical terms.

Bu tez, Kapalıçarşı’daki ekonomik aktörler üzerinden kayıt dışı ekonomik faaliyetlere ve bunların altında yatan dinamiklere odaklanmaktadır. Bu geleneksel çarşıdaki, kayıt dışı gelir elde etme biçimlerinin neler olduğu, kayıt dışı ve formel faaliyetler arasındaki akışkanlığın nasıl gerçekleştiği ve çarşıdaki farklı meslek gruplarından birçok aktörün bunlara dair bakış açısı incelenmektedir. Tez, özellikle kayıt dışı ekonomi literatüründen ve bu literatürün kavram setlerinden faydalanarak Kapalıçarşı’daki ekonomik faaliyetlerin girift yapısını önce tanımlayarak ardından analiz ederek açıklamayı hedeflemektedir. Tezin saha çalışması, 2024-2025 tarihleri arasında gerçekleştirilen 21 derinlemesine mülakata dayanmaktadır. Tezin nihai amacı, Kapalıçarşı’nın kendine özgü ekonomik ve kültürel bağlamı içerisinde çeşitlenen informel emek gücünü, çarşının ekonomik aktörlerine odaklanarak araştırmak ve bu sayede, bu alandaki literatürün zenginleşmesine katkıda bulunmaktır.

This thesis focuses on informal economic activities and their underlying dynamics through the experiences of economic actors in the Grand Bazaar. It examines the various forms of informal income generation in this traditional bazaar, the processes by which transitions from informal to formal structures occur, and the perspectives of numerous actors from different occupational groups regarding informality. The thesis aims to elucidate the complex structure of economic activities in the Grand Bazaar by first defining, and then analyzing them - drawing particularly on the literature surrounding the informal economy and its conceptual frameworks. The fieldwork is based on 21 indepth interviews conducted between 2024 and 2025. Ultimately, the thesis seeks to explore the informal labor force as it diversifies within the unique economic and cultural context of the Grand Bazaar, focusing on the bazaar’s economic actors, and thereby contributing to the enrichment of academic literature in this field.

Bu tez, 1880'den 1980'e kadar, Türkiye'nin mevcut sınırları içinde temiz su ve kanalizasyon sistemlerinin tarihsel gelişimini incelemekte ve bu altyapıların halk sağlığındaki kritik rolünü vurgulamaktadır. Temiz su ve kanalizasyon şebekelerine erişim, halk sağlığını korumak için elzem olsa da, bu hizmetler özellikle ekonomik kapasitesi sınırlı olan gelişmekte olan ülkelerde eşitsiz bir şekilde dağıtılmıştır. Bu çalışma, temiz su ve kanalizasyon sistemlerinin gelişimini makro bir perspektiften ele alarak Türkiye’de bölgesel, kentsel ve şehir içi düzeylerde bu altyapılara erişimdeki sosyoekonomik eşitsizlikleri incelemektedir.

Türkiye’deki temiz su ve kanalizasyon sistemlerini iki dönem halinde ele almaktadır. Birinci dönem, on dokuzuncu yüzyılın sonundan 1950 yılına kadar olan süreçte, Osmanlı İmparatorluğu’ndan Cumhuriyet dönemine devredilen sistemleri incelemektedir. Bu dönemde altyapı yatırımları, yasal düzenlemelerle kentsel ölçekten ulusal ölçeğe dönüştürülmüştür. İkinci dönem ise 1950 ile 1980 yılları arasında, ulusal kalkınma politikaları çerçevesinde su ve kanalizasyon altyapı yatırımlarına erişimde bölgesel, kentsel ve hatta kent içindeki eşitsizliklere yönelik yapılan yatırımları kapsamaktadır. Bulgular, yatırımların hiyerarşik bir önceliğe göre yapıldığını ve bu bağlamda temiz su altyapısının kanalizasyon altyapısına göre daha öncelikli olduğunu göstermektedir. Ayrıca altyapı yatırımları üzerinde kurumsal çok sesliliğin ve devlet kapasitesinin etkili olduğunu ortaya koymaktadır. Temiz su ve kanalizasyon altyapısına erişimde bölgesel, kentsel ve kırsal düzeyde eşitsizlikler gözlemlenmiştir; kentleşme ve sanayileşmenin etkisi altındaki batı bölgeleri, diğer bölgelere kıyasla bu altyapılara nispeten daha fazla erişim sağlamıştır. Bu bulgular, altyapıya erişimdeki eşitsizliklerin kökenlerini anlamamıza yardımcı olmakta ve uzun vadeli etkilerine dair önemli içgörüler sunmaktadır.

This thesis examines the historical development of clean water and sewage systems within the current borders of Türkiye from 1880 to 1980, emphasizing the critical role of these infrastructures in public health. Although access to clean water and sewage systems is essential to protect public health, these services are unevenly distributed, especially in developing countries with limited economic capacity. From a macro perspective, this study provides the progression of these sanitation systems and investigates socioeconomic disparities in access to these infrastructures at regional, urban, and intra-urban levels in Türkiye.

This dissertation analyzes the clean water and sewage systems in Türkiye in two periods. The first period deals with the transition of these systems from the Ottoman Empire to the early Republican era, covering the late nineteenth century until 1950. During this time, infrastructure investments shifted from an urban focus to a national scale, facilitated by legal regulations. The second period, from 1950 to 1980, focused on investments aimed at addressing regional, urban, and intra-urban inequalities in access to water and sewage infrastructure within the framework of national development policies. The findings indicate a hierarchical prioritization of investments, with clean water infrastructure taking precedence over sewage infrastructure. Additionally, the study reveals that the multivocality of institutions and state capacity influenced infrastructure investments. Regional, urban, and rural disparities in access to these sanitation infrastructures were observed, with western regions—affected by urbanization and industrialization—having relatively greater access than other areas. These findings enhance our understanding of the roots of infrastructure access inequalities and offer valuable insights into their long-term implications.

Bu tez, günümüz ideal ailesinin oluşturulması doğrultusundaki paternalist uygulamalar karşısında, orta üst sınıf muhafazakâr kadınların kimlik inşası ve aile yaşantısı sürecine mercek tutarak aile değerlerinin nasıl toplumsal dönüşüme uğradığını ortaya koymayı hedefler. Aileyi sadece devletin toplumu kontrol etmek için kullandığı bir vasıta ya da yeniden üretim aracı olarak değil, toplum yapısını inşa eden güç ağının halkalarından biri olarak ele alır. İdeal olarak ailenin içinde konumlandırılan kadının, paternalist yaklaşıma takındığı tutumlar ve gündelikte ürettiği taktikler, bu tezin kapsamında incelenmiştir. İstanbul’da orta üst sınıf kadınlarla gerçekleştirilen derinlemesine mülakatlar neticesinde aile; değerlerin oluşumu, dönüşümü ve aktarımı açısından zorunluluklar alanı, esneklikler alanı ve gelecekler alanı olarak üç katmanlı bir yapı olarak ele alınmıştır. Araştırma neticesinde, içinde yetiştikleri aileden aldıkları değerleri kurdukları ailede yaşatan ve çocuklar aracılığıyla aktaran muhafazakâr kadınların, paternalizmin uysal nesneleri değil, gündelikte verdikleri kararlarla, toplumsal dönüşümün aktif özneleri olduğu ortaya konulmuştur.

This thesis aims to reveal how family values have undergone social transformation by examining the process of identity construction and family life of upper middle class conservative women in the face of paternalistic practices towards the creation of a contemporary ideal family. It addresses the family not as a tool used by the state to control society or as a means of reproduction, but as one of the links of the power network that constructs the social structure. Within the scope of this thesis, the attitudes of women, who are ideally positioned within the family, towards the paternalistic approach and the tactics they produce in everyday life are analyzed. As a result of in-depth interviews conducted with upper middle-class women in Istanbul, the family was analyzed as a three-layered structure in terms of the formation, transformation, and transmission of values as a realm of necessities, a realm of possibilities, and a future project. As a result of the research, it has been revealed that conservative women, who perpetuate the values they received from the family they grew up in and transmit them through their children, are not docile objects of paternalism, but active subjects of social transformation through their everyday life decisions.

