Bu tezde Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucu hareketi olan Kemalizm’in söylemlerinde geniş bulan pozitivist düşünceyle ilişkisi sorgulanır. Burada Kemalizm ile ifade edilen kurucusu Atatürk’ün zihin dünyası ve bunun yansımasıdır. Bu çalışmadaki değerlendirme de alanda yapılmış pek çok çalışmanın aksine eylemleri merkeze alıp söylemleri tamamlayıcı unsur olarak konumlandırarak yapılır. Bu anlamda, seçilen örnek ise Kemalizm’in kendi ideallerini görece en özgürce gerçekleştirebildiği dönem olan 1930’larda hükümet tarafından ciddi şekilde değer verilen ve hayatın pek çok alanına teması bulunan Eskişehir Şeker Fabrikasının çevresindeki eylemlerdir. Değerlendirmenin ana sınama konusu da Kemalizm’in pozitivizmle ilişkisinin yapısını organik veya pragmatik bağ kurma ekseninde değerlendirmektir. Böylece, iktidara gelmeyi başarmış bir siyasi hareket olan Kemalizm olması gerektiği gibi eylemleri merkeze alınarak sorgulanmış olur. Söylemler de dışlanmaz, tamamlayıcı unsur olarak değerlendirmede yerini alır. Böylece, söylemlerin eylemler üzerinden sağlaması yapılmış olur. Ayrıca, coğrafi ve iklimsel faktörler de sağlanan detaylı veriler üzerinden araştırmaya katkı sağlar. Bunlara ek olarak, CHP yönetimdeki iç güç çekişmelerinin hükümetin iş yapma tarzına etkileri de irdelenen unsurlar arasındadır. Sonucunda, Kemalist yönetimin iktidara geldiği dönemden itibaren zaman kaybetmeden Osmanlı İmparatorluğu’ndan aldığı mirası geliştirmek için bilimsel gelişimi hedefleyen yöntemleri uygulamaya başladığı görülür. Bu anlamda, uygulanan ana yöntem yabancı uzmanların ülkeye getirilmesiyle yeni kurumların oluşturulduğu, başarılı öğrencilerin yurtdışına gönderildiği, yurtdışında eğitim görenlerin Türkiye’ye dönerek bilimsel kurumları yaşattığı ve iyileştirmelere ihtiyaç duyulduğunda yabancı uzmanlardan yeniden yararlanıldığı bir sistemdir. Tüm bu yöntemi de oldukça gerçekçi, sistematik, disiplinli bir şekilde uygulanmıştır. Bunun sonucunda, eylemler söylemlerle tutarlı şekilde ilerlemiştir. Öte yandan, Kemalist yönetimin pozitivist anlayışla olan bağını görmek için içteki güç çekişmelerinde tüm tarafların kendi tezlerini oldukça rasyonel yöntemlerle savunması da diğer bir önemli göstergedir. Dahası, Kemalist yönetim en güçlü olduğu dönemde de bundan hiç ayrılmamıştır. Dolayısıyla, burada ulaşılan sonuç Kemalizm’in pozitivist düşünceyle bağının oldukça organik olduğu ve bu bağın pragmatik amaçlarla ve görülen faydalarla pekiştirildiğidir.

In this thesis, the relationship between Kemalism, the founding movement of the Republic of Turkey, and the positivist thought that is prevalent in its discourses is questioned. What is expressed here with Kemalism is the mental world of its founder Atatürk and its reflection. The evaluation in this study, unlike many studies in the field, is made by focusing on actions and positioning discourses as complementary elements. In this sense, the example chosen is the actions around the Eskişehir Sugar Factory, which was seriously valued by the government and had contact with many areas of life in the 1930s, the period when Kemalism could realize its ideals relatively most freely. The main test of the evaluation is to evaluate the structure of Kemalism's relationship with positivism on the axis of establishing an organic or pragmatic bond. Thus, Kemalism, a political movement that managed to come to power, is questioned by focusing on its actions, as it should be. Discourses are not excluded but take their place in the evaluation as a complementary element. Thus, discourses are verified through actions. In addition, geographical and climatic factors also contribute to the research through the detailed data provided. In addition, the effects of internal power struggles within the CHP administration on the government's business style are among the factors examined. As a result, it can be seen that the Kemalist administration, from the moment it came to power, immediately began to implement methods aimed at scientific development in order to improve the legacy it received from the Ottoman Empire. In this sense, the main method applied is a system in which new institutions are created by bringing foreign experts to the country, successful students are sent abroad, those who studied abroad return to Turkey and keep the scientific institutions alive, and foreign experts are used again when improvements are needed. This entire method has been applied in a very realistic, systematic and disciplined manner. As a result, actions proceeded in a manner consistent with the discourses. On the other hand, another important indicator to see the Kemalist administration's connection with the positivist approach is that all parties defend their theses with very rational methods in the internal power struggles. Moreover, the Kemalist administration never deviated from this when it was at its strongest and most free. Therefore, the conclusion reached here is that Kemalism's bond with positivist thought is quite organic and this bond is reinforced for pragmatic purposes and by the benefits seen.