Bu tez, Osmanlı polis teşkilatının Zabtiye Nezareti adı altında kurulmuş olduğu tarihten imparatorluğun nihayete erdiği zamana kadar geçen sürede (1876-1918) bu kurum mensupları olan polis memurlarının sosyal tarihine ışık tutmayı hedeflemektedir. Fransız düşünür Foucault'nun özne kurulumu ve modern iktidar kavramsallaştırmalarından yola çıkarak bu tezde son dönem Osmanlı polis kurumu, polis memurlarının zihniyet ve davranışlarını şekillendiren modern bir iktidar aygıtı olarak ele alınmaktadır. Bu bağlamda modern bir iktidar aygıtı olarak polis kurumu kurum içi eğitim ve disiplin faaliyetleri yoluyla polis memurlarının çeşitli beceri, bilgi birikimi, tavır ve niteliklere sahip birer özne olarak kurulmasını sağlamaktadır. Bu çalışmada Başbakanlık Osmanlı Arşivleri'nden elde edilmiş belgelerden, Osmanlı polis kurumu tarafından hizmet içi eğitim için 1911-1918 yılları arasında yayınlanmış olan Polis Mecmuası ve Polis gazetelerinden ve polis okulu ders kitaplarından yararlanılmıştır. Osmanlı polisi konusunda şimdiye kadar yapılmış olan çalışmalar çoğunlukla polisin kurumsal tarihini yani idari yapıdaki dönüşümü polis nizamnameleri ve kurumsal yapılanmayı irdeleyerek ele almaktadır. Böylelikle de polis kurumunun temel aktörleri olan polisleri, onların zihniyet ve davranış biçimlerini yani öznelliklerini değerlendirmeden kurum yapısını tartışmaktadır. Bu çalışma ise modern Osmanlı polis kurumunu, bu kurumun baş aktörleri olan polis memurlarını merkeze alarak değerlendirmekte ve böylece polis literatüründe kenarda bırakılmış olan polis memurlarının sosyal tarihine ışık tutmayı hedeflemektedir.

This thesis aims at providing a social history of the police force in the late Ottoman Empire from the beginning of the establishment of the modern police forces under the Ministry of Police till the end of the Ottoman Empire (1876-1918). Following Foucault's theory on subject formation and modern power, the late modern Ottoman police force is conceptualized as a modern institution of power which shapes the mentalities and behaviors of its policemen. The dissertation illustrates how the modes of thinking and behaviors of policemen were corrected and normalized with respect to certain norms by analyzing the function of surveillance and disciplinary mechanisms in police stations. The study is based on primary data gathered from the Ottoman archives of the Prime Ministry as well as printed materials such as the Ottoman police journals, "Polis" and "Polis Mecmuası" and the training manuals of police schools. Literature on the Ottoman police offers an institutional history of the force and mostly provides an examination of the administrative-legal development of the institution. However, these studies provide an understanding of the police institution without taking into account the significant actors of this institution or policemen, their mentalities and modes of behavior meaning the subjectivities of the police officers. This study explores the modern Ottoman police by bringing its main actors in focus and also illuminates the social history of Ottoman policemen which has been left at the margins of the literature on police.

Bu tez erken Cumhuriyet döneminden 2010’lara kadar İslami matbuat ve yayıncılığı incelemektedir. Cumhuriyet dönemi boyunca üretilen İslami kitapları yayınlanan kitap sayısı, konuları, türleri ve yayıncı yelpazesi bakımından ele almaktadır. Nicel ve nitel bir araştırma yürüterek Türkiye Cumhuriyeti’nin farklı dönemleri boyunca yayınlanan dini kitap çeşitleri ve sayılarına dair istatistiksel veri sunmanın yanı sıra matbu İslam’ın anlam ve ifade ettiklerini de detaylı bir şekilde tartışmaktadır. Türkiye’nin sosyo-politik tarihinin farklı fazlarında, geç Osmanlı’dan yirmi birinci yüzyıla kadar, İslami yayıncılığa dair geniş bir bakış açısı sunmaktadır. Böylece dini yayıncılığı, devlet ve toplumunun daha geniş sosyoekonomik, entelektüel ve siyasi özellikleri içerisinde bağlamsallaştırmakta ve dini kitapları toplumu analiz etmek için bir lens olarak kullanmaktadır. İslami yayıncılığın Türkiye’de dini söylem ve pratiklerin değişim, dönüşüm ve şekillenmesindeki rolünü de incelemektedir. Farklı yayın aktörleri ve faillerle beraber İslami kitap yayıncılığı sektörünün temel özelliklerini yakından inceleyerek, din, birey ve cemaatsel dini örgütler ve devlet kurumlarının dinamiklerine dair de önemli bir kavrayış sağlamaktadır. Konu ve türlerin çeşitlenmesini, dini öğretim, düşünüm ve faaliyetlerin yer aldığı mahallerin ilintililiğini göstererek bu çalışma, devam eden İslami ihya ve Türkiye’de siyasal İslam tartışmalarına da katkı sunmaktadır.

This dissertation examines Islamic print and publishing from the early Turkish republican period up until the 2010s. It examines Islamic books produced throughout the Republican period in terms of the number,subjects and genres of books published, as well the spectrum of publishers. It undertakes a qualitative and quantitative examination, puts forward statistical data about the number and type of religious books published in different periods of the Republic, and discusses closely the meanings and implications of print Islam. It offers a broad view of Islamic publishing in different phases of the sociopolitical history of Turkey, from the late Ottoman Empire into twenty-first century. In doing so, it contextualizes Islamic publishing within the broader socioeconomic, intellectual, and political features of the state and society, using Islamic books as a lens to analyze the latter. That is, it examines the role of Islamic publishing in changing, shaping, and transforming religious discourses and practices in Turkey. By closely examining the main features of the Islamic book publishing sector as well as various agents, and publishing actors, it provides insights into the dynamics of religion, individual and communal religious organizations, and state institutions. By showing the pluralization of subjects and genres, - the interrelatedness of the loci where religious learning, reflection, and activity take place-this study also contributes to ongoing discussions of Islamic revival and political Islam in Turkey.

Bu tez, İstanbul'un kentsel raylı ulaşım altyapısının tarihsel güzergahını temel alarak, yeni Türkiye kapitalizminde devlet-iş dünyası ilişkileri ve kent siyasetinin dönüşümünü anlatmaktadır. Kentsel raylı ulaşım altyapısının gerçekleşmesi, geç Osmanlı ve Cumhuriyet tarihinin vazgeçilmez bir siyasi vaadi olmasına rağmen, ancak 1980 darbesinden sonra uygulunan neoliberal reformlar ve yeni bir yasal-kurumsal ortam sayesinde mümkün olacaktı; lakin raylı sisteme dönük bu ilgi Türkiye neoliberalizminin ilk yirmi yılında sınırlı bir şekilde gerçekleşecekti. Ancak AKP dönemindeki ve, özellikle, 2008-2009 krizini takip eden finansal ve politik fırsatlar ve yeniden düzenlemeler sonrasında yaygın bir altyapısal dönüşümden bahsetmek mümkün olacaktı. Bu tez, ağırlıklı olarak medya arşivleri, resmi dokümanlar, şehir planları, altyapı sözleşmeleri, pazar araştırma veritabanları ve mülakatlara dayanarak, Türkiye neoliberalizminin kırk yılı boyunca İstanbul'un raylı ulaşım altyapısına atfedilen politik amaçlarla ve anlamlarla ilgilenmektedir. Tez, farklı siyasi dönemler arasındaki süreklilik ve kopuşlara hassasiyet göstererek, kentsel raylı projelerin geç Türkiye siyasetindeki tarihsel ve güncel öneminin iki temel işlevde yattığını öne sürer. Bu projeler, her devirde tartışmalı bir şekilde patronaj ağlarına hizmet için kullanılmakta ve kentsel popülizm ile küresel kent hedefleri arasında gidip gelen kararsız bir kent vizyonuyla donatılmaktadır. Tez, kentsel ray altyapısının neoliberal dönüşümünün, tutarlılıktan ziyade, çelişkiler, yetersizlikler ve gerilimlerle bezeli olduğunu tespit ederek neoliberalizm ve ekonomik reform literatürlerine "revizyonist" bir katkıda bulunmaktadır.

This dissertation narrates the historical trajectory of Istanbul's urban rail infrastructure to trace the transformation of state-business relations and urban politics under late Turkish capitalism. Urban rail transit infrastructure, despite being an aspiring political vision throughout late Ottoman and Republican history, would only be realized after the introduction of neoliberal reforms and a novel legal-institutional environment following the 1980 coup d'état. However, this vision would be partially realized throughout the first two decades of Turkish neoliberalism. Only after the financial and political opportunities and reconfigurations during the AKP era and following the 2008-2009 crisis, a pervasive infrastructural transformation would take hold. This dissertation, building upon mainly media archives, legal documents, urban plans, infrastructure contracts, market research databases and interviews, is preoccupied with the political purposes and meanings that urban rail infrastructure was imbued with throughout the four decades of Turkish ne-oliberalism. The dissertation, with a sensitivity towards continuities and ruptures between each political era, posits that that the historical and contemporary significance of urban rail projects within late Turkish politics lies in its controversial utilization in the service of patronal ties and its endowment with an ambivalent urban vision, torn between urban populism and global city aspirations. The dissertation concludes that this neoliberal transfor-mation of urban rail infrastructure, rather than being decisively marked by coherence, turns out to be ridden with contradictions, shortcomings and political tensions, which helps one to posit a "revisionist" take on the academic threads of neoliberalism and economic reforms.

Bu çalışma, 1860-1911 tarihleri arasında Meşrutiyet tartışmalarının nasıl yapıldığına odaklanarak, Osmanlı'da siyaset ve hukukun Meşrutiyet kavramı etrafında nasıl sekülerleştiğini incelemektedir. Bu inceleme Meşrutiyet kavramının tartışıldığı yazınsal metinleri Eleştirel Söylem Analizi metodunu kullanarak analiz ederek yapılmıştır. Bu nedenle Namık Kemal, Ali Suavi vb. Yeni Osmanlıların metinlerin başlayarak yaptığımız söylem analizi, II. Abdülhamid döneminde yazılan metinleri, 1908 ve sonrasında Kanun-u Esasi üzerine yapılan tartışmaları da içermektedir. Tüm bu metinlerde dikkat çeken şey, Meşrutiyet rejimini talep eden aktörlerin ağırlıklı olarak İslam'a referans vererek Meşrutiyet rejimini meşrulaştırma çabalarıdır. Siyaset, Siyaset-i Şer'iyye, Şura, Meşveret vb. geleneksel/klasik Osmanlı siyaset-hukuk kavramlarına atıf yapılarak meşrutiyet rejiminin aslında geleneksel Osmanlı siyaset-hukuk pratiğinden farklı bir şey olmadığı iddia edilmiştir. Oysa anayasal monarşi pratiğinin ortaya çıktığı tarihsel süreç ve kültürel aura ile geleneksel/klasik Osmanlı siyaset-hukuk pratiği birbirinden hem ontolojik hem de epistemik olarak farklıdır. Bu farklılık göz ardı edilmekte ve farklı kavramlar/pratikler arasında analoji kurularak onların aynı olduğu var sayılmaktadır. Ancak bu analojik yaklaşımlar, pratik siyaset-hukuk alanında geleneksel/klasik Osmanlı siyaset-hukuk düşüncesini dönüştürmekte ve sekülerleşmesine neden olmaktadır. Böylece geleneksel Osmanlı hukukunun üzerine bina edildiği millet-i hâkime-millet-i mahkûme ayrımı ortadan kaldırılmakta, hukukun temel meşruiyet zemini olarak şeriat dışlanmaktadır.

This study examines how politics and law became secularized around the concept of the Meşrutiyet in the Ottoman Empire, focusing on how the constitutional debates were held between 1860-1911. This work is made by analyzing the written texts in which the concept of the Meşruti-yet was discussed by using the Critical Discourse Analysis method. For this reason, our discourse analysis, starting from the texts of New Ottomans such as Namık Kemal and Ali Suavi, etc., includes the texts written during the reign of Abdülhamid II and the discussions on Kanun-u Esasi in 1908 and later. What draws attention in all these texts is the efforts of the actors demanding the Meşrutiyet regime to legitimize the Constitutional regime by predominantly referring it to Islam. By referring to traditional/classical Ottoman legal-political concepts such as Siyaset, Siyaset-i Şer'iyye, Şura, Meşveret, it has been claimed that the constitutional regime is actually nothing different from the traditional Ottoman politics-law practice. However, the historical process and cultural aura of the constitutional monarchy practice and the traditional/classical Ottoman legal-political practice are both ontologically and epistemically different from each other. This difference was ignored and analogies are made between different concepts/practices and it is assumed that they were the same. However, these analogical approaches transform the traditional/classical Ottoman legal and political thought in the field of practical politics-law and cause it to be secularized.

Bu tez, neoliberal küreselleşme bağlamında Türkiye şeker piyasasının yeniden inşasını incelemektedir. Çalışma, neoliberalizmi sosyal ve politik olarak inşa edilmiş bir süreç olarak ele alarak piyasanın yeniden yapılanma sürecini ve sonucunda ortaya çıkan piyasa dinamiklerini hem ulusal hem de yerel düzeylerde analiz eder. İlk olarak, şeker üretiminin tarihsel gelişimini inceleyerek, şekerin devlet tekelinden çıkıp piyasa reformlarıyla metalaşması sürecinin izini sürer. Şeker üretiminin tarihsel işlevleri ve kullanımlarının yanı sıra, pancarın yıllar boyunca çiftçilere güvenilir bir gelir kaynağı sağlayan bir ürün olması pazarın yeniden yapılanmasını çelişkili dinamikler, mücadeleler ve aktörler barındıran bir süreç haline getirmiştir. Çalışma, ikinci olarak, Konya'da gerçekleştirilen saha araştırması aracılığıyla, piyasanın yeniden yapılandırılmasının pancar tarımı üzerindeki sonuçlarını yerel bağlamda analiz ederek, tarımsal Türkiye'nin dönüşümüne ışık tutar. Tarımda artan finansallaşmayla birlikte pancar, sağladığı ağlar ve fırsatlar nedeniyle çiftçilerin dezavantajlı pazar konumlarına rağmen geçimlerini sürdürmelerine katkıda bulunur. Ancak, bu süreçte pancar birincil gelir getiren bir üründen, getireceği kar için değil ikincil faydaları için üretilen bir ürüne dönüşür. Genel olarak bu araştırma, neoliberal küreselleşmenin karmaşık dinamiklerine ve şeker pancarının, çiftçilerin geçim stratejilerindeki rolüne dair içgörüler sunarak Türkiye şeker piyasasının yeniden inşasına ışık tutar.

This dissertation investigates the reconstruction of the Turkish sugar market within the context of neoliberal globalization. It adopts a socially and politically constructed view of neoliberalization and analyzes the reconstruction process and emerging market dynamics at both national and local levels. First, the study examines the trajectory of sugar production, tracing its shift from a state monopoly to market liberalization after the 1980s. The historical functions and uses of sugar production, and also beet production providing farmers with a reliable source of income made the market reconstruction a process harboring conflicting logics, interests, and actors. Second, through field research conducted in Konya, the study analyzes the consequences of market reconstruction on beet farming in the local context, highlighting the transformation of agrarian Turkey. Production quotas, adopted as the main tools for reorganizing production had tremendous effects in the local context. Within a context of increasing financialization of agriculture, beet becomes essential due to the networks and opportunities it provides, allowing farmers to sustain their livelihoods despite their disadvantaged market position. However, during its trajectory, beet also transformed from a primary income-generating crop to a commodity produced not for its profit but for secondary benefits. Overall, this research sheds light on the reconstruction of the Turkish sugar market, offering insights into the complex dynamics of neoliberal globalization and the role of sugar beet in farmers' livelihood strategies.