Bu tez, İsmet Özel'in İslamcı düşünce içerisindeki teorik vizyonunun İstiklâl Marşı Derneği (İMDER) aracılığıyla siyasi bir harekete dönüştürülüp dönüştürülemeyeceğini incelemektedir. Çalışma, öncelikle Özel'in 1960'ların politik ikliminde şekillenmeye başlayan ve modernite, kapitalizm ile Batı medeniyeti eleştirisi üzerine kurulu entelektüel birikimini, Türkiye'deki İslamcılık ve modern düşünce geleneği içerisinde konumlandırmaktadır. Ardından, bu teorik çerçevenin 2007'de Özel öncülüğünde kurulan İMDER'in örgütsel yapısında, sembolik repertuvarında ve siyasi söyleminde nasıl kurumsallaştığını analiz etmektedir. Derneğin yayın organı Çelimli Çalım dergisi üzerine yapılan tematik analiz, İstiklâl Marşı'nın bir manifesto olarak yeniden yorumlanması, Türklüğün İslami bir misyon ekseninde tanımlanması ve tarih, dil ile ekonomi alanlarında alternatif vizyonlar inşa edilmesi yönündeki çabaları ortaya koymaktadır. Entelektüel tarih, söylem analizi ve kurumsal incelemeyi bir araya getiren tez, üç özgün katkı sunmaktadır: entelektüel eleştiri ile örgütsel pratik arasındaki yetersiz çalışılmış bağı incelemekte; metin-kurum ilişkisini analiz etmek için yöntemsel bir model önermekte; ve İMDER’i milliyetçilik, modernite ve İslamcılık literatürü bağlamında konumlandırmaktadır.

This thesis examines whether İsmet Özel's theoretical vision within Islamist thought can be transformed into a political movement through İstiklâl Marşı Derneği (İMDER, Association for the Turkish National Anthem). The study first situates Özel's intellectual corpus—which began to take shape in the political climate of the 1960s and is founded upon critiques of modernity, capitalism, and Western civilization— within the traditions of Islamism and modern thought in Türkiye. It then analyzes how this theoretical framework became institutionalized in the organizational structure, symbolic repertoire, and political discourse of İMDER, which was established under Özel's leadership in 2007. A thematic analysis of the association's publication, the journal Çelimli Çalım, reveals efforts to reinterpret İstiklâl Marşı (The Turkish National Anthem) as a manifesto, define Turkishness within the axis of an Islamic mission, and construct alternative visions in the fields of history, language, and economics. By integrating intellectual history, discourse analysis, and institutional examination, the thesis makes three original contributions: it investigates the understudied link between intellectual critique and organizational practice; proposes a methodological model for analyzing the text-institution relationship; and positions İMDER within the literature on nationalism, modernity, and Islamism.

Bu tez, Erken Cumhuriyet Türkiye’sinde sıradan vatandaşların gündelik deneyimlerini ve politik özneliklerini, 1932 ile 1948 yılları arasında devlet yetkililerine ve parti merkezine (Cumhuriyet Halk Fırkası) sunulan mektup ve dilekçelerin yakından incelenmesi yoluyla ele almaktadır. Arşiv kaynaklarına dayanan bu çalışma, bireylerin istihdam, yoksulluk, adaletsizlik ve yerel siyasi temsil gibi konulardaki şikâyetlerini nasıl dile getirdiklerini analiz etmektedir. Devleti tekil ve toplumdan kopuk bir yapı olarak ele almak yerine, bu tez, devlet-toplum ilişkilerini karşılıklı olarak kurucu bir çerçevede değerlendiren ilişkisel bir perspektifi benimsemektedir. Dilekçe sahiplerinin sesini merkeze alarak, bu araştırma elit merkezli anlatılara meydan okumakta ve erken cumhuriyetin toplumsal dokusuna dair daha incelikli bir anlayışa katkı sunmaktadır. Aynı zamanda modern Türkiye tarih yazımına, sosyal tarih, arşiv kuramı ve gündelik direniş teorileri gibi yaklaşımları dâhil ederek eleştirel bir katkı sağlamaktadır. Bu kuramsal mercekler aracılığıyla tez, sıradan insanların hızla dönü şen siyasal dü zende nasıl yol aldıklarını ve pazarlık yaptıklarını gözler önüne sermektedir.

This thesis explores the everyday experiences and political subjectivities of ordinary citizens in early Republican Turkey through a close examination of letters and petitions submitted to state of1icials and party headquarters (Republican People's Party, hereafter RPP) between 1932 and 1948. Drawing from archival sources, the study analyzes how individuals articulated grievances related to employment, poverty, injustice, and local political representation. Rather than treating the state as a monolithic or detached institution, the thesis adopts a relational perspective that views state-society interactions as mutually constitutive. By foregrounding the voices of petitioners, this research challenges elite-centered narratives and contributes to a more nuanced understanding of the early Republic’s social fabric. It also critically engages with the historiography of modern Turkey by incorporating perspectives from social history, archival theory, and theories of everyday resistance. Through these lenses, the thesis demonstrates how ordinary people navigated and negotiated the rapidly transforming political order of their time.

Öküzler On Dokuzuncu Yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu'nun kırsal hayatına yaşamsal katkılar sundu. Bu çeki hayvanları biraz saman karşılığında sabanı çekiyor, harmanı dövüyor, kütükleri sürütüyor ve kağnıları yürütüyorlardı. Hayvan tarihi perspektifinden bakılırsa onlar, insan işverenlerinin gereksinimleri doğrultusunda en ağır işleri yerine getiren “insan olmayan işçiler”di. Bu tez öküzlerin 19. yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu’ndaki önemli rolünü gözler önüne seriyor. Çalışma 1840’ların temettuat defterlerinden elde edilen sayısal verilere dayanıyor. Bu araştırma üç farklı Osmanlı vilayetindeki (Konya, Edirne ve Kastamonu) coğrafi düzlemi çevre tarihi perspektifiyle yeniden betimliyor. Temettuat defterlerinden ve diğer arşiv kaynaklarından çıkan bulgular öküzler hakkında önemli bilgiler içeriyor. Öküzler tarım, ulaşım ve inşaat sektörlerinde merkezi bir yere sahipti. Dahası, öküzlerin yoğun iş takvimi ayanların dahil olduğu yerel çatışmalardan ciddi biçimde etkileniyordu. Tanzimat Fermanı’nın tetiklediği bazı tartışmalar öküzleri doğrudan ilgilendiriyordu. Bu çalışma öküzleri beşeri tarihin tali bir konusu olarak gören bakışı reddediyor ve öküzleri Osmanlı İmparatorluğu tarihine önemli aktörler olarak dahil eden özgün bir anlatı sunuyor.

The oxen made vital contributions to the rural life in the nineteenth-century Ottoman Empire. These draft animals pulled the plow, threshed the produce, dragged logs, and moved carts in return for a little hay. From the perspective of animal history, they were “non-human workers” who undertook burdensome tasks in accordance with the needs of their human employers. This dissertation reveals the essential role of oxen in the nineteenth-century Ottoman Empire. It elaborates on the numerical data extracted from the income survey registers of the 1840s. The research reconstructs the geographical setting in three different Ottoman provinces (Konya, Edirne, and Kastamonu) from an environmental history perspective. Findings from income registers and other archival sources include substantial information about oxen. Oxen had a central place in the economic sectors of agriculture, transportation, and construction. Furthermore, their stressed work agenda was seriously affected by local conflicts involving provincial notables. Moreover, some discussions that the Tanzimat Edict triggered directly concerned oxen. This study rejects the idea that oxen were a trivial subject of human history and offers an original narrative that incorporates oxen as crucial actors in the history of the Ottoman Empire.

Bu tez Özel Sektör Öğretmenleri Sendikası’nın kuruluşunu, stratejilerini ve dönüştürücü etkilerini incelemektedir. Tez, özel eğitim sektörünün yapısal koşullarının—deregülasyon ve güvencesizleştirme—hem sendikal imkanları kısıtladığını hem de öğretmenleri militant işçi aktivizmine ve yenilikçiliğe mecbur bıraktığını savunmaktadır. Toplu sözleşmenin fiilen imkansız olduğu koşullarda Özel Sektör Öğretmenleri Sendikası, okul önü protestoları, meclis nöbetleri ve sosyal medya kampanyalarıyla güçlü bir eylemsellik ortaya koymuştur. İşçiden işçiye örgütlenerek sendika kısa sürede hızla büyümüş ve stratejilerini öğretmenlere aşılamıştır. Araştırmanın bulguları bu sendikanın mücadelesi sonucunda bireysel, organizasyonel ve sektörel dönüşümlere işaret etmektedir. Bireysel düzeyde öğretmenler sendika eylemliliği etrafında özgüven, dayanışma ve kalıcı bir kolektif etkinlik duygusu geliştirmiştir. Örgütsel düzeyde sendika, stratejik esnekliği riske atacak biçimde bir kurumsallaşma sürecinden geçmiştir. Sektörel düzeyde ise sendika deregülasyonu tersine çevirme yönünde sektörde mütevazı bir yeniden-düzenleme hamlesine sebep olmuştur. Bu çalışma gündelik örgütlü pratikleri daha geniş siyasal-ekonomik dinamikler içinde konumlandırmak için Burawoy’un genişletilmiş vaka yöntemini ve derinlemesine görüşmeler ile katılımcı gözlem yöntemlerini, kavramsal olarak ise Hyman’ın stratejik üçgenini ve Blanc’ın işçiden işçiye örgütlenme modelini kullanmaktadır. Genel olarak tez, otoriter neoliberalizm koşullarında dahi bağımsız sendikaların yenilikçi yöntemler geliştirebileceğini ve mobilize olabileceğini ortaya koyarak emek çalışmaları literatüründeki sendikal canlanma tartışmalarına katkı sunmaktadır.

This thesis examines the emergence, strategies, and transformative effects of the Private Sector Teachers’ Union (PSTU) in Turkey’s private education sector between 2021 and 2025. It argues that sectoral conditions— deregulation and precarization—both constrained and enabled militant, innovative unionism. In the absence of enforceable collective bargaining, PSTU assembled a disruptive, public-facing repertoire: school-front protests, sit-ins and social-media campaigning. Through worker-to-worker organizing, the union scaled rapidly up across sector. Findings show multi-level transformations that I analyze at three levels: individual, organizational and sectoral. Individually, teachers developed confidence, solidarity, and durable collective efficacy through PSTU’s mobilization. Organizationally, PSTU expanded and got more consolidated but also experienced a process of institutionalization, risking strategic flexibility. Sectorally, the union heightened public awareness regarding the precarity of teachers, and compelled some re-regulatory moves. This study uses Burawoy's extended case method, in-depth interviews, and participant observation to locate everyday organizing practices within broader political-economic dynamics, and conceptually, Hyman's strategic triangle and Blanc's worker-to-worker organizing model. Overall, the thesis contributes to labor revitalization debates by showing that, even under authoritarian neoliberalism, grassroots and independent unions can innovate, mobilize, and reshape the terrain of labor politics.

Bu tez, 1970'lerde Türkiye'de faaliyet gösteren sosyalist bir dergi kolektifi olan Rizgari'nin entelektüel ve siyasi çerçevesini incelemektedir. Kürt siyasi hareketi ile sosyalist geleneğin kesişim noktasında konumlanan Rizgari, hem yerel dinamikler hem de küresel teorik tartışmaların şekillendirdiği kendine özgü bir kavramsal yaklaşım geliştirmiştir. Çalışma, özellikle Ruy Mauro Marini tarafından ortaya atılan “alt-emperyalizm” kavramının grup tarafından yorumlanmasına odaklanmaktadır. Rizgari, bu kavramı doğrudan benimsemek yerine, Türkiye'nin bölgesel rolünü ve Batılı güçlerle ilişkilerini analiz etmek için uyarladı. Buna paralel olarak, grup, Kürt nüfusun yoğun olduğu bölgelerde uygulanan idari, kültürel ve ekonomik uygulamalara, kontrol ve entegrasyon mekanizmaları olarak gördüğü eleştirel bir bakış açısı getirdi. Tez, Edward Said'in “gezgin teori” kavramını kullanarak, belirli teorik araçların farklı tarihsel ve siyasi bağlamlarda nasıl yeniden şekillendirildiğini izlemektedir. Rizgari'nin seçilmiş yayınlarını analiz ederek, çalışma, dönüşümün yaşandığı on yıl boyunca Türkiye'de faaliyet gösteren siyasi aktörler tarafından küresel sol ve sistem karşıtı fikirlerin nasıl karşılandığı, yeniden yorumlandığı ve yerelleştirildiğinin anlaşılmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

This thesis explores the intellectual and political framework of Rizgari, a socialist journal collective active in Turkey during the 1970s. Positioned at the intersection of the Kurdish political movement and the socialist tradition, Rizgari developed a distinctive conceptual approach shaped by both local dynamics and global theoretical debates. The study focuses in particular on the group’s interpretation of sub-imperialism, a concept introduced by Ruy Mauro Marini. Rather than adopting it directly, Rizgari adapted this concept to analyze Turkey’s regional role and its relationship with Western powers. In parallel, the group proposed a critical perspective on the administrative, cultural, and economic practices implemented in Kurdish-populated areas, which they viewed as mechanisms of control and integration. The thesis uses Edward Said’s notion of “traveling theory” to trace how certain theoretical tools are reshaped through different historical and political contexts. By analyzing selected publications of Rizgari, the study aims to contribute to the understanding of how global leftist and anti-systemic ideas were received, reinterpreted, and localized by political actors operating in Turkey during a transformative decade.

 Parçalanmış sesler: Halide Nusret Zorlutuna ve Türkiye Cumhuriyet Tarihinde kadın özneliği (1919-1960)

Bu çalışma, Halide Nusret Zorlutuna'nın (1901-1984) çoklu yazınsal seslerini ve kadınların ürettikleri farklı edebi türlerin, onların özerkliği ve tarihsel görünürlüklerinde nasıl bir rol oynadığını incelemektedir. Üretken bir şair, romancı, köşe yazarı ve otobiyografi yazarı olan Zorlutuna, hem Türk edebiyatı kanonu hem de kadın tarihçiliği tarafından büyük ölçüde göz ardı edilmiştir. Bu dışlanma ulusal ve küresel tarih yazımında, feminizm gibi baskın ideolojik kategorilere tam anlamıyla uymayan şahsiyetleri görmezden gelme eğilimini örnekler. Çeşitli metin türlerini bir araya getiren bu tez, Halide Nusret Zorlutuna'nın birey olarak karmaşık ve çok yönlü kişiliğini ortaya koyarak bir tarih tanığı olarak barındırdığı, geleneksel tarih yazımı çerçevelerince genellikle gözden kaçırılan düşünce ve eğilimleri açığa çıkarılmış olur. 1919 ile 1960 yılları arasında odaklanan tez, Zorlutuna'nın yazılarını çözümleyerek, farklı edebi türlerde kamusal ve özel kimliklerini ayrı ayrı inşa ettiğini tespit etmiştir. Burada edebi türler yalnızca biçimsel unsurlar olarak değil, aynı zamanda tarihsel birer araç olarak işlev görür. Özellikle kurmaca ve günlük gibi türlerin, kadınların özel alanın mahremiyeti veya kurgusal teknikler aracılığıyla, değişen toplumsal cinsiyet normlarını, politik beklentileri ve sosyal kısıtlamaları sorgulamalarına ve bunlara karşı yazılı olarak üstü kapalı eleştirilerine olanak tanıdığı iddia edilmektedir. Böylece, birden fazla kimliği yansıtan yazılarının arasındaki etkileşim, Zorlutuna'nın eserlerinde ahlaki muhafazakarlık ile örtük feminist eleştiri arasındaki gerilimi ortaya koymaktadır. Yöntemsel olarak biyografiyi feminist tarih yazımıyla birleştiren bu tez, edebi tür, söylem ve bireysellik merceğinden kadınların eylemliliğini vurgulayarak geleneksel sosyal tarih ve ana akım feminist tarih yazımının ötesine geçen küresel ve yerel tartışmalara katkı sunar.