Yeni tarihselci bu çalışma, Y kuşağı Türkçe romanlarında aile ve toplumsal cinsiyet temalarının işlenişi ile bu romanların yazıldığı döneme hâkim olan aile ve toplumsal cinsiyet politikalarının karşılıklı etkileşimini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda, çalışmada Y kuşağı yazarların 26 Türkçe romanı analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. Bulgular, siyasi iktidarlar tarafından Y kuşağı romanların yazıldıkları döneme hâkim kılınmaya çalışılan geleneksel, patriarkal ve muhafazakâr aile normlarının romanlarda tümden reddedildiğini göstermektedir. Y kuşağı romanlar bütünüyle aile karşıtı romanlardır. Öte yandan, toplumsal cinsiyet bağlamında benzer bir karşı çıkış gözlenmemiştir. Bir diğer deyişle, Y kuşağı romanları yazıldıkları döneme hâkim olan cinsiyetçi, kadın düşmanı, kadın katili ve erkekliği yücelten tavırla kol kola metinlerdir. Çalışma bulguları ışığında ifade edilebilir ki bunun temel sebebi Y kuşağı romanların adalet savaşçıları yaratarak ülkeyi ve toplumu düzeltmeye ya da kökten dönüştürmeye kalkışan romanlar olmasıdır. Adalet savaşçıları için aile bir ayak bağıdır. Lakin adalet savaşçısı ana karakterler, kalkıştıkları olağanüstü hatta imkânsız girişimde ihtiyaç duydukları gücü ataerkillik, erkeklik ve toksik erkeklikte bulacaklarına inanmaktadırlar. Bu da, döneme hâkim olan cinsiyetçi politikaların metinlerde yeniden üretildiği anlamına gelmektedir.

This new historicist analysis aims to analyze the mutual interactions be-tween family and gender-related themes of Turkish millennials' novels and the family and gender politics of the 2000s and 2010s, in which millennials' novels were written. In this context, 26 millennials' novels were analyzed and interpreted through a critical reading. Findings suggested that millennials' novels contradict the traditional, patriarchal, and conservative family norms that have been supported and encouraged by the governments in Turkey in the last two decades. Millennials' novels are card-carrying anti-family novels. However, they do not show a similar pattern in terms of gender. In other words, millennials' novels are in concert with the sexist, misogynist, and anti-woman discourse that dominated the epoch in which millennials' novels were written. The main reason for this situation is that millennials' novels are fictional texts that want to put right or radically change Turkish society and Turkey by creating vigilantes. A family and its responsibilities are obstacles for a vigilante character. On the other hand, vigilantes believe they could find the power they need to achieve their almost impossible goals in patriarchy, masculinity, and toxic masculinity. Therefore, millennials' novels have reproduced the sexist politics that dominated the epoch in which they were written.

Bu araştırma, çeşitli sivil muhafazakar-İslamcı organizasyonların, 1980-2012 yılları arasında Türkiye'de eğitim politikalarının muhafazakar dönüşümünde oynadığı rolleri incelemektedir. Çalışmada, muhafazakar-İslamcı organizasyonların eğitim politikaları üzerinde oluşturduğu güç bloğunun tarihsel ve ilişkisel olarak nasıl kurulduğu ve şekillendiği araştırılır. Araştırma, bu yapıları bir araya getiren motivasyonları ve yöntemleri, bu grupların hegemonya projelerinin ve güç biriktirme stratejilerinin nasıl şekillendiğini, ve muhafazakar İslamcı grupları, eğitim politikalarına yön vermek noktasında güçlendiren ilişkisel ve tarihsel dinamikleri analiz eder. Araştırmada, 1980 ve 2012 arasındaki dört eğitim politikası dönemine odaklanılır: 1980'lerde eğitim sistemini ideolojik olarak şekillendiren Türk-İslam Sentezi, 1990'lardaki sekiz yıllık zorunlu eğitim reformu süreci, 2000'li yıllarda eğitim politikalarında neoliberal-popülist rejimin kurulması, 2012 yılında 4+4+4 zorunlu eğitim modelinin uygulanması. Yarı yapılandırılmış mülakat ve metin analizi, niteliksel araştırma metodu olarak kullanılmıştır. Araştırma, eğitim politikasında muhafazakar dönüşümünün, muhafazakar İslamcı aktörlerin sürekli artan etki ve gücüyle şekillenen yekpare ve lineer bir süreç olmadığını tartışır. Bu süreç, farklı aktörlerin yer aldığı itti-fakların değişen yöntem ve dinamiklerinin şekillendirdiği bir süreçtir ve bu ittifaklar içerisinde bugünün güçlü muhafazakar İslamcı grupları farklı güç biriktirme stratejileri izlemişlerdir. Çalışma, bu grupların temel güç kaynağının, organizasyonlar arası kurulan bağıntılar ve sivil ve politik alan boyunca genişleyen sosyal sermayeleri olduğunu iddia eder. Öte yandan, din eğitimi savunuculuğu için proaktif eylemsellik, bu aktörleri muhafazakar-İslamcı bir güç bloğu olarak bir araya getirmek işlevi görmüştür.

This research explores the role of several civil conservative-Islamist organizations and their relational networks in the conservative transformation of educational policy in Turkey between 1980 and 2012. It examines how the pow-er bloc of the conservative Islamist organizations over the educational policy has been historically and relationally constituted and shaped. It analyzes the modalities and motivations that bring these constellations together, the shaping of their hegemony projects and their power building strategies, and the relational and historical dynamics that empower them to orient educational policy field. The research focuses on four major periods of educational policy between the years 1980 and 2012: The ideological designation of the education system with the Turkish-Islamic Synthesis in the 1980s, the process of the eight years of compulsory education reform during the 1990s, the neoliberal-populist regime of educational policies during the 2000s, the implementation of the 4+4+4 compulsory education model in 2012. Semi-structured inter-views and textual analysis are utilized as qualitative research methods. The research argues that conservative transformation of educational policy is not a monolithic and linear process defined with the steadily rising influence and power of the conservative-Islamist actors. Conservatism in edu-cation has rather been a product of the changing modalities and dynamics of alliance building among diverse agents, within which the currently powerful conservative-Islamist groups develop different power building strategies. The research claims that the main power resource of these groups is their interorganizational networks and expanding social capital across civil and political platforms. The proactivity for the advocacy for religious education, on the other hand, functions to forge a common ground that unities them as a conservative-Islamist power bloc.

Merkezi sınav sistemleri, okulların özelleştirilmesi ve piyasalaşması, Türk-İslam doktrini üzerindeki vurgusunu devam ettiren ulus devlet yönetmelikleri ve küresel iş piyasalarına eklemlenme çabalarının sonucu olarak öğrenciler arasında artan rekabet dinamiklerinin kıskacında, Ermeni okulları kültürel devamlılığı sağlayabilecek koşulları beslemek için mücadelesini sürdürüyor. Bu araştırmanın temel amacı, Türkiye'deki eğitim sisteminden kaynaklanan dış etkenlere ve Ermeni toplumunun bugün deneyimlemek zorunda olduğu siyasal hedef gösterilmeye rağmen Ermeni okullarının kültürel güçlenmeyi sağlayabilecek alanları ne derece sürdürebildiğini tartışmak. Her ne kadar Ermeni okulları ulus devletin taleplerinin neredeyse her zaman galip geldiği kültürel baskı alanları olsa da, bu durum eğitimdeki serbestlik alanının ulus devletin hükümleri tarafından tamamen kuşatıldığı anlamına gelmiyor. Siyasi olarak hedef gösterilmelerine ve ötekileştirilmelerine rağmen okulların kültürel farkındalık alanları olarak işlemesi mümkün. Bu çalışma, Ermeni okullarını çerçeveleyen eğitim alanını geniş ölçekte çözümleyerek ve okulların bürokratik işleyişini, gündelik açmazlarını, etraflarında ördükleri ilişkiler ağını ya da genel durumlarını resmeden örüntüleri özetleyen kapsamlı bir resim çizerek okullarda anlam şemalarının nasıl şekillendiğini anlama gayesi taşıyor.

In the grip of central examination systems, the marketization and pri-vatization of schooling, regulations of a nation state which maintains its emphasis on its Turko-Islamic tenets, and the escalation of competition among students as an outcome of an endeavor to be incorporated into global job markets, the Armenian schools struggle to breed a nurturing soil for Armenian cultural sustainability. The main objective of this re-search is to analyze to what extent the Armenian schools serve as plac-es of cultural empowerment in spite of the external constraints that the educational system in Turkey breeds and the political targeting Armenian community experiences today. Although the schools are places of acculturation in which the wishes of the nation state almost always prevail, this does not mean that latitude in education is fully en-compassed by precepts of national education. There is a possibility for the schools to function as spaces for cultural self-realization as opposed to the political targeting and marginalization they are subjected to. The aim of this study is to unpack the broader educational field encapsulat-ing the Armenian schools, and to paint a comprehensive picture which summarizes bureaucratic functioning, quotidian practices, daily predic-aments, the network of relationships interwoven around the schools or any pattern that delineate their overall milieu, so that it could be possi-ble to understand how self-meaning is produced in the schools.

This thesis studies the role of intangible capital in the development of Tur-key during the last century. Intangible capital is the accumulation of human and institutional capi-tal. It is a new terminology in economics introduced by the World Bank for the research on sustainability to understand country-specific structural problems. The thesis argues that economic output is highly correlated with the historical accumulation of intangible factors. Moreover, stock of tangi-ble physical capital develops with the mutual interaction of intangible capi-tal, thus intangible capital is the root cause of development. The introduc-tion of the concept of "brand value of a country" corresponding to the intangible capital uses the analogy in microeconomics and opens a new understanding for the wealth of a nation. The empirical historical research in this respect highlights that with the enthusiasm of the founding fathers the brand value of Turkey grew fastest after 1930s until mid-century. Moreover, the accumulated intangible capi-tal supported the transition from rural to urban society. However, the study features that the growth of intangible capital suffered several severe set-backs every decade since 1960 and Turkey did not establish a sustainable institutional environment, nor a consistent human capital development pro-gram since mid of last century. The analysis based on the latest trend of all intangible factors, including the trend of human development and rule of law indicators, consequently the intangible capital concludes that the cur-rent development level of Turkey cannot be sustained unless the existing structure is reformed radically.

Bu tez çalışması, maddi olmayan sermayenin Türkiye'nin son yüzyıldaki gelişmesi içindeki yerini incelemektedir. Maddi olmayan sermaye, beşeri ve kurumsal sermaye bileşkesinin birikimidir. Ülkelere özgü yapısal sorunları anlamak ve sürdürülebilirlik araştırmaları için Dünya Bankası tarafından ortaya atılan yeni bir terminolojidir. Tez, ekonomik çıktıların maddi olmayan faktörlerin tarihsel birikimi ile yüksek oranda ilişkili olduğunu savunuyor. Ayrıca, maddi olmayan sermayenin karşılıklı etkileşimi ile fiziki sermaye birikimi gelişmektedir. Dolayısıyla tezin iddiası maddi olmayan sermaye birikimi gelişmenin temel faktörüdür. Maddi olmayan sermayeye karşılık olarak ifade edilen "ülke marka değeri" kavramı bir ulusun zenginliğini anlamak için yeni bir anlayış getiriyor. Bu tezdeki ampirik tarihsel araştırma, Türkiye'nin marka değerinin kurucu elitlerin coşkusuyla 1930'lardan sonra yüzyılın ortalarına kadar en hızlı şekilde büyüdüğünü vurgulamaktadır. Dahası, biriken maddi olmayan sermaye, kırsal toplumdan kentsel topluma geçişi destekledi. Ancak çalışma, maddi olmayan sermaye büyümesinin 1960'tan bu yana her on yılda bir ciddi gerileme yaşadığını ve Türkiye'nin geçen yüzyılın ortalarından bu yana sürdürülebilir bir kurumsal ortam ve tutarlı bir beşeri sermaye geliştirme programı oluşturamadığını gösteriyor. İnsani gelişme trendi ve hukukun üstünlüğü göstergeleri dahil olmak üzere tüm maddi olmayan faktörlerin son 10 yıllık trendine dayanan analiz, Türkiye'nin mevcut yapısının köklü bir şekilde reforme edilmediği takdirde ekonomik gelişmesini sürdüremeyeceği sonucuna varmaktadır.

Bu tez, 1860 yılından 1931 yılına kadar Kıbrıslı Ortodoks Hristiyan Rumlar ile Kıbrıslı Müslüman Türkler arasındaki toplumlar arası ilişkileri incelemektedir. Bu tezin temel amacı, kapsayıcı bir iki toplumlu anlatı sunmak ve birlikte yaşayan iki toplumun ulusal kimlik inşa süreçlerine ilişkin yeni sorular sormaktır. Tezin kronolojik zaman çizelgesi 1860 yılında Osmanlıların adada yaptığı teftiş ile başlamış ve 1931 yılındaki isyan ile tamamlanmıştır. Bu çalışma 1860 yılında, yani Kıbrıs İngiliz yönetimine geçmeden önceki Osmanlı döneminden başlayıp 1931 isyanı ile bitmektedir. 1931 yılında bitmesinin sebebi ise yeni Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunun ve sonrasının Kıbrıs üzerindeki etkilerini görebilmektir. Ayrıca, bu tez Kıbrıslıların günlük yaşamlarını ve toplumlar arası ilişkilerini inceleyerek ortak bir tarihsel anlatı inşa ederken "müphemlik" kavramını kullanarak Kıbrıslıların kimlik oluşturma süreçlerini incelemektedir. Osmanlı ve İngiliz kaynaklarına dayanan bu çalışma, geç Osmanlı döneminde ve İngiliz sömürge yönetimi altındaki Kıbrıslı Ortodoks Hıristiyan Rumlar ve Kıbrıslı Müslüman Türklerin sosyo-politik yaşamlarına ışık tutmayı hedeflemektedir.

This dissertation examines the inter-communal relationships between Orthodox Christian Greek Cypriots and Muslim Turkish Cypriots from 1860 to 1931. The study aims to shed light on a history of coexistence on the island of Cyprus. The main goal of this dissertation is to present an inclusive bi-communal narrative and to ask new questions about the national identity construction processes of the two communities living together. The chronological timeline of the thesis is started with the Ottoman inspection on the island in 1860 and is completed with the rebellion in 1931. The study intends to start from 1860, in other words, before the administration of the island was passed to the British, and end with the 1931 rebellion because it was necessary to take a date after 1923 in order to see the effects of the establishment of the new Turkish Republic of Turkey and its aftermath on Cyprus. Further, it examines the identity formation processes of Cypriots using "ambivalence" while con-structing a common historical narrative by examining the daily lives of Cypriots and their inter-communal relationships. Based on Ottoman and British sources, this study explores the socio-political life of Orthodox Christian Greek Cypriots and Muslim Turkish Cypriots during the late Ottoman period and under British colonial rule.