Fragmented voices: Halide Nusret Zorlutuna and women's agency in the making of Turkish Republican History (1919-1960)

This study explores the multiple authorial voices of Halide Nusret Zorlutuna (1901-1984) and how literary genres played a role in women's agency and historical visibility. A prolific poet, novelist, columnist, and memoirist, Zorlutuna has been largely excluded from both the Turkish literary canon and women's historiography. Her marginalization illustrates the tendency in national and global historiography to ignore figures who do not entirely align with dominant ideological categories, such as feminism or political activism. By incorporating a variety of sources this study reveals Halide Nusret Zorlutuna as a complex and multifaceted figure. This introduces her nuanced dimensions as a witness to history, which conventional historiographical frameworks tend to overlook. Focusing on the years between 1919 and 1960, the thesis analyzes Zorlutuna's writings to examine how she constructed her public and private personas in different literary genres. It argues that genre functions not only as a stylistic device but also as a historical tool, with certain genres—such as fiction and diaries—enabling subtle critique by allowing women to navigate and challenge shifting gender norms, political expectations, and social constraints by employing private spaces or narrative techniques. The dialogue between her texts, which reflect multiple personas, highlights the tension between moral conservatism and subtle feminist critique in Zorlutuna's works. Methodologically, this study combines biographical analysis with feminist historiography, contributing to recent efforts to move beyond the boundaries of traditional social history and mainstream feminist historiography. Ultimately, it aims to respond to Turkish and global historiographical debates by highlighting women's agency through the prism of genre, voice and individuality.

Bu tez, Adalet ve Kalkınma Partisi'nin 2002-2020 yılları arasında Türkiye’de eğitimi nasıl ideolojik bir dönüşüm alanı olarak kurguladığını incelemektedir. Parti’nin eğitim politikaları, birbirinden bağımsız reform girişimleri olmaktan ziyade, dini-muhafazakâr bir dünya görüşünü toplumsal ve kültürel düzlemde yeniden inşa etmeyi hedefleyen bütünlüklü bir hegemonik projenin parçaları olarak ele alınmaktadır. Çalışma, Antonio Gramsci’nin hegemonya teorisi ve “common sense” kavramı ile Louis Althusser’in ideolojik devlet aygıtları kavramından hareketle, eğitimin ideolojik yeniden üretim, rıza oluşturma ve kimlik inşası süreçlerinde işlevsel bir mekanizma olarak nasıl rol oynadığını tartışmaktadır. Araştırma; yasa metinleri, politika belgeleri, müfredatlar, ders kitapları ve resmi açıklamalar gibi kaynakları esas alan eleştirel-tarihsel bir söylem analizine dayanmaktadır. Özellikle 2004 müfredat reformu ve 2012 tarihli 4+4+4 eğitim yasası, eğitimin hegemonik yeniden yapılandırmasında kritik dönüm noktaları olarak incelenmektedir. Tez, bu reformlar aracılığıyla sekülarizmin geriletilmesine paralel olarak, dini değerlerin Türkiye toplumunun doğal ve meşru normları olarak sunulduğu yeni bir "common sense" biçiminin eğitim aracılığıyla nasıl kurumsallaştırıldığını irdelemektedir. Bu çerçevede çalışma, günümüz Türkiye’sinde eğitim, ideoloji ve iktidar arasındaki ilişkileri anlamaya katkı sunmayı hedeflemektedir.

This thesis examines how the Justice and Development Party has utilized the field of education as a strategic domain for ideological transformation in Turkey between 2002 and 2020. Rather than being a collection of frag-mented policy reforms, the Justice and Development Party’s educational interventions are analyzed as part of a coherent hegemonic project that aims to reconstruct the social and cultural order in line with a religious-conservative worldview. Drawing on Antonio Gramsci’s theory of hegem-ony and “common sense,” and Louis Althusser’s concept of ideological state apparatuses, the thesis investigates how education has served not only as a technical tool but as a mechanism of ideological reproduction, consent production, and identity formation. The study employs a critical-historical and discourse-analytical approach, analyzing a wide array of sources, including legal documents, policy texts, curricula, textbooks, and official statements. It focuses particularly on the 2004 curriculum reform and the 2012 4+4+4 education law as key turning points in the educa-tion’s hegemonic restructuring. The research demonstrates how these reforms have institutionalized a new form of common sense, in which de-secularization and Islamization have been presented as the natural and legitimate values of Turkish society. In doing so, the thesis sheds light on the broader relationship between education, ideology, and power in con-temporary Turkey.

Türkiye-Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) ilişkileri Türkiye’nin 1959 yılında ortaklık başvurusu yapması ve 1963’te Ankara Anlaşması’nın imzalanmasıyla başlamıştır. Bu tez, Avrupa entegrasyonunun doğasını ve amaçlarını, AET ve Türkiye-AET ilişkilerine dair Ankara Anlaşması ve Katma Protokol arasında yapılmış erken tarihli kamuoyu tartışmalarını Türk sol düşüncesine odaklanarak incelemektedir. Ankara Anlaşması ya da Katma Protokol’ün imzalanması gibi önemli gelişmeler dışında, Türk kamuoyunun ve siyasetçilerin AET ve Türkiye-AET ilişkilerine ilgisinin yoğun olmadığı tespit edilmiştir. Türkiye’nin AET ile yakınlaşması kimlik temelli görüşler ve Soğuk Savaş’ın blok siyaseti temelinde genellikle olumlu karşılanmaktadır. Ana akım kamuoyunda daha nüanslı ve eleştirel sesler 1960’ların son yıllarında, Türkiye ve AET Katma Protokol’ü müzakere ederken duyulmaya başlanmıştır. Bununla birlikte sol görüşlü entelektüeller, AET’ye ve Türkiye’nin AET’yle muhtemel bütünleşmesine en başından beri eleştirel yaklaşmışlardır. Bu tez 1963-1971 yılları arasında Türk kamuoyunun dış politikaya ve ülkenin dünyadaki yerine ilişkin görüşlerini, büyük ölçüde o dönemde Türkiye’de yayımlanan sol görüşlü süreli yayınların AET ve Türkiye-AET ilişkilerine dair fikirlerine odaklanarak incelemeyi amaçlamıştır. Türk solunun AET’yi emperyalist, yeni-sömürgeci ve tekelci amaçları olan batılı-kapitalist bir kurum olarak niteleyerek, Türkiye’de Avrupa şüpheciliğinin erken örneklerinden birini sergilediği gösterilmektedir.

Turkey-European Economic Community (EEC) relations started with the Turkish application for association in 1959 and the signing of the Ankara Agreement in 1963. This thesis examines the early public discussions in Turkey on the nature and aims of European integration, the EEC, and the Turkey-EEC relations between the Ankara Agreement and the Additional Protocol, with a specific focus on Turkish leftist thought. It is found that apart from the mile-stones like the signing of the Ankara Agreement or the Additional Protocol, Turkish public opinion and politicians showed less interest in the EEC and Turkey-EEC relations. Turkey’s rapprochement with the organization was usually welcomed based on identity-based views and the mentality of bloc politics of the Cold War. More nuanced and critical voices in mainstream pub-lic opinion began to be heard in the final years of the 1960s as Turkey and the EEC were negotiating the Additional Protocol. The leftist intellectuals, how-ever, were vocal and critical about the EEC and Turkey’s possible integration with the organization from the outset. The thesis aims to examine views of Turkish public opinion on Turkey’s foreign policy and the country’s place in the world by focusing on leftist periodicals and their views on the EEC and Turkey-EEC relations. As the Turkish left labelled the EEC as a Western-capitalist institution having imperialist, neo-colonialist, and monopolist agendas, it is demonstrated that leftist opposition to the EEC set one of the early exam-ples of Euroscepticism in Turkey.

Bu tez, geç dönem Osmanlı İstanbulu’nda hijyen, kentsel dönüşüm ve yönetişim arasındaki etkileşimi inceleyerek sağlık, çevre ve altyapının kesişimine ışık tutmayı amaçlar. Kir, hastalık ve temizlik kavramlarının İstanbul’un değişen kentsel dokusu, altyapısı ve kent reformlarını nasıl şekillendirdiğini ve bunlar tarafından nasıl şekillendirildiğini araştırır. Gıda, su, kanalizasyon ve defin uygulamaları olmak üzere dört temel unsura odaklanan araştırma, Osmanlı Devleti’nin deneyimlediği halk sağlığı krizlerinin kentsel mekânları hijyenik bir mercekle yeniden kurgulamada nasıl araçsallaştırıldığını ve bu sürecin toplumsal ilişkilere nasıl eklemlendiğini sorgular. Osmanlı arşiv belgelerine, tıbbi risalelere, ölüm ve sağlık istatistiklerine dayanan çalışma, İstanbul’un kendine özgü coğrafyası ve sosyo-politik dinamikleriyle yerelleştirilen küresel hijyen söylemleri ile gündelik gerçeklikler arasındaki etkileşimi araştırır.