This dissertation analyzes the transition of Third World countries' population policies from pronatalism to antinatalism in the 1950s and 1960s, with a spe-cial focus on the Turkish case. The emergence of the idea of population con-trol as part of global hegemonic interest, its dissemination and adaptation by the national government, and its internalization by women and the family are explored through three spheres: global, national, and individual. The aim of this dissertation, therefore, is to explore the key motivations, articulations, and reinforcements of the global, national, and individual forces that inter-vene in antinatalist politics, and to highlight the contradictions, resistances, and negotiations in between. The claim of this dissertation, based on a de-tailed analysis of primary and secondary sources, is that population control was not a unilateral hegemonic project, but an implicit and fragile intersec-tion of these three spheres, whose only interest was to improve their "quali-ty" by maximizing their own capabilities and functionings. In this sense, this dissertation is the story of the ideology of population control that became an instrument for improving the quality of life in the 1950s and 1960s. Cette thése analyse la transition des politiques démographiques dans les pays du tiers-monde, du pronatalisme à l'anti-natalisme dans les années 1950 et 1960, avec une attention particulière pour le cas de la Turquie. L'émergence de l'idée du contrôle de la population en tant qu'élément de l'intérêt hégémonique mondial, sa diffusion et son adaptation par le gouvernement national, et son internalisation par les femmes et la famille sont explorées à travers trois sphères : mondiale, nationale et individuelle. L'objectif de cette thèse est donc d'explorer les motivations clés, les articulations et les renforcements des forces mondiales, nationales et individuelles impliquées dans la politique anti-nataliste, et de mettre en évidence les contradictions, les résistances et les négociations entre elles. La thèse de ce travail, basée sur une analyse détaillée des sources primaires et secondaires, est que le contrôle de la population n'était pas un projet hégémonique unilatéral, mais une intersection implicite et fragile de ces trois sphères, dont le seul intérêt était d'améliorer leur "qualité" en maximisant leurs propres capacités et fonctionnement. En ce sens, cette thèse est l'histoire de la façon dont l'idéologie du contrôle de la population est devenue un instrument d'amélioration de la qualité de vie dans les années 1950 et 1960.

Bu tez, Üçüncü Dünya ülkelerinin nüfus politikalarının 1950 ve 1960'lı yıllar-daki pronatalizmden antinatalizme geçiş sürecini Türkiye örneği üzerinden inceler. Nüfus kontrolü fikrinin global hegemonik çıkarların bir parçası ola-rak ortaya çıkışı, yerel hükümetlere yayılışı ve benimsenmesi ve kadın ile aile tarafından içselleştirilmesi, global, yerel ve bireysel olarak üç katmanda ele alınacaktır. Buna göre, bu tez global, yerel ve bireysel güçlerin antinatalist politikalara geçiş sürecindeki temel motivasyonlarını, eklemlenmelerini, pekiştirmelerini araştırarak, ilgili katmanlar arasındaki aykırılıkları, gerilim-leri, pazarlıkları vurgulamaktadır. Birincil ve ikincil kaynakların detaylı ana-lizi ışığında bu tezin iddiası, nüfus kontrolünün tek yönlü bir hegemonik proje olmayıp, sözü edilen üç katmanın, "kalitelerini" arttırmak üzere kendi kapa-site ve fonksiyonlarını maksimize etmesi şeklinde özetlenebilecek özgün çı-karlarının kesiştiği üstü kapalı ve kırılgan bir koalisyonun eseri olduğudur. Bu anlamda ilgili tez, nüfus kontrolünün 1950 ve 1960'lı yıllarda yaşam kali-tesini arttırıcı bir araca dönüşümünün hikayesidir.

Bu çalışma, 1930lardan 1960lara Türkiye'de iktisat disiplininin tarihsel gelişimini, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi ve Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi yayınları üzerinden incelemektedir. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi'nin kuruluşundan, neoklasik sentezin iktisat eğitiminde anaakım haline gelmesine kadar geçen bu süreç, iktisat disiplininin yerel ve uluslararası düzeyde çeşitli sosyal ve politik faktörlerin etkisiyle şekillendiği flu bir dönemi yansıtmaktadır. Bu çalışma, iktisat eğitimi ve üniversite düzeyinde iktisadi düşüncenin formasyonunda, mevcut iktisadi teorilerin ve düşünce okullarının öğretilerinin yerele aktarılış sürecinde başlıca aktörler olan akademik iktisatçıların rolüne odaklanmaktadır. Bu aktarımın, zamanın ruhu ve yerelin özgül koşulları bağlamında ne ölçüde ve ne şekilde gerçekleştiği, akademik iktisatçılar tarafından bilginin nasıl kavramsallaştırılıp içselleştirildiği, iktisat disiplinin içeriği ve bileşenlerinin nasıl tahayyül edildiği, üniversite yayınlarının detaylı bir analizi üzerinden incelemektedir. Bu tezde, iktisat öğretimini biçimlendiren bu alımlama sürecinin, gelişmiş ülke deneyimlerinin yerelde mutlak bir örneğini tesis etme çabasından öte, teorilerin yerelleştirilmesi sürecinde akademik iktisatçılar tarafından sağlanan önemli bir katma değerin varlığını yansıttığı vurgulanmaktadır.

This dissertation analyzes the historical evolution of the economics discipline through the publications of Istanbul University Faculty of Economics and Ankara University Faculty of Political Sciences in between the 1930s and the 1960s. This period, from the foundation of the Faculty of Economics till the new mainstream was established by the neoclassical synthesis, represents a blurred era during when the discipline of economics was shaped by various social and political factors both locally and internationally. In formation of the teaching of economics and economic thought at the university level, this study concentrates on the roles of academic economists who appeared as the main actors in the translation process of the current economic theories and the precepts of various schools of thought into local. Based on a detailed textual analysis on the university publications, this study examines in what ways and to what degree this translation was materialized in the local context, as well as how the economic knowledge, the scope and the components of the discipline of economics were conceptualized by academic economists in the zeitgeist. This dissertation argues that this reception/translation process that shaped the evolution of economics at the educational field went beyond an effort of imitating the experience of developed countries, but shaped by the utilization of eclectic methods within the context of local peculiarities, which reflects the influence of the value-added by academic economists.

Bu çalışma, Balkan Savaşlarından (1913) bugüne Yunanistan'daki Batı Trakya Müslüman Türk azınlığının varoluş mücadelesini incelemektedir. Tarih boyunca inişli çıkışlı bir seyir izleyen Türk-Yunan ilişkilerinin arasında sıkışan bu azınlığın nasıl ayakta kalabildiği bu çalışmanın odak noktasıdır. Farklı coğrafi yapıdaki köylüleri (dağ, yaka ve ova) göz önüne alarak, köylülerin belirli tarihi kırılmalarda hayatta kalma stratejilerini nasıl oluşturduğu, geçmişi nasıl hatırladıkları ve geçmiş yaşanmışlıklarının hayatta kalma staretejilerine olan etkileri kendi anlatılarına dayanarak açıklanmıştır. Köylü toplumunun kendi içindeki sosyal hiyerarşiler, yerel Ortodoks Yunan halk ile etkileşimleri, azınlık kurumları ve elitleri ile olan ilişkileri, Türkiye ile olan tarihi bağları, hayatta kalma stratejilerine ve toplumsal süreklilik ve değişime olan etkisi çerçevesinde incelenmektedir.

This study explores the survival strategies of the Turkish Mus-lim minority rurals in Greece from the Balkan Wars (1913) until today. It scrutinizes how the minority has survived squeezed in between Greece and Turkey in the historical course of the chequered bilateral relations. Focusing on the rural community in different geographies (highland, middle-line and lowland villages) of Greek Thrace, it elucidates how the rurals devised their strategies of survival in certain histori-cal ruptures by focusing on their narrations about how they remember the past and how their past experiences influenced their survival strategies. Social hierarchies within the rural community, intercommunal relations with the local Greek Or-thodox, interactions between the minority institutions and the elite, and their historical bonds with Turkey are explored to find out their impact on the rurals' survival strategies and the social changes and continuities within the rural community.

Bu tez, erken cumhuriyet döneminde Kürt nüfusun yoğun olarak yaşadığı Doğu illerinde devlet oluşumunun karmaşık tarihsel boyutlarını, 1932-1951 yılları arasında Halkevleri'nin kurumsallaşmasına odaklanarak incelemektedir. Literatürde, devletin nüfuz etmeye çalıştığı Doğu yerellerinde ne kadar başarılı ya da başarısız olduğuna dair farklı yorumlar olsa da, Halkevleri bağımsız olarak var olan merkezi ve özerk bir devletin ampirik bir kanıtı olarak öne sürülmüştür. Bu çalışma, istisnai devlet rejimiyle yönetilen Doğu vilayetlerindeki Halkevlerinin, başarı/başarısızlık, devletin güçlü/zayıf olması ya da halkın salt itaati ve sessizliği veya direnişi gibi ikili karşıtlıkların ötesinde, karşılaşma alanlarında nasıl işlediğini ve var olduğunu incelemektedir. Bu tez, ilk olarak, Doğu'daki Halkevleri'nin söylemsel, siyasi ve idari örgütlenmesini devlet ve yerel halkın mücadele ve müzakere sınırları içinde analiz etmektedir. İkinci olarak, Halkevleri'nin fiziksel mekânındaki dinamik ve tartışmalı ilişki ve olguların analitik bir resmini çizmektedir. Üçüncü olarak, Halkevleri mekânını üreten çeşitli aktörlerin taktik ve stratejilerinin daha belirgin olduğu gündelik kamusallık ve toplumsallaşmayı analiz etmektedir. Son olarak, Halkevleri ve devletin şiddetli dilsel asimilasyon uygulamalarını, devletin "içerme ve dışlama" sınırları ve öznelerin çoklu başa çıkma yolları bağlamında incelemektdir. Bu tez, Halkevleri ve Doğu'nun karşılaşma alanlarındaki çoklu etkileşimler ve güç ilişkileri tarafından şekillendiğini ve üretildiğini göstermektedir.

This dissertation examines the complex historical dimensions of state formation in the Republican era in massively Kurdish populated Eastern provinces focusing on the institutionalization of the People's Houses (Halkevleri), between 1932 and 1951. In the literature even though there are varying interpretations as to how successful or failed the state in Eastern localities it tries to penetrate, People's Houses have been put forward empirical evidences of an independently existing central and autonomous state. This study examines how the People's Houses in the Eastern provinces ruled by the exceptional state regime functioned and existed in encountering spaces, beyond binary oppositions such as success/failure, strong/weak of the state or mere obedience and silence or resistance of the people. This thesis first analyzes the discursive, political and administrative organization of the People's Houses in the East within the limits of the struggle and negotiation of state and local residents. Secondly, it draws an analytical picture of the dynamic and contested relations and phenomena in the physical space of Halkevleri. Third, it analyzes everyday forms of publicness and socialization in which the tactics and strategies of actors producing People's Houses' space are more salient. Finally, it examines the People's Houses and the state's violent practices of linguistic assimilation in the context of the state's boundaries of "inclusion and exclusion" and the subjects' multiple ways of coping. This dissertation demonstrates that People's Houses and the East are shaped and produced by multiple interactions and power relations in spaces of encounter.

Bu çalışma on dokuzuncu yüzyıl ikinci yarısında Osmanlı taşrasında aile içerisinde işlenen cinayetleri ele almaktadır. Osmanlı arşiv belgelerine dayanarak herhangi bir bölgesel kısıtlama olmadan hem çekirdek hem de geniş aile içerisinde çeşitli aile üyelerinin birbirleriyle olan çekişmelerine, aile içerisindeki çeşitli hesaplara ve hesaplaşmalara sosyo-legal bir bakış açısıyla odaklanmaktadır. Çalışma, aileyi bir arada tutan bağların son derece hassas ve kırılgan olduğu ve ailenin sahip olduğu çeşitli paradokslarla, içerisinde hem şefkat hem de çeşitli vahşilikler barındırdığı iddiasındadır. Osmanlı taşra ailesine dair detaylı bilgi elde edebilmemiz ve aile bireylerinin kendi ağızlarından kelimesi kelimesine duyduğumuz ifadeleri on dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında gerçekleşen adli reformların bir sonucuydu. Nizamiye mahkemesi kayıtları üzerinden Osmanlı taşra ailesine dair çok katmanlı bir portre sunan bu çalışma, aileye dair çeşitli anomaliler ve dava tutanakları üzerine şekillendiği için; sunulan bu portre tam ölçekli bir aile portresi iddiasından uzaktır. Bu çalışma aynı zamanda sıradan insanların hem hane içi hem de kamusal alandaki rollerine dair düşünce yapılarını anlama ve anlamlandırma çabasındadır. Sıradan insanların olayları zihinlerinde kişiselleştirme biçimleri ve geliştirdikleri yargı altı çözümler bu çalışmanın ana eksenini oluşturmaktadır. Son olarak bu çalışma yeni adli düzende hem şeri hem de nizamiye mahkemelerin ortak alanına düşen cinayet davalarında bu iki mahkemenin nasıl işlediğini ortaya koymaktadır.

This study deals with the murders committed within the family in the Ottoman provinces in the second half of the nineteenth century. Based on Ottoman archive documents, it focuses on the conflicts of various family members with each other and various reckonings both within the nuclear and extended family, from a socio-legal point of view and without any regional restrictions. The study claims that the ties that held the family together were extremely sensitive and fragile and that the family had both compassion and brutality in itself, with various paradoxes. The fact that we were able to obtain detailed information about the Ottoman provincial family and the word-for-word statements of family members from their mouths was a result of the judicial reforms that took place in the second half of the nineteenth century. Since this study, which presents a multi-layered portrait of the Ottoman provincial family through the nizamiye court records, is shaped on various family anomalies, the portrait presented is far from the claim of a full-scale family portrait. This study also tries to understand and make sense of ordinary people's mentality regarding their roles in both the domestic and public spheres. The way ordinary people customize the events in their minds, and the sub-judicial solutions they develop constitute the main axis of this study. Finally, this study reveals how the two courts operate in murder cases that fall into the common domain of both sharia and nizamiye courts in the new judicial order.

Bu çalışma, iki dünya savaşı arası dönemde İtalyan ve Türk aktörlerin Kemalizm ve faşizmi algılama biçimlerini incelemektedir. Bir düşünce tarihi olarak, el yazmaları, ilgili dönemde basılmış kitap ve gazete makaleleri, kişisel evraklar ve Türk ve İtalyan devlet arşivleri dahil olmak üzere çağdaş kaynaklara odaklanmaktadır. Tez, literatürde ilk kez, İtalyanların Kemalizm'i nasıl algıladıklarının ayrıntılı ve bağlamsal bir analizini sunmaktadır. Türkiye'deki İtalyan faşizmi algısı üzerine yapılan araştırmalar, genellikle araştırma konusu olan ideoloji ve hareketlerin başlı başına birer özneymiş gibi irdelenmesi ve belirli araştırma programlarının getirdiği sınırlılıklar gibi sorunlardan muzdarip olmuştur. Kendi başlarına birer aktör olarak değerlendirilegelen bu ideolojileri soyut bir biçimde karşılaştırmaktansa ilgili dönemdeki aktörlerin algılarına odaklanan bu çalışma, faşizm ve Kemalizm algılarını çeşitli fraksiyonların varlığını tespit etmek için bir fener olarak kullanmaktadır. Çalışmada, faşizm ve Kemalizm algılarının, ilgili düşünürlerin Avrupa, Batı ve demokrasi hakkındaki inançlarıyla yakından ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Türkiye'de Batılılaşmanın demokratikleşmeyi gerektirdiği fikrindeki düşünürler faşizmi "gayrıtabii" bir "irtica" olarak algılama eğiliminde olmuştur. İtalya'da Kemalistlerin otoriterliği, yurtdışında faşizmin "evrensel" geçerliliğini kanıtlayan örnekler arayan evrenselci faşist fraksiyonun dikkatini çekmiştir. Buna karşılık, bu tezde "radikal Kemalistler" olarak adlandırılan bir grup, faşizmi Batı medeniyetinin en yeni versiyonu olarak görmüş ve bir örnek olarak değerlendirmiştir. İtalyan anti-faşistler, özellikle de sosyalistler, bunun aksine Kemalizm'in laikleşme ve kadınların özgürleşmesi gibi hedeflerine odaklanarak hareketi olumlu karşılamışlardır. Bu çalışma, tarihçilerin aktörler arasındaki temas ve etki olgusunu nasıl açıklayabileceğini araştırmak için belirli düşünürlerin tarihlerine özel olarak odaklanmaktadır. Tez, bugüne kadar aktörlerin arka planlarının öneminin azımsandığını ve dönüştürücü bir faktör olarak temas ve etkileşim olgularına fazlaca odaklanıldığını savunmaktadır.