Kentsel çevre tarihi ve hastalıkların sosyal tarihi yaklaşımlarını bütünleştiren tez, konvansiyonel devlet merkezli yaklaşımların ötesine geçerek, çeşitli aktörlerin halk sağlığı politikalarını müzakere etmedeki failliğini vurgular. Araştırma, İstanbul’u “hijyenik bir kente” dönüştürme çabasının ne doğrusal ne de tekdüze olduğunu; direniş, adaptasyon ve çekişmelerle şekillenen bir süreç olduğunu öne sürer. Çalışma, çevre ve kent incelemeleri arasında köprü kurarak Osmanlı tarih yazımına katkıda bulunmayı ve halk sağlığı politikalarının İmparatorluğun son yüzyılında kentsel yaşam, yönetişim ve yapılı çevre arasındaki ilişkiye nasıl aracılık ettiğine dair yeni içgörüler sunar.

This dissertation examines the interplay between public hygiene, urban transformation, and governance in late Ottoman Istanbul, shedding light on the intersection of health, environment, and infrastructure. Through the lens of public health, it investigates how concepts of dirt, disease, and cleanliness shaped—and were shaped by—the city’s evolving urban fabric, infrastructure, and practices. Focusing on four key components—food, water, sewer systems, and burial practices—this study examines how the public health crises experienced by the Ottoman state were instrumentalized to reconfigure urban spaces through a hygienic lens and how this process acted upon social relations. Drawing on Ottoman archival documents, medical treatises, death and health statistics, the study explores the interaction between global hygiene discourses and local realities, framed by Istanbul’s unique geography and socio-political dynamics.

By integrating urban environmental history with the social history of disease, the dissertation moves beyond conventional state-centered approaches in urban history to highlight the agency of diverse actors, from ordinary inhabitants to experts, in negotiating public health policies. It argues that Istanbul’s transformation into a “hygienic city” was neither linear nor uniform but a fragmented process marked by resistance, adaptation, and contestation. The study contributes to Ottoman historiography by bridging environmental and urban studies, offering new insights into how public health policies mediated the relationship between urban life, governance, and the built environment during the Empire’s final century.

Türkiye'de köy eğitimi 1935 yılına kadar çözülememişti. İlköğretim Genel Müdürlüğüne atanan İsmail Hakkı Tonguç küçük köylere yedi aylık kurslarda eğitmen, büyük köylere beş yıllık enstitülerde öğretmen yetiştirmeyi tasarladı; çeşitli bölgelerde kırsalda 20 enstitü kuruldu. Kültür, tarım ve köye yararlı meslekler öğretildi. Enstitüler üretici iş okuluydu. Eğitmeni ve öğrencisiyle kendi binalarını kendileri inşa ediyor, eşyalarını kendileri yapıyor, yiyeceklerini kendileri yetiştiriyorlardı; böylece bir yandan iş öğretilirken enstitüye kaynak yaratılıyordu. Aksi takdirde ödenek yokluğunda ve savaş kıtlığında enstitüler kurulamaz, yaşatılamazdı. Öğrenci köyden alınıp yetiştirilerek kendi köyüne gönderiliyordu; böylece hem köy çocuğuna fırsat yaratılmış hem öğretmenin köye uyum sorunu çözülmüştü. Eğitmenli üç yıllık köy okulunu bitiren çocuklar, öğretmenli bölge okullarında veya enstitülerin hazırlık sınıfında ilkokulu tamamlama şansına kavuştular. Yetenekli olanlara enstitülerde orta öğretim yolu, ardından Yüksek Köy Enstitüsü yolu açılmış, fırsat eşitliği sağlanmıştı. Demokratik yönetimin uygulandığı, öğrencilerin yönetime katıldığı, öğretmenlerin ve müdürlerin dahi eleştirilebildiği bu kurumlarda köylü çocuklara yurttaşlık bilinci kazandırıldı. Tonguç'un eğitim felsefesinin temeli vatandaşlık inşası ve demokrasi öğretisiydi; Bildung felsefesi temsilcileri Kerschensteiner ve Dewey'yi örnek almıştı. Tonguç ve ekibi 1946 seçimlerinde CHP içinde güçlenen milliyetçi/ muhafazakar Anadolucular tarafından tasfiye edildiler. Enstitü literatüründe bugüne kadar Anadolucuların Tonguç'la ilişkisi irdelenmemiş; değişik köycülük söylemleri Tonguç'un köycülüğüyle karşılaştırılmamış; Anadolucuların ve Tonguç'un farklı Bildung yaklaşımları çalışılmamıştır. Ayrıca kilit role sahip eğitmen kursları gerektiği gibi analiz edilmemiştir. Bu çalışmanın hedefi bu eksikleri tamamlamaktır.

Rural education in Turkey had remained unresolved until 1935. İsmail Hakkı Tonguç as Director General of Primary Education, devised a dualtrack model: training instructors through seven-month courses for small villages, and training teachers in five-year institutes for larger villages. Twenty village institutes established in rural regions offered instruction in culture, agriculture, and vocations useful to village. They were productive work-schools. Instructors and students collectively constructed their own buildings, produced their own equipment, cultivated their own food; thus, while acquiring practical skills, they also financed institutes. Students were recruited from villages, trained, and then returned to their villages. This model both opened the path for rural children and mitigated teachers’ adaptation problem to village. Pupils completing three-year instructor-led village schools could complete primary education in regional schools or in the preparatory classes of the institutes. Talented students could then proceed to secondary education within the institutes and subsequently to the Higher Village Institute, thereby ensuring equality of opportunity. Students participated in administration and could criticize even teachers and directors. Thus, they developed civic awareness. Tonguç’s philosophy rested on citizenship formation and education of democracy, drawing inspiration from the Bildung principles advocated by Kerschensteiner and Dewey. However, nationalist/conservative Anatolianists who gained influence within the CHP purged Tonguç and his cadre in 1946. This study aims to examine the relationship between the Anatolianists and Tonguç, compare their peasantism and differing approaches to Bildung; analyze the role of instructor courses so far neglected.

Bu tez, 1878-1908 arasında, Rodoplar’da, Osmanlı-Bulgaristan sınır bölgesinde yer alan bir Osmanlı kazasını ele alır. Rodop Direnişi ve Tımraş Cumhuriyeti’ne odaklanarak, sınırın oluşumunda yerel aktörlerin, özellikle de Pomakların oynadığı rolü inceler. Osmanlı ve İngiliz arşivleri, döneme ait seyahat yazıları, gazeteler ve etnografya çalışmalarına dayanan bu tez, sınırın ortaya çıkışının yarattığı dönüşümü ve Rupçozlular üzerindeki toplumsal, iktisadi ve kültürel etkilerini ele alır. Sınır çalışmalarını toplumsal tarih yaklaşımı ile birleştiren bu araştırma, Balkanlar’daki yerel direniş hareketlerini açıklamak için sık başvurulan milliyetçi yaklaşımların ötesine geçerek, bölgede bulunan farklı topluluklar arasındaki güç dinamiklerini ve karmaşık ilişkileri ortaya çıkarmayı hedefler. Özellikle Pomaklar için güvenlik sorunları, iktisadi ve ticari çıkarlar ile yerel iktidar dinamiklerinin, etnik aidiyetlerden daha önemli olduğunu öne sürer. Sınırların sadece siyasetçiler tarafından çizildiği fikrini sorgulayarak sınır bölgesindeki Müslüman ve Hıristiyan toplulukların, sınırın oluşumunda önemli roller oynadığını savunur. Balkanlar’daki Müslümanları, Bulgar/Makedon “vahşetinin” kurbanı olan yeknesak bir grup olarak değerlendiren literatürün aksine, Osmanlı taşrasının, ezen ile ezilen arasındaki hiyerarşisini devam ettiren karmaşık ilişkiler ağını ön plana çıkarır.