This study investigates the various ways in which Italian and Turkish actors perceived Kemalism and fascism in the interwar era. As an intellectual history, it focuses on contemporary sources, including manuscripts, published books and articles, private papers, and Turkish and Italian state archives. For the first time in the literature, it offers a detailed, contextual analysis of Italian perceptions of Kemalism. Studies on Turkish perceptions of fascism have often suffered from reification and limitations of certain research programmes. Focusing on contemporary perceptions rather than abstract comparisons between ideologies construed as agents on their own, the study uses perceptions of fascism and Kemalism as leverage to uncover various contemporary factions. Perceptions of fascism and Kemalism were closely related to individuals' beliefs about Europe, the West, and democracy. In Turkey, figures who saw Westernisation as entailing democratisation tended to perceive fascism as an 'unnatural' anachronism. In Italy, Kemalist authoritarianism attracted the attention of the universalist fascists who sought examples abroad that proved fascism's 'universal' applicability. In contrast, a faction this thesis has dubbed 'the radical Kemalists' saw fascism as the newest iteration of the Western civilization and drew from it. Italian anti-fascists, especially the socialists, instead embraced the goals of Kemalism, such as secularisation and female emancipation. The study focuses on specific cases to investigate how historians can understand contact and influence between agents. It argues that historians have tended to underestimate the importance of the background of the agents and excessively focused on contact itself as a transformative factor.

In the beginning of the 1920s Ford Motor Company opted for the Tophane pier in Istanbul as a nodal point of the internationalization strategy of its production facilities. The first Free Zone Law of the Republican period, promulgated in 1927, was actually a prerequisite that Ford posed in the negotiations with the Turkish authorities to establish this node as an assembly plant. Trieste, Alexandria, Piraeus, Constanta and Gorkygrad were alternative production locations to Istanbul within the territorial strategy of FMC. Finally, Ford received exclusive free zone rights for its projected assembly plant of automotives in Istanbul by way of a special legislation, called the Ford Law. Ford transformed the entrepots at the pier of Tophane, a section of which was a former Ottoman imperial small arms factory, into a plant equipped with an assembly line capable of assembling cars, trucks, tractors and even airplanes. There it assembled between 1930 and 1933 around ten thousand vehicles. In April 1933 the assembly activities were stopped by Ford to evade further losses. The plant was shut down in 1944 after a long and consuming customs smuggling case for Ford during the second half of the 1930s. This thesis consults new archival sources and nourishes mainly from the Ford Company Archives in Dearborn/Detroit besides the archival material on the Early Republican period from the Turkish State and American Consular Archives. It tries to trace the historical logic, territory, rescaling process and the subsequent exit of this enterprise. Ford-Fiat relations in Italy, the Ford-Soviet technical agreement, Ford's Alexandria enterprise, and contacts with Rumanian authorities for a plant in Constanta are also analyzed in order to understand the making and unmaking of the Tophane plant, including the reasons behind the failed Ford investment. On the empirical level this thesis constitutes a business monograph which is sensible to global spatial entanglements. It furthermore tries to de-center the state as the main agency of the majority of historical narratives on the Early Republican Turkey. Curious enough the monograph of the first automotive plant, first moving assembly line for motor vehicles and the very first free zone experience of the Republic had not been written so far. On the theoretical level the story of Tophane Ford assembly plant aims to integrate the formation process of the economic territoriality, i.e., a perspective of contingent space formation and the agency of capital into the Turkish Early Republican History on the scale of this exemplary case study. This thesis constitutes a proposition to include in historiography spatial case studies of 'failed projects' rather than only success stories as a way of avoiding teleological narratives of modernity. Thus, the possible reasons for this lack in the Turkish economic history will also be dealt with as 'a meaningful omission' to understand the functionings of Early Modern Turkish Historiography.

1920'lerde dünyanın en büyük motorlu taşıt üreticisi olan Ford Motor Company, bu dönemde Tophane Rıhtımı'nın bir kısmında bir otomotiv montaj fabrikası açmaya karar verdi. Ford'un bu "üretken sermayesini uluslararasılaştırma" stratejisi içerisinde İskenderiye, Trieste, Pire, Köstence veya Gorkygrad gibi rakipleri arasında İstanbul lehine tercihte bulunması için genç Türkiye Cumhuriyeti'nin siyasi elitlerine öne sürdüğü en önemli koşul, 1927'de şirketin etkisi altında çıkartılan Serbest Mıntıka Kanunu'nun zeminini oluşturduğu ayrıcalıkların kendine sağlanması idi. 1929'de Ford adına çıkartılan özel bir kanun ile serbest bölge ve bunun içerisinde önemli imtiyazlar edinen Şirket, bir kısmı Osmanlı döneminde Tüfenkhane-i Amire olarak inşa edilen, akabinde Seyr-i Sefain antrepoları olarak işlevlendirilen binaları, seri üretim bandı teknolojisi ile otomobil, kamyon, traktör hatta uçak monte edebilecek bir fabrikaya dönüştürdü. Burada 1930 ila 1933 yılları arasında onbini aşkın motorlu taşıt monte etti, fakat bu yatırımdan umduğunu bulamayarak, 1933 Nisan'ında üretimi durdurdu. İş makineleri İskenderiye ve Bükreş'teki Ford fabrikalarına aktarıldı. Uzunca süren bir gümrük kaçakçılığı davasının sanığı olarak geçirdiği 1930'ların ikinci yarısından sonra Ford, 1944'te fabrikayı resmen kapattı. Cumhuriyet ve ABD Diplomatik Arşivleri yanında, aslen Ford Motor Company'nin Dearborn/Detroit'de bulunan şirket arşivlerinden faydalanılarak kaleme alınan bu tezde, bu yatırımın hem cesameti ve sevkiyat sahası hem de varlık nedenleri olan Sovyet Rusya pazarlarının akıbeti, İtalya'da Ford-Fiat rekabeti, Ford'un İskenderiye'deki yatırımı ve Romanya hükümeti ile Köstence'de bir montaj fabrikası açmak için yapılan sonuçsuz pazarlıklar da analiz ediliyor. Ford Tophane'nin nihayetinde yaşadığı hezimetin nedenleri irdelenmeye çalışılıyor. Bunu yaparken Türkiye Cumhuriyeti sınırlarında kurulmuş olan ilk otomotiv fabrikası, motorlu araç üretiminde ilk elektrikli seri üretim bandının kullanıldığı işletme ve ilk serbest bölge deneyimini teşkil eden bu oluşumun niye şimdiye kadar tarihyazımının ilgisini çekmemiş olduğu epistemolojik açıdan sorgulanıyor. Bu şekilde devlet-merkezli ve çizgisel "başarı hikâyelerine" odaklanan cumhuriyet dönemi iktisat tarihi yaklaşımlarının eleştirel bir okuması ışığında, farklı ölçeklerdeki mekânsal bağlama hassas bir işletme tarihi örneği verilmeye çalışılıyor. Kuramsal düzlemde çokuluslu bir şirkete ait fabrika ölçeğindeki bu çalışma, Erken Dönem Cumhuriyet tarihine en azından bu vaka çalışması özelinde sadece siyasi sınırlar tarafından kapsanmayan bir ekonomik coğrafya tartışmasını ve sermayenin faillik ve perspektifini dâhil etmeye çalışıyor.

Bu tez, 19. Yüzyıl Osmanlı Devleti'nde İntihar davranışı üzerine çeşitli otoriteler tarafından oluşturulan söylem nedir, sorusunun etrafında şekillenmektedir. Hukuk, adli bilimler, adli tahkikat, istatistik, kamuoyunun bir parçası olan gazeteler ve psiko bilimler söz konusu otoriteler arasında sayılabilir. Çalışmanın iddialarından biri, söz konusu otoritelerin 19. Yüzyıl boyunca sergiledikleri değişimin izinin intihar sahası üzerin-den sürülebileceğidir. Bu çalışma iki kısımdan oluşmakta ve ilk bölümünde 19. Yüzyıl hukuki belgeleri üzerinden adli bir olay olarak intiharın nasıl ele alındığını, istatistiki bilgi toplama mekanizmalarında intiharın nasıl temsil edildiğini ve kamuoyunun bir parçası olan Osmanlı gazetelerinde intihara ilişkin haberlerin dili, temsili ve içeriğini incelemektedir. Çalışmanın İkinci kısmı ise, intihar olayını bir saha olarak kurgulamakta ve son dönem Osmanlı Devleti'nde bilimsel bir otorite olarak psiko bilimlerin yükselişini araştırmaktadır. Sultan Abdülaziz, Beşir Fuad, Sadullah Paşa ve Yusuf İzzeddin'in intihar davalarının soruşturma kapsamında ve kendilerinin vefatlarının ardından üretilen söylem etrafında psiko bilimlerin kullanım alanı ve temsili incelenmiştir.

This thesis revolves around the question: "What is the discourse created by various authorities regarding suicide as a case in the 19th century Ottoman Empire?" The authorities considered include legal administrations, forensic sciences, judicial investigations, statistics, newspapers as part of public opinion, and psy-sciences. One of the claims of this study is that the changes exhibited by these authorities throughout the 19th century can be traced through the domain of suicide. The study is divided into two parts. The first part examines how suicide is addressed as a judicial case through 19th century legal documents, how suicide is represented in statistical data collection mechanisms, and the language, representation, and content of suicide related news in Ottoman newspapers as part of public opinion. The second part of the study conceptualizes suicide as a field and investigates the rise of psy-sciences as a scientific authority in the late Ottoman Empire. The investigation and discourse surrounding the suicides of Sultan Abdülaziz, Beşir Fuad, Sadullah Paşa, and Yusuf İzzeddin, as well as the use and representation of psy-sciences in these cases, are examined.

Bu tez, Türkiye'deki çevre hareketlerinin hukuk bilincinin kaynaklarını üç yerel tabanlı kırsal harekete (Akbelen, Avdan, Deştin) odaklanarak araştırmaktadır. Hem devlet hukukuna hem de devlet dışı hukuka atıfta bulunan hukuk bilinci, kısaca kişinin hukuk, haklar ve adalet hakkındaki görüşü ve anlayışı olarak tanımlanmaktadır. Kırsal alanlardaki çevre hareketlerinin hukuk bilincinin, çevre korumaya yönelik idari hukuktan ziyade, yerel topluluklar için "tarihsel/teritoryal haklar" ve "üretim ilişkilerinden", çevre örgütleri/savunucuları için ise "müşterekler" anlayışından kaynaklandığını öne sürüyorum. Yerel topluluklar için mücadelenin motivasyon kaynağı, çevresel saldırı altındaki alanlarda nesiller boyunca yaşamış ve tarımla geçimlerini sağlamış olmaları nedeniyle sahip olduklarına inandıkları haklardır. Hem yerel topluluklar hem de çevreciler bu alanları "müşterek" olarak görmektedir. Bu nedenle de mücadelelerinde haklı olduklarını savunmaktadırlar. Bu argüman, saha ziyaretleri, görüşmeler ve (sosyal) medya taramasına dayanarak mekânın, hukuk ve yasallığın ve kurumlar ve kurumsallaşmanın rolleri üzerinden tartışılmaktadır. Mekânla kurulan bağlar mücadele motivasyonlarında tetikleyici bir rol oynamakta; hukuk ve yasallık alanında çevre hareketleri karşı-hegemonik bir mücadele yürütmekte; hukuk ve kurumlarla (çevreciler, devlet, uzmanlar ve medya) kurdukları ilişki ise (tersi de geçerli olmak üzere) kurumsallaşmalarını kolaylaştırmakta ve hukuk bilincinin dönüşümü ve paylaşımı için mecralar yaratmaktadır.

This dissertation explores sources of legal consciousness of environmental movements in Turkey by focusing on three local-based rural movements (Akbelen, Avdan, Deştin). Legal consciousness, which refers to both state and non-state law, is briefly defined as one's view and understanding of law, rights, and justice. I suggest that the legal consciousness of environmental movements in rural areas derives from "historical/territorial rights" and "relations of production" for local communities, and the understanding of "commons" for the environmental organizations/defenders, rather than the administrative law for environmental protection. The motivational ground of the struggle for local communities is the rights that they believe they have since they have lived for generations and made their livelihoods by agriculture in spaces under environmental assault. Both local communities and environmentalists see those spaces as "commons". That is why they defend that they are right in their struggle. This argument is discussed through the roles of space, law and legality, and institutions and institutionalization, based on field visits, interviews, and (social) media research. The ties with space play a triggering role in the motivations of a struggle; in the field of law and legality environmental movements run a counter-hegemonic struggle; and their engagement with law and the institutions (environmentalists, state, experts, and media) facilitates their institutionalization (and vice versa) and create venues for transformation and sharing of legal consciousness.

Bu tez 1870'lerden 1910'lara kadar olan dönemde Halep'te valiler, taşra bürokrasisi ve eşrafının ittifaklar kurdukları ve ayrıldıkları momentleri dönemin politik durumu ve mülkiyet meselesini dikkate alarak inceler. Cemil Paşa, Hüseyin Kazım, Cabirizade Nafi, Bereketzade Rifat'ın biyografilerini inceleyerek idari ve hukuki pratiklerin zenginliğin dağılımıyla olan ilişkisi üzerinde durur. Bu biyografiler üzerinden valilerin sıkıyönetim ilanı yoluyla mülkiyetlendirme ve mülksüzleştirme girişimlerini değerlendirerek bu konuda cebrin oynadığı role dikkat çeker. İdari elitlerin, eşrafın, kurumların, ahalinin mümkün kıldığı idari ve hukuki pratiklerin mülkiyet ilişkilerini inşa etme biçimlerini ele alır. Abdülhamid döneminde ve II. Meşrutiyet döneminde valiler ve eşraf arasında değişen-dönüşen ilişkileri özellikle Halep'in doğusundaki mülkiyet meselesine odaklanarak inceler.

This dissertation examines the making of property relations in the east of Aleppo at the time of Abdülhamid II and post 1908s period. It discusses the (dis)possession of land of Aleppine notables and peasants in relation to the negotioations, agreements and conflicts among the notables and the provincial bureaucracy in Ottoman-Aleppo from 1880s to 1910s. It examines the biographies of Cemil Pasha, Jabirizade Nafi, Hüseyin Kazım, Mürselzade Şevki and Bereketzade Rifat, a group of local notables in Aleppo in order to scrutinize the administrative practices and the wealth distribution. Focusing on the debate of exceptional rule, it discusses the role of violence in the practice of accumulation and dispossession of land. Each chapter attempts to discuss the land disputes in the east of Aleppo with regards to the administrative and legal practices of the state officers, local elites, institutions, and the local inhabitants. 