This dissertation examines a Rhodopean district of the Ottoman Empire which was located in the Ottoman-Bulgarian borderland between 1878 and
1908. Focusing on the Rhodope Resistance and the Republic of Tımraş, it investigates the agency of the local actors, particularly the Pomaks, in the making of the boundary. Based on Ottoman and British archival documents, contemporary travel accounts, newspapers, and ethnographic studies, this dissertation explores the transformation caused by the emergence of the border and its social, economic, and cultural effects on the inhabitants of Rupçoz. By combining borderland studies with social history, this research goes beyond nationalistic approaches used in explaining local resistance movements in the Balkans and aims to reveal the power dynamics and the complex relationships between different communities in the region. It asserts that, specifically for the Pomaks, security concerns, economic and commercial interests, and local power dynamics were more important than ethnic concerns. It challenges the idea that the borders were delimited only by politicians. Instead, it argues that both Muslim and Christian populations of the borderland had agency in the formation of the border. Contrary to the literature which demonstrates the Muslims in the Balkans as a uniform group of people who were the victims of the Bulgarian/Macedonian “brutality,” it suggests a complex network of relations that maintained the rural hierarchy between the oppressor and the oppressed.

Bu tez, Türkiye’nin çok boyutlu ve çok aktörlü dış politika anlayışı çerçevesinde kültürel diplomasinin rolünü incelemektedir. Çalışmanın odak noktasını, Türkiye'nin Somali tecrübesi ve bu süreçte bir kültürel diplomasi aktörü olarak öne çıkan Yunus Emre Enstitüsü'nün (YEE) Somali’deki faaliyetleri oluşturmaktadır. Türkiye'nin Somali'deki varlığı, insani krizin derinleştiği 2011-2017 yılları arasında yumuşak gücün ağırlıkta olduğu "Kurucu Dönem" ve 2017 sonrasında askeri kapasitenin belirginleştiği "Kurumsallaşma Dönemi" olarak iki ana evrede ele alınmaktadır. İnsani yardım eksenli kurucu dönemin ardından gelen bu kurumsallaşma evresinde Türkiye bölgedeki askeri varlığını güçlendirirken, Yunus Emre Enstitüsü dil öğretimi ve kültürel etkileşim araçlarıyla sürece yumuşak güç unsuru olarak dahil olmuştur. Bölgedeki güvenlik sorunlarının, operasyonel ve organizasyonel yetersizliklerin kurumun sahadaki fiziksel hareket alanını belirli ölçüde kısıtladığı tespit edilmiştir. Ancak tüm bu kısıtlılıklara rağmen Enstitü'nün yürüttüğü kültürel diplomasi faaliyetlerinin, Somali halkıyla kurulan bağları derinleştirdiği ve Türkiye’nin Somali’deki çok boyutlu dış politikasına katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır.

This thesis examines the role of cultural diplomacy within the framework of Turkiye's multi-dimensional and multi-actor foreign policy approach. The focal point of the study is Turkiye's Somalia experience and the activities of the Yunus Emre Institute (YEE), which has emerged as a cultural diplomacy actor in this process. Turkiye's presence in Somalia is analyzed in two main phases: the "Foundational Phase" between 2011 and 2017, where soft power was predominant as the humanitarian crisis deepened, and the "Institutional Phase" post-2017, where military capacity became more prominent. While Turkiye strengthened its military presence in the region during this “Institutional Phase” that followed the humanitarian-oriented foundational era, Yunus Emre Institute became involved in the process as a soft power element through language instruction and cultural interaction tools. The study determined that the ongoing security issues, operational and organizational inadequacies restrict the Institute's physical operational space in the field to a certain extent. However, despite all these limitations, it is concluded that the cultural diplomacy activities carried out by the Institute deepen the ties established with the Somali people and contribute to multi-dimensional foreign policy of Turkiye in Somalia.

Bu tez, Aliağa’daki gemi sökümünü, emekçi bedenlerin tükenişi ile kıyı ekolojilerinin tahribatının, değer geri kazanımının koşulları olarak birlikte örgütlendiği bir eko-emek süreci olarak inceler. İş cinayetleri, meslek hastalıkları ve çevresel zararları birbirinden ayrı sonuçlar olarak ele alan yaklaşımların aksine, bu çalışma söz konusu zararların, kıyısal bir emtia sınırında işleyen tek bir birikim sürecinin içsel olarak ilişkili momentleri olduğunu savunur. Gemi sökümünde kıyı hattı, üretimin dışsal bir çevresi değil; gemilerin karaya alınmasını, kesilmesini, ayrıştırılmasını ve dolaşıma sokulmasını mümkün kılan, aynı zamanda toksik kalıntıları emen ve dağıtan, emek sürecine içkin bir altyapı olarak işlev görür. Bu tezin nitel araştırma yöntemleri, gemi söküm işçileri, patronlar, çevre aktivistleri, gazeteciler ve uzmanlarla yapılan derinlemesine görüşmelerin yanı sıra katılımcı gözlemi içermektedir. Saha çalışmasından hareketle tez, ani ve yavaş şiddet biçimlerinin (iş cinayetleri, kronik maruziyetler ve çevresel zarar) üretim sonrasında ortaya çıkan tali sonuçlar değil, aynı emek süreci içinde, değişen emek denetimi rejimleri altında örgütlenen zamansal olarak farklılaşmış şiddet biçimleri olduğunu gösterir. Analiz, zararın üretiminin aynı zamanda devlet aracılığıyla dolayımlandığını da gösterir: işçi sağlığı ve güvenliği prosedürleri, denetimler, sertifikasyon rejimleri, çevresel gözetim ve zayıf yaptırım mekanizmaları, zararı üreten emek sürecine dokunmaksızın, tekrar eden yaralanmaları, maruziyetleri ve ekolojik ihlalleri idari olarak yönetilebilir biçimlere tercüme eder. Böylece bu zararların tanınması, çoğu durumda, onları üreten üretim düzeninin kesintiye uğratılması anlamına gelmez. Bu doğrultuda rıza ve zor, yalnızca emek gücünün emeğe dönüşümünü değil, bu dönüşümü mümkün kılan sosyo-ekolojik koşulları da güvence altına alarak; işçi bedenlerinin yıpranmasını, kıyı ekosistemlerinin karşılıksız yutak kapasiteleriyle birlikte örgütler. Bu doktora tezi, aynı zamanda bu düzenlemelerin pürüzsüz ve istikrarlı biçimde işlemediğini; emek sürecinin dönemsel olarak kesintiye uğradığını ve mücadeleye açık bir alan oluşturduğunu da açığa çıkarır.

This dissertation examines shipbreaking in Aliağa, Turkey, as an eco-labor process in which the depletion of laboring bodies and the degradation of coastal ecologies are jointly organized as conditions of capitalist valorization. Departing from approaches that treat workplace injuries, occupational diseases, and environmental degradation as separate outcomes, this study argues that these harms constitute internally related moments of a single accumulation process operating at a coastal commodity frontier. In shipbreaking, the shoreline is not an external environment adjacent to the production process. It functions as an infrastructure incorporated into the labor process, enabling the landing, cutting, sorting, and circulation of materials while absorbing and dispersing toxic residues. Empirically, the study draws on qualitative fieldwork conducted in Aliağa in 2022, which includes in-depth interviews with shipbreaking workers, employers, environmental activists, journalists, and experts, as well as participant observation. Based on this fieldwork, the dissertation demonstrates that forms of sudden and slow violence (workplace homicides, long-term exposures, and ecological destruction) are not accidental side effects, but temporally differentiated forms of harm organized within the same labor process, under shifting regimes of labor control. The analysis also shows that this organization of harm is mediated by the state: occupational health and safety procedures, inspections, certification regimes, environmental oversight, and weak sanctioning mechanisms translate recurring injuries, exposures, and ecological violations into administratively manageable forms, allowing them to be recognized without interrupting the labor process that produces them. Building on this, it shows how consent and coercion operate not only to secure the conversion of labor power into labor at the point of production, but also to secure the socio-ecological conditions that make this conversion possible —organizing bodily depletion alongside the coast’s unpaid sink capacities—while also tracing how these arrangements remain periodically open to rupture and contestation.