Bu çalışma, Türkiye’deki erken çocukluk eğitimi ve bakımı (EÇEB) alanının yapısını, İstanbul’da yürütülen nitel bir vaka çalışması aracılığıyla incelemektedir. Araştırma, veliler, öğretmenler ve okul yöneticilerinden oluşan 50 kadın katılımcıyla yapılan yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakatlara ve sahadaki katılımlı gözlemlere dayanmaktadır. Orta gelirli, yüksek eğitimli ve dindar annelerin, sınırlı ekonomik kaynaklarını yönetirken çocuklarının eğitimiyle ilgili beklentilerinin yanı sıra kendi kültürel beğenilerini de gözeterek, bu karmaşık ve tabakalaşmış EÇEB alanında nasıl yol aldıkları araştırılmaktadır. Çalışma, Bourdieu’nün alan teorisinden yararlanarak, EÇEB alanını yapılandıran siyasal ve ekonomik dinamikleri analiz etmekte ve ekonomik, kültürel ve sosyal sermayenin ebeveyn tercihlerini kurumsal yapılarla etkileşim içinde nasıl şekillendirdiğini incelemektedir. Araştırma, sosyal sınıf ve dini habitus olmak üzere iki temel temaya odaklanmış, eğitim düzeyi ve kültürel alana katılım yoluyla biçimlenen kültürel sermayenin bu temalarla etkileşiminin farklı sonuçlar doğurduğunu göstermektedir. Kültürel sermaye, bir yandan, sınırlı kamu hizmeti ve artan özelleştirmeyle şekillenen eşitsiz EÇEB yapısı içinde, orta sınıf annelik pratikleri aracılığıyla toplumsal eşitsizliklerin yeniden üretimine katkıda bulunmaktadır. Öte yandan, dini habitusun yekpare olmayan yapısı içinde pedagojik yönelimleri etkilemekte, eğitimsel pratiklerde ve beklentilerde dönüşüme olanak tanımaktadır.

This study examines the structure of the early childhood education and care (ECEC) field in Türkiye through a qualitative case study conducted in Istanbul. It is based on semi-structured in-depth interviews with 50 women, including parents, teachers, and school managers, combined with participant observation in the field. It explores how middle-income, highly educated, and religious mothers navigate the complex and stratified ECEC landscape, negotiating limited economic resources while pursuing aspirations related to both their children’s education and their own cultural tastes. Drawing on Bourdieu’s field theory, this study critically analyzes the political and economic dynamics that structure the ECEC field and examines how economic, cultural, and social capital shape parental choices in interaction with institutional structures. Focusing on two key themes, social class and religious habitus, it shows that cultural capital, shaped by education and participation in the cultural field, produces divergent effects when intersecting with these themes. On the one hand, cultural capital contributes to the reproduction of social inequalities through middle-class maternal practices within the uneven ECEC structure, shaped by limited public provision and growing privatization. On the other hand, it reshapes pedagogical orientations within the diverse structure of religious habitus, facilitating transformation in educational practices and expectations.

Bu çalışma, İstanbul’un kent yaşamından ve hafızasından neredeyse tamamen silinmiş bulunan kentsel tarım sistemini ve bu sistemin dönüşümünü toplumsal, ekonomik ve çevresel açılardan ele almaktadır. İlk adımda, özellikle pazara yönelik üretim yapan sebze bahçelerine odaklanan çalışma, bu tarımsal birimlerin, ulaşım imkânlarının sınırlı olduğu bir dönemde, kentin iaşesindeki işlevini ve kent metabolizması içindeki yerini incelemektedir. Tezde, kentin süregelen tarım sistemi çok boyutlu olarak tasvir edildikten sonra, bu sistemin dönüşümü açısından kritik öneme sahip iki döneme, geç Osmanlı ve erken Cumhuriyet dönemlerine, odaklanılmaktadır. Farklı koşullara sahip bu dönemleri ilişkilendiren ve tez boyunca tartışılan iki temel sorunsal, “kent–kır ilişkisi” ve “kentsel sınır” kavramlarında ifadesini bulmaktadır. Çalışma, geç Osmanlı döneminde nüfus artışı ve kentsel büyümenin mekânsal etkilerine odaklanmakta ve bağ, bahçe ve bostanların arsa geliştirmede oynadıkları etkin ve edilgin rolleri analiz etmektedir. Bu dönemde kentin fiziksel olarak genişlemesinin yarattığı sorunlar, ona modern yönetim anlayışı bağlamında bir sınır koyma çabasını da beraberinde getirmiştir. Çalışma boyunca kentin sınırları meselesi, farklı problemler (gıda ve konut fiyatları, vergiler vb.) ve çeşitli aktörler (belediye, bahçıvanlar, diğer gıda üreticileri, vb.) ile ilişkisi içerisinde ele alınmıştır. Araştırmanın odağı, erken Cumhuriyet dönemiyle birlikte, taze gıda üretimi, dağıtımı ve tüketiminde benimsenmeye başlayan yeni yöntem, imkân ve politikalara yönelmektedir. Bu yıllarda, geç Osmanlı döneminden miras alınan kente sınır çizme sorunsalı devam etmekle birlikte, döneme rengini veren, İstanbul’un bir tarım kenti olup olamayacağı hakkında yürütülen resmî ve kamusal tartışmalardır. Kent, bu dönemde hem sanayi hem de tarımsal anlamda gelişme potansiyeline sahiptir. Ancak, 1934 sonrası yaşanan gelişmeler, İstanbul’da kent içi tarımın kentsel mekândan ve gündelik yaşamdan silinmesine giden yolu açmıştır. Çalışma; hijyen ve estetik standartları dayatan modern yönetim projelerinin benimsenmesi, artan ulaşım kapasitesi ve uygulanan politikalar neticesinde sebze üretim ve tedarik ölçeğinin genişlemesi ve bahçıvanların giderek güçleşen bu koşullarla rekabet edememesi gibi olguların bu dönüşüme etkilerini çözümlemektedir. Bu tez, gelişmekte olan ve birbiriyle ilişkili üç literatüre; kritik kent teorisi, kentsel ekoloji ve kentsel çevre tarihine yaslanmaktadır. Birbiriyle iç içe geçen kentsel dönüşüm ve kent–kır ilişkisi dinamiklerini, İstanbul tarihi açısından inceleyerek adı geçen araştırma alanlarına katkı sunmayı hedeflemektedir.

This study examines Istanbul's urban agricultural system, which has been almost completely erased from the city's life and memory, and its transformation from a social, economic, and environmental perspective. As a first step, the study focuses on market gardens and examines the role of these agricultural units in supplying the city and their place in the urban metabolism at a time when transportation facilities were limited. After presenting a multidimensional picture of the city's ongoing agricultural system, the dissertation focuses on two periods that were crucial to its transformation: the late Ottoman and early Republican periods. The two main themes that link these periods are discussed throughout the dissertation and are expressed through the concepts of the “urban–rural relationship” and the “urban boundary.” The study focuses on the spatial impact of population growth and urban expansion in the late Ottoman period and analyses the active and passive roles played by market gardens, vineyards and orchards in land development. The problems caused by the physical expansion of the city during this period also led to efforts to draw a boundary around the city within the framework of modern administrative thinking. Throughout the study, the issue of urban boundaries is examined in relation to various factors such as food and housing prices, taxes, and a range of actors including the municipality, gardeners, and other food producers. With the early Republican period, the focus of research shifts to the new methods, opportunities and policies that began to be adopted in the production, distribution and consumption of fresh food. Although the question of defining the city's boundaries, a problem inherited from the late Ottoman period, persisted during these years, the era was defined by official and public debates over whether Istanbul could be considered an agricultural city. In the early 1930s, the city had the potential to develop both industrially and agriculturally. However, developments after 1934 paved the way for the elimination of agriculture from urban space and daily life in Istanbul. The study examines the impact on this transformation of factors such as the introduction of modern management projects imposing hygiene and aesthetic standards, increased transport capacity and the expansion of scale of vegetable production and supply as a result of policy implementation, and the inability of growers to compete in these increasingly difficult conditions. This dissertation draws on three evolving and interrelated literatures: critical urban theory, urban ecology and urban environmental history. It aims to contribute to the above-mentioned areas of research by examining the intertwined dynamics of urban transformation and urban–rural relations from the perspective of Istanbul's history.

Bu tez, Düyun-ı Umumiyye İdaresi’ne odaklanarak, Osmanlı İmparatorluğu’nun on dokuzuncu yüzyılın sonlarındaki en çalkantılı ve sonuçta yıkıcı finansal süreçlerde nasıl yol aldığına dair orijinal ve kapsamlı bir çalışma sunmaktadır. Öncelikle, Düyun-ı Umumiyye öncesi bağlama odaklanarak, bu kurumun tahvil senedi sahipleri, yabancı devletler, Osmanlı bürokrasisi gibi aktörlerce nasıl kurulduğunu anlatarak kurumun çok katmanlı yapısını gözler önüne sermektedir. Tez, Düyun-ı Umumiyye İdaresi’nin bu yapısını iki kısım üzerinden anlatmaktadır. Öncelikle, Muharrem Kararnamesi öncesi döneme odaklanarak kurumun kuruluşuna giden yol anlatılmaktadır. Tezin ilk iki bölümünü oluşturan bu kısımda, Düyun-ı Umumiyye İdaresi’nin kuruluşunun dış güçlerin ya da finansal elitlerin tek yönlü bir dayatması şeklinde ya da tarihsel bir kaçınılmazlık sonucu değil çetin müzakereler ve iktidar mücadeleleri sonucunda olduğudur. Tez, daha sonra bu kurumun yapısına ve işleyişine odaklanarak, başlı başına uluslararası tahvil senedi sahiplerince idare edilen bir kurum olmaktan ziyade Osmanlı hükümet sistemi içine nasıl entegre edildiğini göstermektedir. Son olarak idarenin tuz tekeline odaklanarak, yine Düyun-ı Umumiyye İdaresi’nin yönetim imkânları ve bunun sınırları tartışılmaktadır.

By focusing on the Ottoman Public Debt Administration (OPDA) this dissertation provides an original and comprehensive account of the Ottoman Empire and how it navigated one of its most turbulent and eventually destructive financial periods in the late 19th century. Starting from the pre-OPDA context and navigating the institution’s fifty-year-old existence, the dissertation shows the complex and contingent nature of this institution co-constituted by various key actors such as international bondholders, foreign governments, and Ottoman bureaucracy. The dissertation shows this complex and context-bound structure of OPDA in two main ways. First it focuses on the pre-Muharrem context and the developments that lead to the establishment of OPDA. Constituting the first two chapters, this section argues how OPDA was neither a unilinear imposition of foreign powers or financial elites nor a historical inevitability. The dissertation then goes on to detail the semi-autonomous structure and functioning of the institution to show how it was integrated into the Ottoman governmental structure as opposed to being an external institution with complete control by international bondholders. Lastly, the salt monopoly is examined as a key revenue generating institution as part of OPDA’s key mission; it is also examined as a flawed and limited institution with implications for the empire and its financial dependency and sovereignty.

Bu tez, 1878–1918 yılları arasında Osmanlı İmparatorluğu'ndan Avusturya-Macaristan işgali altındaki Bosna-Hersek'e yapılan Bosnalı Müslüman geri dönüş göçüne odaklanmaktadır. Göçmenler Osmanlı İmparatorluğu'na göç ettikten sonra Bosna'ya geri dönmüşlerdir. İlk göç, Avusturya-Macaristan'ın zorunlu askerlik, toprak reformu ve İslami kurumların ve gündelik hayatın marjinalleştirilmesi gibi politika ve uygulamalarına bir tepkiydi. Göçmenler Osmanlı topraklarında elverişsiz ekonomik koşullar ve siyasi istikrarsızlıkla karşılaşmışlardır. Yapısal bir süreç olarak geri dönüş kararı, Osmanlı İmparatorluğu ve Bosna'daki siyasi ve ekonomik ortamı şekillendirdi. Geri dönenlerin yeniden entegrasyonu ve karmaşık Avusturya-Macaristan bürokratik yönetimini ve gündelik hayatın zorluklarını nasıl aştıkları bu tezin özünü oluşturmaktadır. Döndükleri bağlam, yasal çerçevesi ve mülkiyet rejimi değişmiş, tamamen dönüşmüş bir bağlamdı. Geri dönenler yeni bağlama uyum sağlamaya çalışmış ve Bosnalı Müslüman kimliğinin yeniden inşasında kilit bir rol oynamışlardır. Bu tez, geri dönüş göçünün rastlantısal bir olay değil, 19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başlarındaki emperyal bağlamlarda göç süreçlerinin kurucu bir unsuru olduğunu savunmaktadır. Sınır bölgelerindeki Müslümanlar, imparatorluk politikaları, dini kimlik ve modernitenin baskıları arasında gezinmek için stratejiler oluşturdular. Geri dönenler dönüştürücü aktörlerdi ve kendi toplumları üzerindeki etkileri büyüktü. Bu çalışmada, yedi farklı ülkenin arşiv kaynakları ile dilekçeler ve konsolosluk raporları gibi birincil kaynaklardan yararlanılmıştır.

This dissertation focuses on the Bosnian Muslim return migration from the Ottoman Empire to the Austro-Hungarian occupied Bosnia-Herzegovina between 1878 and 1918. The emigrants returned to Bosnia following their migration to Ottoman Empire. Initial emigration was a response to Austro-Hungarian policies and practices as conscription, land reform, and the marginalization of Islamic institutions and everyday life. In Ottoman territories, emigrants encountered unfavorable economic conditions and political instability. As a structural process, the decision of return shaped the political and economic milieu in the Ottoman Empire and Bosnia. The reintegration of returnees and how they navigated the complex Austro-Hungarian bureaucratic governance and the hardships of everyday life constitute the core of this dissertation. The context they returned to was a thoroughly transformed one with altered legal framework and property regime. Returnees sought to adapt to new context and played a key role in the reconstruction of Bosnian Muslim identity. This dissertation argues that return migration is not an occasional incident, but a constitutive element of migratory processes in the imperial contexts of the late 19th and early 20th centuries. Muslims in borderland regions established strategies to navigate imperial politics, religious identity, and the pressures of modernity. Returnees were transformative agents, and their impact in their communities were substantial. The study employs a wide range of primary sources which include archival records of seven different countries, as well as petitions and consular reports.