Bu çalışma 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın Rus ekonomisiüzerindeki derin ve kalıcı etkilerini kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Tezin ana savunularından biri 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşını savaşın sadece bir mali yıkım olmadığı aynı zamanda üretimi canlandıran bir unsur olduğunu göstermektir. 1877-1878 Savaşı başladığında, devletin devasa ordunun ihtiyaçlarını karşılamak için verdiği silah, mühimmat, gıda, giyim ve lojistik siparişleri, tekstil, demir-çelik ve kömür gibi kilit sanayi sektörlerinde büyük bir canlanma yaratmıştır. Tez ayrıca Kırım Savaşı'ndan itibaren süregelen ekonomik değişimleri ele alarak Rusya’nın 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşındaki askeri zaferine rağmen Rusya'da uygulanan yanlış mali politikalar nedeniyle uzun süreli bir durgunluğa sürüklendiğini savunmaktadır. Metin boyunca savaş ekonomisinin sanayi üretimini kısa vadede canlandırdığı ancak bütçe açıkları, dış borçlanma ve rublenin değer kaybı gibi ağır yapısal sorunlara yol açtığı vurgulanmaktadır. Tezde tarımdan bankacılık sektörüne kadar geniş bir yelpazede, savaşın getirdiği lojistik maliyetlerin ve vergi yükünün toplumsal sınıflar üzerindeki yansımalarını istatistiksel verilerle ortaya konulmaktadır. Özellikle serfliğin kaldırılmasıyla elde edilen ekonomik kazanımların 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sürecinde nasıl heba edildiği temel bir tartışma konusu olarak sunulmaktadır. Rusya’nın 19. yüzyıl sonundaki ekonomik manzarasını reformlar ve savaşın yıkıcı bedeli arasındaki çatışma üzerinden özetlemektedir. 1880'lerde dünya piyasalarında tahıl fiyatlarının sürekli düşüş eğiliminde olmasıyla birleşen bu daraltıcı maliye ve para politikaları, Rusya'da iç talebin tamamen çökmesine yol açmıştır. Savaş döneminde siparişlere yetişmek için kapasitesini artıran sanayi sektörleri, savaş sonrasında iç talebin daralmasıyla aşırı üretim krizine, iflaslara ve kitlesel işsizliğe sürüklenmiştir. Sonuç olarak tez, savaşın üretim faktörlerinde yarattığı ekonomik canlanma ve büyüme ivmesinin yanlış ekonomik politikalarla heba edildiğini ve bunun bedeli olarak Rus ekonomisinin 1880'ler boyunca derin bir ekonomik durgunluğa ve deflasyona mahkûm olduğunu ortaya koymaktadır.

This study comprehensively examines the profound and lasting effects of the 1877–1878 Russo-Turkish War on the Russian economy. One of the thesis’s main arguments is to demonstrate that the 1877–1878 Russo-Turkish War was not merely a financial disaster but also a factor that stimulated production. When the 1877–1878 War began, the government’s massive orders for weapons, ammunition, food, clothing, and logistics to support the vast army sparked a significant boom in key industrial sectors such as textiles, iron and steel, and coal. The thesis also examines the economic changes that had been ongoing since the Crimean War, arguing that, despite Russia’s military victory in the 1877–1878 Russo-Turkish War, the country was driven into prolonged stagnation by misguided fiscal policies. Throughout the text, it is emphasized that the war economy revitalized industrial production in the short term but also led to severe structural problems, including budget deficits, external borrowing, and the depreciation of the ruble. The thesis uses statistical data to demonstrate the impact of logistical costs and the tax burden imposed by the war across a wide spectrum, from agriculture to the banking sector. In particular, the thesis presents as a central point of discussion how the economic gains achieved through the abolition of serfdom were squandered during the 1877– 1878 Russo-Turkish War. It summarizes Russia’s economic landscape at the end of the 19th century through the conflict between reforms and the destructive toll of war. Combined with the persistent downward trend in grain prices on world markets during the 1880s, these contractionary fiscal and monetary policies led to the complete collapse of domestic demand in Russia. Industrial sectors that had expanded their capacity to meet wartime orders were driven into a crisis of overproduction, bankruptcies, and mass unemployment following the war due to the contraction of domestic demand. Consequently, the thesis demonstrates that the economic revival and growth momentum generated by the war in the factors of production were squandered due to misguided economic policies. As a result, the Russian economy was condemned to a deep economic stagnation and deflation throughout the 1880s.

2020’li yılların Mersin’inde yaşayan Hristiyan toplumu üzerine yürütülen etnografik araştırmaya dayanan ve Türkiye'deki diğer etno-dinsel azınlık topluluklarındaki farklılaşmaları analiz eden az sayıdaki çalışmayla diyalog kuran bu çalışma; Türkiye’deki gayrimüslim bir azınlık grubunun mezhep ve yerel kimlik eksenleri özelinde barındırdığı içsel heterojenliği sergilemeyi amaçlamaktadır. Aynı zamanda bu çalışma, Mersin'deki Hristiyan toplumunun belirgin bir şekilde heterojen olmasına rağmen, topluluk üyelerinin geniş ulusal bağlamda ve gündelik yaşamda bu içsel farklılıkları aşan ortak bir ayrımcılık deneyimini paylaştıklarını ve bu deneyimin, Mersin gibi zorlu bir tarihsel ve coğrafi bağlamda hayatta kalmayı başarmış olan bu topluluğu birleştirdiğini savunmaktadır. Bu çalışma, hem azınlıkların heterojenliği üzerine yapılan tartışmalara hem de Türkiye'deki etno-dinsel azınlıklara odaklanan etnografik literatüre katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Building upon ethnographic research with the Christian community re-siding in 2020s Mersin and engaging with the few studies that have analyzed differentiation in other ethno-religious minority communities in Turkey, this study aims to demonstrate heterogeneity within a Turkish non-Muslim minority group, specifically along the axes of denomination and place of origin. Ultimately, I argue that while the Christian community in Mersin is demonstrably heterogeneous, its members share a common experience of discrimination in the broader national context and in everyday life that cuts across these internal cleavages, unifying a population that has managed to survive in a challenging historical and geographical context like Mersin. This study aims to contribute to both the literature on minority heterogeneity and ethnographic research on ethno-religious minorities in Turkey.

Bu tez, 1960 ile 1980 yılları arasında Türkiye’de planlama, devlet ve ilerleme anlatısı arasındaki ilişkiyi analiz etmektedir. 1960 askeri darbesinin ardından Devlet Planlama Teşkilatı’nın kurulması ve hazırlanan beş yıllık kalkınma planları, planlama anlayışının Türkiye’nin iktisadi ve siyasi hayatında merkezi bir rol oynamıştır. Tez, Türkiye’de planlamayı teknik ve iktisadi bir uygulama olarak görmek yerine devletin ilerleme tahayyülünü̈, toplumu plan çerçevesinde örgütleme girişimlerini ve kurguladığı gelecek zamanı ortaya koymayı amaçlamaktadır. Tez, 1960-1980 dönemini kapsayan kalkınma planlarına, Devlet Planlama Teşkilatı’nın yapısına ve dönemin azgelişmişlik, sanayi merkezli kalkınma anlayışı, toplumsal muhalefet ve onun pratikleri, kırdan kente göç temalarına odaklanmaktadır. 1960’lar ile başlayan dönüştürücü ve geleceğe dönük planlama anlayışından 1970’lerin kriz zamanına uzanan süreçte kalkınma anlatısı incelenmektedir. Bu çalışma, planlama metinlerini belirli bir ilerleme anlatısı kuran ideolojik metinler olarak değerlendirmektedir. Devlet Planlama Teşkilatı’nın kurumsal özerkliğini, planlardaki kalkınma vaatlerini, 12 Mart muhtırası ile çözülen toplumsal zamanı, Avrupa ile ekonomik entegrasyonu ve nihayet 24 Ocak Kararları’na giden süreç ile rejimin çözülüşü tartışılmaktadır. Böylece planlamanın devletin kurguladığı ilerleme anlatısı içinde ideolojik, ekonomik, siyasi ve kurumsal açıdan ne şekilde dönüştüğü tarihsel biçimde açıklanmaktadır.