Bu tez, İstanbul Sefarad Yahudi Cemaati’nde yaşam döngüsü ritüellerinin—Brit Milah, Bar/Bat Mitsva ve Yahudi düğünlerinin—1960’lardan 2020’ye kadar geçen süreçte anlam, biçim ve işlev açısından nasıl dönüştüğünü incelemektedir. Bu ritüeller, Pierre Bourdieu’nün “alan” (field) kavramı çerçevesinde ele alınmakta ve etno-dinsel kültürel ve topluluk kimliğinin nasıl üç temel aktörün etkileşimi yoluyla ortaklaşa üretildiği araştırılmaktadır: dini otoriteler, Yahudi ortaklı şirketler ve cemaat üyeleri. Kırkın üzerinde görüşme, arşiv araştırmaları ve katılımcı gözleme dayanan bu çalışma, söz konusu ritüellerin ekonomik, kültürel ve sembolik sermaye türlerinin rekabetiyle nasıl şekillendiğini ve farklı aktörlerin bu kaynakları “uygun/doğru” ve “ideal” Yahudiliğin tanımını etkilemek için nasıl stratejik biçimde kullandığını ortaya koymaktadır. Dini otoriteler süreklilik ve tevazu (Kayadez) vurgusu yaparken, organizasyon şirketleri küresel trendleri ve piyasa hassasiyetlerini ritüellere taşımakta; cemaat üyeleri ise görünürlük, aidiyet, habitus ve toplumsal statü arayışlarını değişen sosyo-politik bağlam içinde müzakere etmektedir. Ritüellerin, antisemitizm, toplumsal cinsiyet beklentileri ve sınıf dinamikleri gibi daha geniş yapısal etkenlerle—özellikle topluluk altyapısının dönüşümüyle bağlantılı olarak—nasıl ilişkili olduğu da çalışmada özel bir dikkatle ele alınmaktadır. Yaşam döngüsü ritüelleri, yalnızca dini gelenekler değil; aynı zamanda iktidarın, kimliğin ve temsiliyetin sürekli olarak müzakere edildiği dinamik alanlar olarak ortaya çıkmaktadır.

This dissertation examines how life cycle rituals—namely Brit Milah, Bar/Bat Mitzvah, and Jewish weddings—have transformed in meaning, form, and function within Istanbul’s Sephardi Jewish community between the 1960s and 2020. Framing these events as a “field” in the Bourdieusian sense, the study investigates how ethno-religious cultural and communal identity is coproduced through the interaction of three key agents: religious authorities, Jewish-owned event companies, and community members themselves. Drawing on over forty interviews, archival research, and participant observation, the study reveals how these rituals are shaped by competing forms of capital (economic, cultural, symbolic), and how different actors strategically deploy these resources to influence the definition of “proper” and "ideal" Jewishness. While religious authorities emphasize continuity and modesty (Kayadez), companies introduce global trends and market sensibilities, and community members negotiate visibility, belonging, habitus, and status within a shifting socio-political landscape. Special attention is given to how rituals reflect broader dynamics, such as antisemitism, gendered expectations, and class dynamics, in connection with the transformation of communal infrastructure. Life cycle events emerge not merely as religious traditions but as dynamic arenas where power, identity, and representation are continuously negotiated.

Bu çalışma Türkiye’de idam cezası öngören yasal düzenlemenin ve mahkemelerce kesinleşmiş idam cezalarının infazına karar verilmesi pratiğinin Parlamento özelinde nasıl işlediğini ele almaktadır. İdam cezasının kanunlaşmasından, af yetkisine uzanan geniş sorumluluklarla donatılmış yasama organı, ilgili kanunlarının yürürlükte olduğu dönem boyunca idam pratiğinin merkezinde konumlanır. Parlamanter süreçler incelendiğinde, idam cezasının cezai ve hukuki sınırları aşan bir dikkat dağıtıcı işlevi gördüğü ortaya çıkar. Suçu doğuran normatif düzeni şekillendiren, tolere eden, ya da görmezden gelen veya suça mani olamayan yasal atalette bir ölçüde payı olan aktörler, sorumluluklarını gizleme yahut devretme maksadıyla dikkatleri idam cezasının vahşiyane tartışma zeminine çeker. Parlamentoda üç pratik göze çarpar. İlki, idam cezası kanunu yorumlarının ölümü hak eden canavarlar miti yaratarak, suçu bireyselleştirmesi ve sorumluluğu tümüyle öteki aktörlere yüklemesidir. İkincisi, yasamanın süreci sessizlikle yürüterek kendini yetkin karar organı değil, çarkın içinde bir dişli olarak lanse etmesidir. Bireysel idam dosyalarının %80,6’sı hiç konuşulmadan görüşülmüş, hatta toplam otuz beşe sene boyunca hiçbir dosya meclis gündemine alınmamıştır. İnfazları ne onaylayıp ne reddeden siyasi elitler, her tartışmayı kendi ahlaki düzlemine çekme kudretine sahip idam cezasını stratejik olarak muhafaza etmiştir. Son olarak; idam cezası, suçun mağdurunu muğlak birer devlet ve millet olarak resmederek bireysel sorumluları gizleyebilmiştir. Böylece, sosyo-politik düzenin karşısında veya saçaklarında konumlananları öteki ilan ederek, nasıl ve niçin burada konumlan(dırıl)dıkları sorusunu görünmez kılmıştır.

This dissertation examines how the death penalty’s legal framework and the practice of deciding on executions operated within Turkey’s parliamentary era. The legislature, vested with broad power ranging from enacting capital laws to granting amnesty, played a central role in the operation of the death penalty while these laws were in effect. Analysis of parliamentary processes reveals that the death penalty functions as a distraction beyond the criminal and legal boundaries. Actors partly responsible for shaping, tolerating, or ignoring the normative order enabling crime, or for the legal inertia that fails to prevent it, deflect attention by emphasizing brutal death penalty debates, thus concealing or shifting their responsibility. Three notable parliamentary practices emerged. First, interpretations of death penalty legislation created a myth of monsters deserving death, which over-individualizes crime and deflects responsibility onto others. Second, the legislature acted in silence, presenting itself not as a decisive authority but as a mere cog in a machine. Indeed, 80.6% of individual death sentences were processed without parliamentary debate, and for thirty-five years, none were placed on the agenda. Political elites, neither accepting nor rejecting executions, strategically preserve the death penalty laws by leveraging its capacity to absorb every debate into its moral sphere. Third, the death penalty’s legal existence hid individual responsibility by portraying victim as abstract entity – the state or nation. It obscured how and why those positioned at the fringes or in opposition to the socio-political order were placed there in the first place, by designating them as the other.

Bu tez, 1880'den 1980'e kadar, Türkiye'nin mevcut sınırları içinde temiz su ve kanalizasyon sistemlerinin tarihsel gelişimini incelemekte ve bu altyapıların halk sağlığındaki kritik rolünü vurgulamaktadır. Temiz su ve kanalizasyon şebekelerine erişim, halk sağlığını korumak için elzem olsa da, bu hizmetler özellikle ekonomik kapasitesi sınırlı olan gelişmekte olan ülkelerde eşitsiz bir şekilde dağıtılmıştır. Bu çalışma, temiz su ve kanalizasyon sistemlerinin gelişimini makro bir perspektiften ele alarak Türkiye’de bölgesel, kentsel ve şehir içi düzeylerde bu altyapılara erişimdeki sosyoekonomik eşitsizlikleri incelemektedir.

Türkiye’deki temiz su ve kanalizasyon sistemlerini iki dönem halinde ele almaktadır. Birinci dönem, on dokuzuncu yüzyılın sonundan 1950 yılına kadar olan süreçte, Osmanlı İmparatorluğu’ndan Cumhuriyet dönemine devredilen sistemleri incelemektedir. Bu dönemde altyapı yatırımları, yasal düzenlemelerle kentsel ölçekten ulusal ölçeğe dönüştürülmüştür. İkinci dönem ise 1950 ile 1980 yılları arasında, ulusal kalkınma politikaları çerçevesinde su ve kanalizasyon altyapı yatırımlarına erişimde bölgesel, kentsel ve hatta kent içindeki eşitsizliklere yönelik yapılan yatırımları kapsamaktadır. Bulgular, yatırımların hiyerarşik bir önceliğe göre yapıldığını ve bu bağlamda temiz su altyapısının kanalizasyon altyapısına göre daha öncelikli olduğunu göstermektedir. Ayrıca altyapı yatırımları üzerinde kurumsal çok sesliliğin ve devlet kapasitesinin etkili olduğunu ortaya koymaktadır. Temiz su ve kanalizasyon altyapısına erişimde bölgesel, kentsel ve kırsal düzeyde eşitsizlikler gözlemlenmiştir; kentleşme ve sanayileşmenin etkisi altındaki batı bölgeleri, diğer bölgelere kıyasla bu altyapılara nispeten daha fazla erişim sağlamıştır. Bu bulgular, altyapıya erişimdeki eşitsizliklerin kökenlerini anlamamıza yardımcı olmakta ve uzun vadeli etkilerine dair önemli içgörüler sunmaktadır.

This thesis examines the historical development of clean water and sewage systems within the current borders of Türkiye from 1880 to 1980, emphasizing the critical role of these infrastructures in public health. Although access to clean water and sewage systems is essential to protect public health, these services are unevenly distributed, especially in developing countries with limited economic capacity. From a macro perspective, this study provides the progression of these sanitation systems and investigates socioeconomic disparities in access to these infrastructures at regional, urban, and intra-urban levels in Türkiye.

This dissertation analyzes the clean water and sewage systems in Türkiye in two periods. The first period deals with the transition of these systems from the Ottoman Empire to the early Republican era, covering the late nineteenth century until 1950. During this time, infrastructure investments shifted from an urban focus to a national scale, facilitated by legal regulations. The second period, from 1950 to 1980, focused on investments aimed at addressing regional, urban, and intra-urban inequalities in access to water and sewage infrastructure within the framework of national development policies. The findings indicate a hierarchical prioritization of investments, with clean water infrastructure taking precedence over sewage infrastructure. Additionally, the study reveals that the multivocality of institutions and state capacity influenced infrastructure investments. Regional, urban, and rural disparities in access to these sanitation infrastructures were observed, with western regions—affected by urbanization and industrialization—having relatively greater access than other areas. These findings enhance our understanding of the roots of infrastructure access inequalities and offer valuable insights into their long-term implications.

Bu tez, günümüz ideal ailesinin oluşturulması doğrultusundaki paternalist uygulamalar karşısında, orta üst sınıf muhafazakâr kadınların kimlik inşası ve aile yaşantısı sürecine mercek tutarak aile değerlerinin nasıl toplumsal dönüşüme uğradığını ortaya koymayı hedefler. Aileyi sadece devletin toplumu kontrol etmek için kullandığı bir vasıta ya da yeniden üretim aracı olarak değil, toplum yapısını inşa eden güç ağının halkalarından biri olarak ele alır. İdeal olarak ailenin içinde konumlandırılan kadının, paternalist yaklaşıma takındığı tutumlar ve gündelikte ürettiği taktikler, bu tezin kapsamında incelenmiştir. İstanbul’da orta üst sınıf kadınlarla gerçekleştirilen derinlemesine mülakatlar neticesinde aile; değerlerin oluşumu, dönüşümü ve aktarımı açısından zorunluluklar alanı, esneklikler alanı ve gelecekler alanı olarak üç katmanlı bir yapı olarak ele alınmıştır. Araştırma neticesinde, içinde yetiştikleri aileden aldıkları değerleri kurdukları ailede yaşatan ve çocuklar aracılığıyla aktaran muhafazakâr kadınların, paternalizmin uysal nesneleri değil, gündelikte verdikleri kararlarla, toplumsal dönüşümün aktif özneleri olduğu ortaya konulmuştur.

This thesis aims to reveal how family values have undergone social transformation by examining the process of identity construction and family life of upper middle class conservative women in the face of paternalistic practices towards the creation of a contemporary ideal family. It addresses the family not as a tool used by the state to control society or as a means of reproduction, but as one of the links of the power network that constructs the social structure. Within the scope of this thesis, the attitudes of women, who are ideally positioned within the family, towards the paternalistic approach and the tactics they produce in everyday life are analyzed. As a result of in-depth interviews conducted with upper middle-class women in Istanbul, the family was analyzed as a three-layered structure in terms of the formation, transformation, and transmission of values as a realm of necessities, a realm of possibilities, and a future project. As a result of the research, it has been revealed that conservative women, who perpetuate the values they received from the family they grew up in and transmit them through their children, are not docile objects of paternalism, but active subjects of social transformation through their everyday life decisions.

Öküzler On Dokuzuncu Yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu'nun kırsal hayatına yaşamsal katkılar sundu. Bu çeki hayvanları biraz saman karşılığında sabanı çekiyor, harmanı dövüyor, kütükleri sürütüyor ve kağnıları yürütüyorlardı. Hayvan tarihi perspektifinden bakılırsa onlar, insan işverenlerinin gereksinimleri doğrultusunda en ağır işleri yerine getiren “insan olmayan işçiler”di. Bu tez öküzlerin 19. yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu’ndaki önemli rolünü gözler önüne seriyor. Çalışma 1840’ların temettuat defterlerinden elde edilen sayısal verilere dayanıyor. Bu araştırma üç farklı Osmanlı vilayetindeki (Konya, Edirne ve Kastamonu) coğrafi düzlemi çevre tarihi perspektifiyle yeniden betimliyor. Temettuat defterlerinden ve diğer arşiv kaynaklarından çıkan bulgular öküzler hakkında önemli bilgiler içeriyor. Öküzler tarım, ulaşım ve inşaat sektörlerinde merkezi bir yere sahipti. Dahası, öküzlerin yoğun iş takvimi ayanların dahil olduğu yerel çatışmalardan ciddi biçimde etkileniyordu. Tanzimat Fermanı’nın tetiklediği bazı tartışmalar öküzleri doğrudan ilgilendiriyordu. Bu çalışma öküzleri beşeri tarihin tali bir konusu olarak gören bakışı reddediyor ve öküzleri Osmanlı İmparatorluğu tarihine önemli aktörler olarak dahil eden özgün bir anlatı sunuyor.

The oxen made vital contributions to the rural life in the nineteenth-century Ottoman Empire. These draft animals pulled the plow, threshed the produce, dragged logs, and moved carts in return for a little hay. From the perspective of animal history, they were “non-human workers” who undertook burdensome tasks in accordance with the needs of their human employers. This dissertation reveals the essential role of oxen in the nineteenth-century Ottoman Empire. It elaborates on the numerical data extracted from the income survey registers of the 1840s. The research reconstructs the geographical setting in three different Ottoman provinces (Konya, Edirne, and Kastamonu) from an environmental history perspective. Findings from income registers and other archival sources include substantial information about oxen. Oxen had a central place in the economic sectors of agriculture, transportation, and construction. Furthermore, their stressed work agenda was seriously affected by local conflicts involving provincial notables. Moreover, some discussions that the Tanzimat Edict triggered directly concerned oxen. This study rejects the idea that oxen were a trivial subject of human history and offers an original narrative that incorporates oxen as crucial actors in the history of the Ottoman Empire.