This thesis analyzes the relationship between planning, the state, and the rhetoric of progress in Turkey between 1960 and 1980. The establishment of the Devlet Planlama Teşkilatı following the 1960 military coup and the five-year development plans it drafted played a central role in Turkey’s economic and political life. The thesis aims to examine the state's vision of progress, its efforts to organize society within the framework of planning, and the future it envisioned, as opposed to viewing planning in Turkey as a technical and economic practice. Thesis focuses on the development plans covering the 1960-1980 period, the structure of the Devlet Planlama Teşkilatı, and themes such as underdevelopment, the industrial-centered development paradigm, social opposition and its practices, and rural-to-urban migration. From the transformative and futuristic planning paradigm that began in the 1960s to the crisis period of the 1970s, the narrative of development is examined. The study views planning texts as ideological documents that construct a specific narrative of progress. The institutional autonomy of the Devlet Planlama Teşkilatı, the development promises in the plans, the social context of the March 12 declaration, economic integration with Europe, and finally the process leading up to the January 24 Decisions and the regime’s collapse are discussed. In this way, the study historically explains how planning transformed ideologically, economically, politically, and institutionally in the context of the narrative of progress constructed by the state.

Geç Osmanlı İstanbulu'nda atlı tramvayların ve Dersaadet Tramvay Şirketi'nin tarihini inceleyen bu tez, kentsel altyapı projelerinin ardındaki sermaye birikimi sürecini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Kent tarihi ve finans tarihi literatürlerinden beslenen bu çalışma, on dokuzuncu yüzyıl İstanbul'unda yaşanan kentsel dönüşümü ve kapitalist modernleşmeyi küresel ağları da dikkate alarak analiz etmektedir. Tez, Şirketin süreli işletme hakkına vurgu yaparak, hizmet kararlarının yol açtığı eşitsizlikleri incelemektedir. Örneğin, şirketin 1873 mali krizini yönetimi ve muhasebe yöntemleri, sermayeyi küçük bir elitin elinde toplarken, maliyetleri işçilere, küçük hissedarlara ve artan bilet fiyatlarıyla yolculara yüklemiştir. Bu finansal eşitsizliğin yanı sıra, tramvay sistemi emlak rantı beklentisini artırırken, istimlaklar yoluyla mekansal çatışmalar ve eşitsizlikler yaratmıştır. Ayrıca, şirketin en büyük sermayesi ve emek gücü olan atlar, kendi biyolojik gereksinimleriyle kar odaklı yönetimle çatışarak kentsel dönüşüm sürecinin aktif bir aktörü olarak karşımıza çıkmaktadır. Şirket üzerindeki Belçika-Alman nüfuzunun nasıl kurulduğu ve uluslararası yatırımcıların rekabeti, yerli/yabancı sermaye ikilemini aşan bir yöntemle, yatırımcıların gündelik pratikleri ve gayri resmi ağları üzerinden incelenmektedir. Tüm bu bulgular, İstanbul'un kentsel dönüşümünün, ekonomik, politik ve biyolojik aktörlerin sürekli etkileşim içinde olduğu dinamik ve eşitsiz bir süreç olduğunu gözler önüne serer.

This dissertation, which examines the history of horse-drawn tramways and the Constantinople Tramway Company in late Ottoman Istanbul, aims to uncover the process of capital accumulation behind urban infrastructure projects in the city. In dialogue with urban and financial history, the study analyzes the urban transformation and capitalist modernization experienced in nineteenth-century Istanbul within the context of global networks. The dissertation highlights the Company's temporary operating concession and investigates the inequalities produced by its service decisions. It demonstrates how the management of the 1873 financial crisis and the Company's accounting practices facilitated the concentration of capital in the hands of a small elite, while shifting costs onto workers, small shareholders, and passengers through increased ticket prices. Beyond financial inequality, the tramway system benefited certain property owners by increasing real estate rents, while for others it produced spatial conflicts and inequalities through expropriations. Moreover, horses, which constituted the Company's most significant form of capital as well as its primary labor force, emerged as active agents in the process of urban transformation, often coming into conflict with profit-driven management due to their biological needs. The consolidation of Belgian-German influence over the Company and competition among investors are examined through informal networks of investors, employing an approach that moves beyond the dichotomy of local versus foreign capital. These findings reveal that Istanbul's urban transformation was a dynamic and uneven process, involving the constant interaction of economic, political, social, and biological actors.

Bu tez, on dokuzuncu yüzyıl Osmanlı Bosnası’nda Sufi kurumlar ile merkezi otorite arasındaki ilişkiyi, imparatorluk reformlarının daha geniş bağlamı içinde incelemektedir. Dönemi, merkezin vilayetlere doğru basit bir güç genişlemesi olarak ele almak yerine, Bosna’yı merkezi otoritenin süreklilik arz eden kurumsal etkileşimler yoluyla şekillendiği bir sınır vilayeti olarak değerlendirmektedir. Arşiv dilekçeleri, mali kayıtlar, atama belgeleri, seyahat izinleri ve tekkelerin mekânsal dağılımına ilişkin analizler üzerinden çalışma, Sufi kurumların ne marjinal kalıntılar ne de reformun pasif muhatapları olduğunu ortaya koymaktadır. Bu kurumlar, toplumsal olarak yerleşik kurumsal yapılardı ve süreklilikleri, değişen idari prosedürler içinde hareket edebilme kapasitelerine bağlıydı. Çalışma, mekânsal dağılım ile belgesel karşılaşmaları birlikte ele alarak, yerleşikliğin tek başına kurumsal istikrarı garanti etmediğini göstermektedir. Süreklilik, idari tanınırlık gerektirmiştir; yani taleplerin yoksulluk, halefiyet, hareketlilik ve himaye gibi tanınmış kategoriler aracılığıyla ifade edilebilmesi belirleyici olmuştur. Bu prosedürel alanlar birbirinden kopuk değil, dini otorite ile imparatorluk idaresinin karşılaştığı ve etkileştiği bağlantılı zeminlerdir. Himaye farkl ılaşma mekanizması olarak işlemiş; halefiyet hem yerel meşruiyet hem de resmî tasdik gerektiren paylaşılan bir alan hâline gelmiş; hareketlilik bastırılmak yerine idari olarak tanımlanmış; huzursuzluk anları ise kategorik dışlama yerine durumsal yönetim bi çimleriyle ele alınmıştır. Sufi kurumları vilayetin maddi, mali ve siyasal yapıları içine yerleştiren bu yaklaşım, sınır yönetimini tek tip bir merkezî dayatma olarak değil, müzakereye dayalı bir alan olarak yeniden kavramsallaştırmaktadır. Bosna bu çerçevede, imparatorluk reformundan sapma gösteren istisnai bir örnek değil; sosyal olarak yoğun sınır vilayetlerinde idari dönüşümün nasıl gerçekleştiğini yoğun biçimde görünür kılan bir örnek olarak ortaya çıkmaktadır. Böylece tez, on dokuzuncu yüzyılda Sufi kurumlar ile merkezi otorite arasındaki etkileşimi direniş ya da gerileme anlatılarının ötesinde, prosedürel uyum ve müzakere edilmiş süreklilik çerçevesinde yeniden değerlendirmektedir.

This dissertation examines the relationship between Sufi institutions and central authority in nineteenth-century Ottoman Bosnia within the broader context of imperial reform. Rather than treating the period as a simple extension of central power into a provincial setting, it approaches Bosnia as a frontier province in which central authority took shape through sustained institutional interaction. Drawing on archival petitions, fiscal records, appointment documents, travel permits, and spatial analysis of tekkes, the study demonstrates that Sufi institutions were neither marginal survivals nor passive recipients of reform. They were socially embedded bodies whose endurance depended on their capacity to operate within evolving administrative procedures. Then aalysis integrates spatial distribution with documentary encounters to show that embeddedness alone did not guarantee institutional stability. Survival required legibility: the ability to articulate claims through recognized categories such as poverty, succession, mobility, and patronage. These procedural arenas were not isolated domains but interconnected sites through which religious authority and imperial administration interacted. Patronage functioned as a mechanism of differentiation; succession became a shared jurisdiction requiring both local legitimacy and formal confirmation; mobility was rendered administratively intelligible rather than suppressed; and moments of unrest were managed through situational engagement rather than categorical exclusion. By situating Sufi institutions within the material, fiscal, and political structures of the province, the dissertation reconceptualizes frontier governance as a relational field in which central authority operated through negotiation rather than uniform i mposition. Bosnia emerges not as an exceptional deviation from imperial reform, but as a concentrated instance of how administrative transformation unfolded in socially dense frontier environments. The study thus contributes to Ottoman historiography by rethinking the interaction between Sufi institutions and central authority in the nineteenth century, emphasizing procedural adaptation and negotiated endurance over narratives of resistance or decline.