 Parçalanmış sesler: Halide Nusret Zorlutuna ve Türkiye Cumhuriyet Tarihinde kadın özneliği (1919-1960)

Bu çalışma, Halide Nusret Zorlutuna'nın (1901-1984) çoklu yazınsal seslerini ve kadınların ürettikleri farklı edebi türlerin, onların özerkliği ve tarihsel görünürlüklerinde nasıl bir rol oynadığını incelemektedir. Üretken bir şair, romancı, köşe yazarı ve otobiyografi yazarı olan Zorlutuna, hem Türk edebiyatı kanonu hem de kadın tarihçiliği tarafından büyük ölçüde göz ardı edilmiştir. Bu dışlanma ulusal ve küresel tarih yazımında, feminizm gibi baskın ideolojik kategorilere tam anlamıyla uymayan şahsiyetleri görmezden gelme eğilimini örnekler. Çeşitli metin türlerini bir araya getiren bu tez, Halide Nusret Zorlutuna'nın birey olarak karmaşık ve çok yönlü kişiliğini ortaya koyarak bir tarih tanığı olarak barındırdığı, geleneksel tarih yazımı çerçevelerince genellikle gözden kaçırılan düşünce ve eğilimleri açığa çıkarılmış olur. 1919 ile 1960 yılları arasında odaklanan tez, Zorlutuna'nın yazılarını çözümleyerek, farklı edebi türlerde kamusal ve özel kimliklerini ayrı ayrı inşa ettiğini tespit etmiştir. Burada edebi türler yalnızca biçimsel unsurlar olarak değil, aynı zamanda tarihsel birer araç olarak işlev görür. Özellikle kurmaca ve günlük gibi türlerin, kadınların özel alanın mahremiyeti veya kurgusal teknikler aracılığıyla, değişen toplumsal cinsiyet normlarını, politik beklentileri ve sosyal kısıtlamaları sorgulamalarına ve bunlara karşı yazılı olarak üstü kapalı eleştirilerine olanak tanıdığı iddia edilmektedir. Böylece, birden fazla kimliği yansıtan yazılarının arasındaki etkileşim, Zorlutuna'nın eserlerinde ahlaki muhafazakarlık ile örtük feminist eleştiri arasındaki gerilimi ortaya koymaktadır. Yöntemsel olarak biyografiyi feminist tarih yazımıyla birleştiren bu tez, edebi tür, söylem ve bireysellik merceğinden kadınların eylemliliğini vurgulayarak geleneksel sosyal tarih ve ana akım feminist tarih yazımının ötesine geçen küresel ve yerel tartışmalara katkı sunar.

Fragmented voices: Halide Nusret Zorlutuna and women's agency in the making of Turkish Republican History (1919-1960)

This study explores the multiple authorial voices of Halide Nusret Zorlutuna (1901-1984) and how literary genres played a role in women's agency and historical visibility. A prolific poet, novelist, columnist, and memoirist, Zorlutuna has been largely excluded from both the Turkish literary canon and women's historiography. Her marginalization illustrates the tendency in national and global historiography to ignore figures who do not entirely align with dominant ideological categories, such as feminism or political activism. By incorporating a variety of sources this study reveals Halide Nusret Zorlutuna as a complex and multifaceted figure. This introduces her nuanced dimensions as a witness to history, which conventional historiographical frameworks tend to overlook. Focusing on the years between 1919 and 1960, the thesis analyzes Zorlutuna's writings to examine how she constructed her public and private personas in different literary genres. It argues that genre functions not only as a stylistic device but also as a historical tool, with certain genres—such as fiction and diaries—enabling subtle critique by allowing women to navigate and challenge shifting gender norms, political expectations, and social constraints by employing private spaces or narrative techniques. The dialogue between her texts, which reflect multiple personas, highlights the tension between moral conservatism and subtle feminist critique in Zorlutuna's works. Methodologically, this study combines biographical analysis with feminist historiography, contributing to recent efforts to move beyond the boundaries of traditional social history and mainstream feminist historiography. Ultimately, it aims to respond to Turkish and global historiographical debates by highlighting women's agency through the prism of genre, voice and individuality.

Bu tez, geç dönem Osmanlı İstanbulu’nda hijyen, kentsel dönüşüm ve yönetişim arasındaki etkileşimi inceleyerek sağlık, çevre ve altyapının kesişimine ışık tutmayı amaçlar. Kir, hastalık ve temizlik kavramlarının İstanbul’un değişen kentsel dokusu, altyapısı ve kent reformlarını nasıl şekillendirdiğini ve bunlar tarafından nasıl şekillendirildiğini araştırır. Gıda, su, kanalizasyon ve defin uygulamaları olmak üzere dört temel unsura odaklanan araştırma, Osmanlı Devleti’nin deneyimlediği halk sağlığı krizlerinin kentsel mekânları hijyenik bir mercekle yeniden kurgulamada nasıl araçsallaştırıldığını ve bu sürecin toplumsal ilişkilere nasıl eklemlendiğini sorgular. Osmanlı arşiv belgelerine, tıbbi risalelere, ölüm ve sağlık istatistiklerine dayanan çalışma, İstanbul’un kendine özgü coğrafyası ve sosyo-politik dinamikleriyle yerelleştirilen küresel hijyen söylemleri ile gündelik gerçeklikler arasındaki etkileşimi araştırır.

Kentsel çevre tarihi ve hastalıkların sosyal tarihi yaklaşımlarını bütünleştiren tez, konvansiyonel devlet merkezli yaklaşımların ötesine geçerek, çeşitli aktörlerin halk sağlığı politikalarını müzakere etmedeki failliğini vurgular. Araştırma, İstanbul’u “hijyenik bir kente” dönüştürme çabasının ne doğrusal ne de tekdüze olduğunu; direniş, adaptasyon ve çekişmelerle şekillenen bir süreç olduğunu öne sürer. Çalışma, çevre ve kent incelemeleri arasında köprü kurarak Osmanlı tarih yazımına katkıda bulunmayı ve halk sağlığı politikalarının İmparatorluğun son yüzyılında kentsel yaşam, yönetişim ve yapılı çevre arasındaki ilişkiye nasıl aracılık ettiğine dair yeni içgörüler sunar.

This dissertation examines the interplay between public hygiene, urban transformation, and governance in late Ottoman Istanbul, shedding light on the intersection of health, environment, and infrastructure. Through the lens of public health, it investigates how concepts of dirt, disease, and cleanliness shaped—and were shaped by—the city’s evolving urban fabric, infrastructure, and practices. Focusing on four key components—food, water, sewer systems, and burial practices—this study examines how the public health crises experienced by the Ottoman state were instrumentalized to reconfigure urban spaces through a hygienic lens and how this process acted upon social relations. Drawing on Ottoman archival documents, medical treatises, death and health statistics, the study explores the interaction between global hygiene discourses and local realities, framed by Istanbul’s unique geography and socio-political dynamics.

By integrating urban environmental history with the social history of disease, the dissertation moves beyond conventional state-centered approaches in urban history to highlight the agency of diverse actors, from ordinary inhabitants to experts, in negotiating public health policies. It argues that Istanbul’s transformation into a “hygienic city” was neither linear nor uniform but a fragmented process marked by resistance, adaptation, and contestation. The study contributes to Ottoman historiography by bridging environmental and urban studies, offering new insights into how public health policies mediated the relationship between urban life, governance, and the built environment during the Empire’s final century.

Türkiye'de köy eğitimi 1935 yılına kadar çözülememişti. İlköğretim Genel Müdürlüğüne atanan İsmail Hakkı Tonguç küçük köylere yedi aylık kurslarda eğitmen, büyük köylere beş yıllık enstitülerde öğretmen yetiştirmeyi tasarladı; çeşitli bölgelerde kırsalda 20 enstitü kuruldu. Kültür, tarım ve köye yararlı meslekler öğretildi. Enstitüler üretici iş okuluydu. Eğitmeni ve öğrencisiyle kendi binalarını kendileri inşa ediyor, eşyalarını kendileri yapıyor, yiyeceklerini kendileri yetiştiriyorlardı; böylece bir yandan iş öğretilirken enstitüye kaynak yaratılıyordu. Aksi takdirde ödenek yokluğunda ve savaş kıtlığında enstitüler kurulamaz, yaşatılamazdı. Öğrenci köyden alınıp yetiştirilerek kendi köyüne gönderiliyordu; böylece hem köy çocuğuna fırsat yaratılmış hem öğretmenin köye uyum sorunu çözülmüştü. Eğitmenli üç yıllık köy okulunu bitiren çocuklar, öğretmenli bölge okullarında veya enstitülerin hazırlık sınıfında ilkokulu tamamlama şansına kavuştular. Yetenekli olanlara enstitülerde orta öğretim yolu, ardından Yüksek Köy Enstitüsü yolu açılmış, fırsat eşitliği sağlanmıştı. Demokratik yönetimin uygulandığı, öğrencilerin yönetime katıldığı, öğretmenlerin ve müdürlerin dahi eleştirilebildiği bu kurumlarda köylü çocuklara yurttaşlık bilinci kazandırıldı. Tonguç'un eğitim felsefesinin temeli vatandaşlık inşası ve demokrasi öğretisiydi; Bildung felsefesi temsilcileri Kerschensteiner ve Dewey'yi örnek almıştı. Tonguç ve ekibi 1946 seçimlerinde CHP içinde güçlenen milliyetçi/ muhafazakar Anadolucular tarafından tasfiye edildiler. Enstitü literatüründe bugüne kadar Anadolucuların Tonguç'la ilişkisi irdelenmemiş; değişik köycülük söylemleri Tonguç'un köycülüğüyle karşılaştırılmamış; Anadolucuların ve Tonguç'un farklı Bildung yaklaşımları çalışılmamıştır. Ayrıca kilit role sahip eğitmen kursları gerektiği gibi analiz edilmemiştir. Bu çalışmanın hedefi bu eksikleri tamamlamaktır.

Rural education in Turkey had remained unresolved until 1935. İsmail Hakkı Tonguç as Director General of Primary Education, devised a dualtrack model: training instructors through seven-month courses for small villages, and training teachers in five-year institutes for larger villages. Twenty village institutes established in rural regions offered instruction in culture, agriculture, and vocations useful to village. They were productive work-schools. Instructors and students collectively constructed their own buildings, produced their own equipment, cultivated their own food; thus, while acquiring practical skills, they also financed institutes. Students were recruited from villages, trained, and then returned to their villages. This model both opened the path for rural children and mitigated teachers’ adaptation problem to village. Pupils completing three-year instructor-led village schools could complete primary education in regional schools or in the preparatory classes of the institutes. Talented students could then proceed to secondary education within the institutes and subsequently to the Higher Village Institute, thereby ensuring equality of opportunity. Students participated in administration and could criticize even teachers and directors. Thus, they developed civic awareness. Tonguç’s philosophy rested on citizenship formation and education of democracy, drawing inspiration from the Bildung principles advocated by Kerschensteiner and Dewey. However, nationalist/conservative Anatolianists who gained influence within the CHP purged Tonguç and his cadre in 1946. This study aims to examine the relationship between the Anatolianists and Tonguç, compare their peasantism and differing approaches to Bildung; analyze the role of instructor courses so far neglected.

Bu tez, 1878-1908 arasında, Rodoplar’da, Osmanlı-Bulgaristan sınır bölgesinde yer alan bir Osmanlı kazasını ele alır. Rodop Direnişi ve Tımraş Cumhuriyeti’ne odaklanarak, sınırın oluşumunda yerel aktörlerin, özellikle de Pomakların oynadığı rolü inceler. Osmanlı ve İngiliz arşivleri, döneme ait seyahat yazıları, gazeteler ve etnografya çalışmalarına dayanan bu tez, sınırın ortaya çıkışının yarattığı dönüşümü ve Rupçozlular üzerindeki toplumsal, iktisadi ve kültürel etkilerini ele alır. Sınır çalışmalarını toplumsal tarih yaklaşımı ile birleştiren bu araştırma, Balkanlar’daki yerel direniş hareketlerini açıklamak için sık başvurulan milliyetçi yaklaşımların ötesine geçerek, bölgede bulunan farklı topluluklar arasındaki güç dinamiklerini ve karmaşık ilişkileri ortaya çıkarmayı hedefler. Özellikle Pomaklar için güvenlik sorunları, iktisadi ve ticari çıkarlar ile yerel iktidar dinamiklerinin, etnik aidiyetlerden daha önemli olduğunu öne sürer. Sınırların sadece siyasetçiler tarafından çizildiği fikrini sorgulayarak sınır bölgesindeki Müslüman ve Hıristiyan toplulukların, sınırın oluşumunda önemli roller oynadığını savunur. Balkanlar’daki Müslümanları, Bulgar/Makedon “vahşetinin” kurbanı olan yeknesak bir grup olarak değerlendiren literatürün aksine, Osmanlı taşrasının, ezen ile ezilen arasındaki hiyerarşisini devam ettiren karmaşık ilişkiler ağını ön plana çıkarır.

This dissertation examines a Rhodopean district of the Ottoman Empire which was located in the Ottoman-Bulgarian borderland between 1878 and
1908. Focusing on the Rhodope Resistance and the Republic of Tımraş, it investigates the agency of the local actors, particularly the Pomaks, in the making of the boundary. Based on Ottoman and British archival documents, contemporary travel accounts, newspapers, and ethnographic studies, this dissertation explores the transformation caused by the emergence of the border and its social, economic, and cultural effects on the inhabitants of Rupçoz. By combining borderland studies with social history, this research goes beyond nationalistic approaches used in explaining local resistance movements in the Balkans and aims to reveal the power dynamics and the complex relationships between different communities in the region. It asserts that, specifically for the Pomaks, security concerns, economic and commercial interests, and local power dynamics were more important than ethnic concerns. It challenges the idea that the borders were delimited only by politicians. Instead, it argues that both Muslim and Christian populations of the borderland had agency in the formation of the border. Contrary to the literature which demonstrates the Muslims in the Balkans as a uniform group of people who were the victims of the Bulgarian/Macedonian “brutality,” it suggests a complex network of relations that maintained the rural hierarchy between the oppressor and the oppressed.

Bu tez, Aliağa’daki gemi sökümünü, emekçi bedenlerin tükenişi ile kıyı ekolojilerinin tahribatının, değer geri kazanımının koşulları olarak birlikte örgütlendiği bir eko-emek süreci olarak inceler. İş cinayetleri, meslek hastalıkları ve çevresel zararları birbirinden ayrı sonuçlar olarak ele alan yaklaşımların aksine, bu çalışma söz konusu zararların, kıyısal bir emtia sınırında işleyen tek bir birikim sürecinin içsel olarak ilişkili momentleri olduğunu savunur. Gemi sökümünde kıyı hattı, üretimin dışsal bir çevresi değil; gemilerin karaya alınmasını, kesilmesini, ayrıştırılmasını ve dolaşıma sokulmasını mümkün kılan, aynı zamanda toksik kalıntıları emen ve dağıtan, emek sürecine içkin bir altyapı olarak işlev görür. Bu tezin nitel araştırma yöntemleri, gemi söküm işçileri, patronlar, çevre aktivistleri, gazeteciler ve uzmanlarla yapılan derinlemesine görüşmelerin yanı sıra katılımcı gözlemi içermektedir. Saha çalışmasından hareketle tez, ani ve yavaş şiddet biçimlerinin (iş cinayetleri, kronik maruziyetler ve çevresel zarar) üretim sonrasında ortaya çıkan tali sonuçlar değil, aynı emek süreci içinde, değişen emek denetimi rejimleri altında örgütlenen zamansal olarak farklılaşmış şiddet biçimleri olduğunu gösterir. Analiz, zararın üretiminin aynı zamanda devlet aracılığıyla dolayımlandığını da gösterir: işçi sağlığı ve güvenliği prosedürleri, denetimler, sertifikasyon rejimleri, çevresel gözetim ve zayıf yaptırım mekanizmaları, zararı üreten emek sürecine dokunmaksızın, tekrar eden yaralanmaları, maruziyetleri ve ekolojik ihlalleri idari olarak yönetilebilir biçimlere tercüme eder. Böylece bu zararların tanınması, çoğu durumda, onları üreten üretim düzeninin kesintiye uğratılması anlamına gelmez. Bu doğrultuda rıza ve zor, yalnızca emek gücünün emeğe dönüşümünü değil, bu dönüşümü mümkün kılan sosyo-ekolojik koşulları da güvence altına alarak; işçi bedenlerinin yıpranmasını, kıyı ekosistemlerinin karşılıksız yutak kapasiteleriyle birlikte örgütler. Bu doktora tezi, aynı zamanda bu düzenlemelerin pürüzsüz ve istikrarlı biçimde işlemediğini; emek sürecinin dönemsel olarak kesintiye uğradığını ve mücadeleye açık bir alan oluşturduğunu da açığa çıkarır.

This dissertation examines shipbreaking in Aliağa, Turkey, as an eco-labor process in which the depletion of laboring bodies and the degradation of coastal ecologies are jointly organized as conditions of capitalist valorization. Departing from approaches that treat workplace injuries, occupational diseases, and environmental degradation as separate outcomes, this study argues that these harms constitute internally related moments of a single accumulation process operating at a coastal commodity frontier. In shipbreaking, the shoreline is not an external environment adjacent to the production process. It functions as an infrastructure incorporated into the labor process, enabling the landing, cutting, sorting, and circulation of materials while absorbing and dispersing toxic residues. Empirically, the study draws on qualitative fieldwork conducted in Aliağa in 2022, which includes in-depth interviews with shipbreaking workers, employers, environmental activists, journalists, and experts, as well as participant observation. Based on this fieldwork, the dissertation demonstrates that forms of sudden and slow violence (workplace homicides, long-term exposures, and ecological destruction) are not accidental side effects, but temporally differentiated forms of harm organized within the same labor process, under shifting regimes of labor control. The analysis also shows that this organization of harm is mediated by the state: occupational health and safety procedures, inspections, certification regimes, environmental oversight, and weak sanctioning mechanisms translate recurring injuries, exposures, and ecological violations into administratively manageable forms, allowing them to be recognized without interrupting the labor process that produces them. Building on this, it shows how consent and coercion operate not only to secure the conversion of labor power into labor at the point of production, but also to secure the socio-ecological conditions that make this conversion possible —organizing bodily depletion alongside the coast’s unpaid sink capacities—while also tracing how these arrangements remain periodically open to rupture and contestation.

Bu çalışma 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın Rus ekonomisiüzerindeki derin ve kalıcı etkilerini kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Tezin ana savunularından biri 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşını savaşın sadece bir mali yıkım olmadığı aynı zamanda üretimi canlandıran bir unsur olduğunu göstermektir. 1877-1878 Savaşı başladığında, devletin devasa ordunun ihtiyaçlarını karşılamak için verdiği silah, mühimmat, gıda, giyim ve lojistik siparişleri, tekstil, demir-çelik ve kömür gibi kilit sanayi sektörlerinde büyük bir canlanma yaratmıştır. Tez ayrıca Kırım Savaşı'ndan itibaren süregelen ekonomik değişimleri ele alarak Rusya’nın 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşındaki askeri zaferine rağmen Rusya'da uygulanan yanlış mali politikalar nedeniyle uzun süreli bir durgunluğa sürüklendiğini savunmaktadır. Metin boyunca savaş ekonomisinin sanayi üretimini kısa vadede canlandırdığı ancak bütçe açıkları, dış borçlanma ve rublenin değer kaybı gibi ağır yapısal sorunlara yol açtığı vurgulanmaktadır. Tezde tarımdan bankacılık sektörüne kadar geniş bir yelpazede, savaşın getirdiği lojistik maliyetlerin ve vergi yükünün toplumsal sınıflar üzerindeki yansımalarını istatistiksel verilerle ortaya konulmaktadır. Özellikle serfliğin kaldırılmasıyla elde edilen ekonomik kazanımların 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sürecinde nasıl heba edildiği temel bir tartışma konusu olarak sunulmaktadır. Rusya’nın 19. yüzyıl sonundaki ekonomik manzarasını reformlar ve savaşın yıkıcı bedeli arasındaki çatışma üzerinden özetlemektedir. 1880'lerde dünya piyasalarında tahıl fiyatlarının sürekli düşüş eğiliminde olmasıyla birleşen bu daraltıcı maliye ve para politikaları, Rusya'da iç talebin tamamen çökmesine yol açmıştır. Savaş döneminde siparişlere yetişmek için kapasitesini artıran sanayi sektörleri, savaş sonrasında iç talebin daralmasıyla aşırı üretim krizine, iflaslara ve kitlesel işsizliğe sürüklenmiştir. Sonuç olarak tez, savaşın üretim faktörlerinde yarattığı ekonomik canlanma ve büyüme ivmesinin yanlış ekonomik politikalarla heba edildiğini ve bunun bedeli olarak Rus ekonomisinin 1880'ler boyunca derin bir ekonomik durgunluğa ve deflasyona mahkûm olduğunu ortaya koymaktadır.

This study comprehensively examines the profound and lasting effects of the 1877–1878 Russo-Turkish War on the Russian economy. One of the thesis’s main arguments is to demonstrate that the 1877–1878 Russo-Turkish War was not merely a financial disaster but also a factor that stimulated production. When the 1877–1878 War began, the government’s massive orders for weapons, ammunition, food, clothing, and logistics to support the vast army sparked a significant boom in key industrial sectors such as textiles, iron and steel, and coal. The thesis also examines the economic changes that had been ongoing since the Crimean War, arguing that, despite Russia’s military victory in the 1877–1878 Russo-Turkish War, the country was driven into prolonged stagnation by misguided fiscal policies. Throughout the text, it is emphasized that the war economy revitalized industrial production in the short term but also led to severe structural problems, including budget deficits, external borrowing, and the depreciation of the ruble. The thesis uses statistical data to demonstrate the impact of logistical costs and the tax burden imposed by the war across a wide spectrum, from agriculture to the banking sector. In particular, the thesis presents as a central point of discussion how the economic gains achieved through the abolition of serfdom were squandered during the 1877– 1878 Russo-Turkish War. It summarizes Russia’s economic landscape at the end of the 19th century through the conflict between reforms and the destructive toll of war. Combined with the persistent downward trend in grain prices on world markets during the 1880s, these contractionary fiscal and monetary policies led to the complete collapse of domestic demand in Russia. Industrial sectors that had expanded their capacity to meet wartime orders were driven into a crisis of overproduction, bankruptcies, and mass unemployment following the war due to the contraction of domestic demand. Consequently, the thesis demonstrates that the economic revival and growth momentum generated by the war in the factors of production were squandered due to misguided economic policies. As a result, the Russian economy was condemned to a deep economic stagnation and deflation throughout the 1880s.

2020’li yılların Mersin’inde yaşayan Hristiyan toplumu üzerine yürütülen etnografik araştırmaya dayanan ve Türkiye'deki diğer etno-dinsel azınlık topluluklarındaki farklılaşmaları analiz eden az sayıdaki çalışmayla diyalog kuran bu çalışma; Türkiye’deki gayrimüslim bir azınlık grubunun mezhep ve yerel kimlik eksenleri özelinde barındırdığı içsel heterojenliği sergilemeyi amaçlamaktadır. Aynı zamanda bu çalışma, Mersin'deki Hristiyan toplumunun belirgin bir şekilde heterojen olmasına rağmen, topluluk üyelerinin geniş ulusal bağlamda ve gündelik yaşamda bu içsel farklılıkları aşan ortak bir ayrımcılık deneyimini paylaştıklarını ve bu deneyimin, Mersin gibi zorlu bir tarihsel ve coğrafi bağlamda hayatta kalmayı başarmış olan bu topluluğu birleştirdiğini savunmaktadır. Bu çalışma, hem azınlıkların heterojenliği üzerine yapılan tartışmalara hem de Türkiye'deki etno-dinsel azınlıklara odaklanan etnografik literatüre katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Building upon ethnographic research with the Christian community re-siding in 2020s Mersin and engaging with the few studies that have analyzed differentiation in other ethno-religious minority communities in Turkey, this study aims to demonstrate heterogeneity within a Turkish non-Muslim minority group, specifically along the axes of denomination and place of origin. Ultimately, I argue that while the Christian community in Mersin is demonstrably heterogeneous, its members share a common experience of discrimination in the broader national context and in everyday life that cuts across these internal cleavages, unifying a population that has managed to survive in a challenging historical and geographical context like Mersin. This study aims to contribute to both the literature on minority heterogeneity and ethnographic research on ethno-religious minorities in Turkey.

Geç Osmanlı İstanbulu'nda atlı tramvayların ve Dersaadet Tramvay Şirketi'nin tarihini inceleyen bu tez, kentsel altyapı projelerinin ardındaki sermaye birikimi sürecini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Kent tarihi ve finans tarihi literatürlerinden beslenen bu çalışma, on dokuzuncu yüzyıl İstanbul'unda yaşanan kentsel dönüşümü ve kapitalist modernleşmeyi küresel ağları da dikkate alarak analiz etmektedir. Tez, Şirketin süreli işletme hakkına vurgu yaparak, hizmet kararlarının yol açtığı eşitsizlikleri incelemektedir. Örneğin, şirketin 1873 mali krizini yönetimi ve muhasebe yöntemleri, sermayeyi küçük bir elitin elinde toplarken, maliyetleri işçilere, küçük hissedarlara ve artan bilet fiyatlarıyla yolculara yüklemiştir. Bu finansal eşitsizliğin yanı sıra, tramvay sistemi emlak rantı beklentisini artırırken, istimlaklar yoluyla mekansal çatışmalar ve eşitsizlikler yaratmıştır. Ayrıca, şirketin en büyük sermayesi ve emek gücü olan atlar, kendi biyolojik gereksinimleriyle kar odaklı yönetimle çatışarak kentsel dönüşüm sürecinin aktif bir aktörü olarak karşımıza çıkmaktadır. Şirket üzerindeki Belçika-Alman nüfuzunun nasıl kurulduğu ve uluslararası yatırımcıların rekabeti, yerli/yabancı sermaye ikilemini aşan bir yöntemle, yatırımcıların gündelik pratikleri ve gayri resmi ağları üzerinden incelenmektedir. Tüm bu bulgular, İstanbul'un kentsel dönüşümünün, ekonomik, politik ve biyolojik aktörlerin sürekli etkileşim içinde olduğu dinamik ve eşitsiz bir süreç olduğunu gözler önüne serer.

This dissertation, which examines the history of horse-drawn tramways and the Constantinople Tramway Company in late Ottoman Istanbul, aims to uncover the process of capital accumulation behind urban infrastructure projects in the city. In dialogue with urban and financial history, the study analyzes the urban transformation and capitalist modernization experienced in nineteenth-century Istanbul within the context of global networks. The dissertation highlights the Company's temporary operating concession and investigates the inequalities produced by its service decisions. It demonstrates how the management of the 1873 financial crisis and the Company's accounting practices facilitated the concentration of capital in the hands of a small elite, while shifting costs onto workers, small shareholders, and passengers through increased ticket prices. Beyond financial inequality, the tramway system benefited certain property owners by increasing real estate rents, while for others it produced spatial conflicts and inequalities through expropriations. Moreover, horses, which constituted the Company's most significant form of capital as well as its primary labor force, emerged as active agents in the process of urban transformation, often coming into conflict with profit-driven management due to their biological needs. The consolidation of Belgian-German influence over the Company and competition among investors are examined through informal networks of investors, employing an approach that moves beyond the dichotomy of local versus foreign capital. These findings reveal that Istanbul's urban transformation was a dynamic and uneven process, involving the constant interaction of economic, political, social, and biological actors.

Bu tez, on dokuzuncu yüzyıl Osmanlı Bosnası’nda Sufi kurumlar ile merkezi otorite arasındaki ilişkiyi, imparatorluk reformlarının daha geniş bağlamı içinde incelemektedir. Dönemi, merkezin vilayetlere doğru basit bir güç genişlemesi olarak ele almak yerine, Bosna’yı merkezi otoritenin süreklilik arz eden kurumsal etkileşimler yoluyla şekillendiği bir sınır vilayeti olarak değerlendirmektedir. Arşiv dilekçeleri, mali kayıtlar, atama belgeleri, seyahat izinleri ve tekkelerin mekânsal dağılımına ilişkin analizler üzerinden çalışma, Sufi kurumların ne marjinal kalıntılar ne de reformun pasif muhatapları olduğunu ortaya koymaktadır. Bu kurumlar, toplumsal olarak yerleşik kurumsal yapılardı ve süreklilikleri, değişen idari prosedürler içinde hareket edebilme kapasitelerine bağlıydı. Çalışma, mekânsal dağılım ile belgesel karşılaşmaları birlikte ele alarak, yerleşikliğin tek başına kurumsal istikrarı garanti etmediğini göstermektedir. Süreklilik, idari tanınırlık gerektirmiştir; yani taleplerin yoksulluk, halefiyet, hareketlilik ve himaye gibi tanınmış kategoriler aracılığıyla ifade edilebilmesi belirleyici olmuştur. Bu prosedürel alanlar birbirinden kopuk değil, dini otorite ile imparatorluk idaresinin karşılaştığı ve etkileştiği bağlantılı zeminlerdir. Himaye farkl ılaşma mekanizması olarak işlemiş; halefiyet hem yerel meşruiyet hem de resmî tasdik gerektiren paylaşılan bir alan hâline gelmiş; hareketlilik bastırılmak yerine idari olarak tanımlanmış; huzursuzluk anları ise kategorik dışlama yerine durumsal yönetim bi çimleriyle ele alınmıştır. Sufi kurumları vilayetin maddi, mali ve siyasal yapıları içine yerleştiren bu yaklaşım, sınır yönetimini tek tip bir merkezî dayatma olarak değil, müzakereye dayalı bir alan olarak yeniden kavramsallaştırmaktadır. Bosna bu çerçevede, imparatorluk reformundan sapma gösteren istisnai bir örnek değil; sosyal olarak yoğun sınır vilayetlerinde idari dönüşümün nasıl gerçekleştiğini yoğun biçimde görünür kılan bir örnek olarak ortaya çıkmaktadır. Böylece tez, on dokuzuncu yüzyılda Sufi kurumlar ile merkezi otorite arasındaki etkileşimi direniş ya da gerileme anlatılarının ötesinde, prosedürel uyum ve müzakere edilmiş süreklilik çerçevesinde yeniden değerlendirmektedir.

This dissertation examines the relationship between Sufi institutions and central authority in nineteenth-century Ottoman Bosnia within the broader context of imperial reform. Rather than treating the period as a simple extension of central power into a provincial setting, it approaches Bosnia as a frontier province in which central authority took shape through sustained institutional interaction. Drawing on archival petitions, fiscal records, appointment documents, travel permits, and spatial analysis of tekkes, the study demonstrates that Sufi institutions were neither marginal survivals nor passive recipients of reform. They were socially embedded bodies whose endurance depended on their capacity to operate within evolving administrative procedures. Then aalysis integrates spatial distribution with documentary encounters to show that embeddedness alone did not guarantee institutional stability. Survival required legibility: the ability to articulate claims through recognized categories such as poverty, succession, mobility, and patronage. These procedural arenas were not isolated domains but interconnected sites through which religious authority and imperial administration interacted. Patronage functioned as a mechanism of differentiation; succession became a shared jurisdiction requiring both local legitimacy and formal confirmation; mobility was rendered administratively intelligible rather than suppressed; and moments of unrest were managed through situational engagement rather than categorical exclusion. By situating Sufi institutions within the material, fiscal, and political structures of the province, the dissertation reconceptualizes frontier governance as a relational field in which central authority operated through negotiation rather than uniform i mposition. Bosnia emerges not as an exceptional deviation from imperial reform, but as a concentrated instance of how administrative transformation unfolded in socially dense frontier environments. The study thus contributes to Ottoman historiography by rethinking the interaction between Sufi institutions and central authority in the nineteenth century, emphasizing procedural adaptation and negotiated endurance over narratives of resistance or decline.